Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy xây dựng cơ chế dự trữ thuốc thiết yếu và tăng cường năng lực sản xuất dược phẩm trong nội khối nhằm tránh tái diễn tình trạng thiếu thuốc và mua gom hoảng loạn từng xảy ra trong đại dịch COVID-19.

Trụ sở hãng dược Sanofi tại Pháp. Ảnh: Reuters

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, ngày 13-5, các nhà lập pháp và chính phủ EU đã đạt được thỏa thuận chính trị về Đạo luật Thuốc thiết yếu (Critical Medicines Act), hướng tới bảo đảm nguồn cung ổn định đối với các loại thuốc quan trọng, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ bên ngoài. Phát biểu sau thỏa thuận, Bộ trưởng Y tế CH Cyprus Neophytos Charalambides, đại diện nước giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, nhấn mạnh người dân châu Âu không cần lo ngại khả năng tiếp cận các loại thuốc thiết yếu như kháng sinh tại bệnh viện hoặc nhà thuốc. Theo ông, EU đang triển khai các biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường sản xuất thuốc, cùng nguyên liệu dược ngay tại châu Âu.

Nội dung thỏa thuận nêu rõ các cơ quan mua sắm công của EU sẽ phải xem xét yếu tố an ninh nguồn cung bên cạnh giá thành khi mua thuốc thiết yếu. Các quốc gia thành viên cũng có thể hỗ trợ tài chính cho các dự án xây dựng nhà máy sản xuất thuốc và hoạt chất dược phẩm (API) trong nội khối. Ngoài ra, cơ chế “ưu tiên châu Âu” sẽ được áp dụng trong một số trường hợp nhằm khuyến khích doanh nghiệp tăng cường sản xuất tại EU.

Hiện danh mục thuốc thiết yếu của EU gồm hơn 300 loại dược phẩm, trong đó có paracetamol, morphine và insulin. Tuy nhiên, EU mới chỉ sản xuất khoảng 25% lượng hoạt chất dược phẩm cần thiết, trong khi phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ. Theo số liệu của EU, Trung Quốc hiện cung cấp hơn 40% lượng API nhập khẩu của khối, còn Ấn Độ cung cấp khoảng 20%.

Trong đại dịch COVID-19, các biện pháp hạn chế xuất khẩu của một số nước đã khiến EU đối mặt với tình trạng thiếu thuốc kéo dài. Hiện vẫn có khoảng 31 loại thuốc, trong đó có insulin và thuốc điều trị hen suyễn, đang rơi vào tình trạng thiếu hụt tại một số nước thành viên.

Theo cơ chế mới, từ 5 quốc gia thành viên trở lên có thể đề nghị Ủy ban châu Âu đứng ra tổ chức mua sắm thuốc tập trung, tương tự mô hình mua vaccine ngừa COVID-19 trước đây. Các nước thành viên cũng sẽ phải minh bạch thông tin về lượng thuốc dự trữ, dù việc chia sẻ kho dự trữ vẫn mang tính tự nguyện.

Giới chức EU cho rằng việc tăng cường an ninh nguồn cung và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng dược phẩm sẽ làm gia tăng chi phí trong ngắn hạn. Trong khi đó, một số doanh nghiệp dược phẩm cảnh báo việc mở rộng vai trò can thiệp của nhà nước có thể ảnh hưởng tới cạnh tranh và đổi mới sáng tạo của ngành.

   PHONG HÀ