Nghị quyết số 23-NQ/TW (Nghị quyết 23) tiếp nối các quan điểm nền tảng của Nghị quyết số 36-NQ/TW, một lần nữa khẳng định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết dân tộc và là nguồn lực chiến lược quan trọng trong tiến trình hội nhập, phát triển đất nước. Nhìn từ thực tiễn tại Khu hành chính đặc biệt Macau (Trung Quốc), câu chuyện của Hiệp hội người Việt Nam ở nước ngoài tại Macau là một ví dụ giản dị mà thuyết phục cho tinh thần ấy. Từ những khó khăn ban đầu, bà con người Việt đã cùng nhau vươn lên, xây dựng một cộng đồng đoàn kết, sống và làm việc đúng pháp luật, từng bước tạo dựng được niềm tin và hình ảnh tốt đẹp trong mắt chính quyền cũng như người dân bản địa.

Tiết mục văn nghệ do các thành viên Hiệp hội người Việt Nam ở nước ngoài tại Macau biểu diễn nhân lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026). Ảnh: TTXVN

Chặng đường khẳng định vị thế đó bắt đầu từ năm 2021, thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát dữ dội. Trong bối cảnh Macau siết chặt kiểm soát, hàng loạt lao động Việt Nam rơi vào cảnh thất nghiệp. Tiên phong hành động trong hoạn nạn, ông Dương Trung Đức, Chủ tịch hiệp hội, cùng các thành viên sáng lập đã phối hợp chặt chẽ với Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Macau và Hong Kong (Trung Quốc) tổ chức 12 chuyến bay bảo hộ công dân, đưa hàng nghìn kiều bào có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn về nước an toàn.

Sau đại dịch, thách thức lớn tiếp theo đặt ra là nâng cao nhận thức pháp luật cho cộng đồng hơn 9.000 lao động. Không né tránh thực tế tỷ lệ vi phạm pháp luật năm 2024 ở mức hơn 20%, hiệp hội đã triển khai chiến lược chuyển đổi toàn diện dưới sự định hướng của cơ quan đại diện ngoại giao. Bộ máy được kiện toàn với 29 thành viên Ban Chấp hành, vận hành qua 3 ban cốt lõi: pháp luật, từ thiện và văn nghệ. Trong đó, Ban Pháp luật đóng vai trò nòng cốt dịch thuật các tài liệu cảnh báo của cảnh sát Macau sang tiếng Việt về phòng chống ma túy, lừa đảo công nghệ cao hay cạm bẫy xách đồ hộ, đồng thời hòa giải mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

Thành quả đến vào năm 2025 khi Cục Cảnh sát Tư pháp Macau công bố tỷ lệ vi phạm pháp luật của người Việt giảm sâu từ hơn 20% xuống còn 2%, tình trạng cư trú bất hợp pháp gần như không còn. Sự kiện ông Dương Trung Đức được chính quyền sở tại mời tham dự liên hoan kỷ niệm Ngày Cảnh sát Tư pháp Macau mới đây đã đánh dấu cột mốc lần đầu tiên một hội nhóm người Việt Nam được mời tham dự một sự kiện an ninh - tư pháp chính thức.

Không chỉ làm tốt công tác an sinh và tư vấn pháp luật, Hiệp hội người Việt Nam ở nước ngoài tại Macau còn là mái nhà chung thắt chặt tình đoàn kết và giữ gìn bản sắc dân tộc. Theo chị Nguyễn Thị Huế, Hội trưởng Chi hội Hưng Yên kiêm Trưởng Ban Lễ tân hiệp hội, đối với những người đi làm xa quê, áp lực công việc và nỗi nhớ nhà là điều khó tránh khỏi, nên hiệp hội chính là nơi mang lại hơi ấm gia đình cho bà con. Chị Huế cho biết hằng năm bà con luôn tích cực tham gia các ngày lễ lớn của Việt Nam cũng như các lễ hội do chính quyền sở tại tổ chức, đặc biệt là Cuộc diễu hành quốc tế Macau vào tháng 3 để quảng bá nét đẹp văn hóa quê hương. Đáng chú ý, dù tại Macau chưa có lớp học tiếng Việt chính thức, các chị em làm nghề chăm trẻ vẫn luôn chủ động dạy tiếng Việt cho các cháu nhỏ để giữ gìn tiếng mẹ đẻ nơi xứ người.

Chị Huế cho biết tinh thần tương thân tương ái luôn được duy trì qua Quỹ từ thiện của hiệp hội nhằm thăm hỏi, hỗ trợ kịp thời về cả pháp lý lẫn tinh thần cho chị em khi gặp ốm đau, tai nạn. Đặc biệt, khi nhận được thư kêu gọi từ trong nước, kiều bào tại Macau luôn nhiệt tình đóng góp tiền và công sức hướng về quê hương mỗi khi gặp thiên tai.

Đánh giá về vai trò của kiều bào, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Hong Kong và Macau Lê Đức Hạnh khẳng định Đảng và Nhà nước luôn xác định người Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực chiến lược quan trọng và là cầu nối với thế giới. Tinh thần của Nghị quyết 23 đã thể hiện bước tiến mới trong tư duy khi chuyển từ vận động, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo cơ chế để kiều bào tham gia sâu rộng hơn vào sự nghiệp phát triển đất nước.

Đối với cộng đồng tại Macau, bà Lê Đức Hạnh bày tỏ vui mừng trước sự đoàn kết, năng nổ và những đóng góp tích cực của bà con cho quê hương cũng như sự thịnh vượng của địa phương. Tổng Lãnh sự đặc biệt ghi nhận sự gắn kết giữa đội ngũ trí thức, sinh viên, kỹ sư với các lao động phổ thông nhằm xây dựng một cộng đồng tương thân tương trợ.

Để cộng đồng phát triển ngày càng bền vững, đại diện Hiệp hội người Việt Nam ở nước ngoài tại Macau cùng bà con lao động cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành chặt chẽ từ các cơ quan đại diện ngoại giao và chính quyền sở tại. Trọng tâm là việc hỗ trợ, chuẩn hóa các văn bản tuyên truyền về Luật Lao động, bảo hiểm bằng tiếng Việt, đồng thời thiết lập kênh tư vấn pháp lý trực tiếp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, can thiệp khi người lao động gặp rủi ro hay tranh chấp. Bên cạnh đó, hiệp hội cũng kỳ vọng mở rộng các chương trình nâng cao năng lực hòa nhập, hỗ trợ bà con học tiếng Quảng Đông và tiếng Trung phổ thông giao tiếp để đáp ứng tốt hơn yêu cầu công việc, chủ động bảo vệ quyền lợi bản thân. Đồng thời, việc đẩy mạnh liên kết liên ngành giữa hiệp hội với các cơ quan quản lý lao động và chính quyền Macau sẽ tạo cơ sở nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật, giữ gìn môi trường và chủ động ứng phó thiên tai.

Chia sẻ về tầm nhìn tương lai, ông Dương Trung Đức khẳng định mục tiêu lớn nhất của Hiệp hội người Việt Nam ở nước ngoài tại Macau là đưa tỷ lệ vi phạm pháp luật về mức 0%. Từ việc đồng hành cùng bà con trong những thời điểm khó khăn của dịch bệnh cho đến những chuyển biến tích cực như hiện tại, hành trình của hiệp hội đã cho thấy: sự tâm huyết của người dẫn dắt cùng tình đoàn kết của bà con chính là điểm tựa vững vàng nhất để cộng đồng vươn lên, lan tỏa tinh thần gắn kết kiều bào theo đúng định hướng của Nghị quyết 23.

LÊ ANH