Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân sẽ thăm cấp Nhà nước tới Philippines từ ngày 31/5-1/6, phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á đã có cuộc phỏng vấn Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Theresa Lazaro về dấu ấn 50 năm quan hệ ngoại giao hai nước và triển vọng quan hệ song phương trong thời gian tới.

Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Theresa Lazaro. 

Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, năm nay đánh dấu kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Philippines. Theo Bộ trưởng, những thành tựu quan trọng nhất trong quan hệ song phương trong 5 thập kỷ qua là gì và những yếu tố nào đã góp phần tạo nên tiến bộ này?

Bộ trưởng Theresa Lazaro: Philippines và Việt Nam có mối quan hệ đối tác mạnh mẽ và năng động, ngày càng bền chặt qua các thập kỷ. Một cột mốc quan trọng trong mối quan hệ này là việc nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược vào năm 2015 nhằm thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn trong các vấn đề chiến lược và khu vực trọng điểm.

Sự hợp tác tích cực giữa Philippines và Việt Nam được duy trì thông qua nhiều cơ chế song phương khác nhau, đảm bảo đối thoại liên tục và hiệu quả trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế và quốc phòng. Đặc biệt, hợp tác quốc phòng và hàng hải là một trong những trụ cột chính của mối quan hệ bền chặt, được đặc trưng bởi các cuộc trao đổi cấp cao và sự phối hợp chặt chẽ. Cùng nhau, Philippines và Việt Nam tích cực ủng hộ hòa bình và an ninh khu vực, duy trì trật tự dựa trên luật lệ và áp dụng nhất quán luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.

Hợp tác kinh tế giữa hai nước cũng cho thấy một quỹ đạo đi lên và đầy hứa hẹn. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 7,14 tỉ USD. Chúng tôi rất vui mừng trước sự mở rộng hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam tại Philippines (như Vinfast, GSM, Thaco Auto, FPT Software...), cũng như sự gia tăng thành công của các doanh nghiệp Philippines đầu tư và hoạt động tại Việt Nam (bao gồm Jollibee Food Corporation, San Miguel Corporation, Universal Robina Corporation, ACEN Corporation, Manila Water Company...). Những tiến bộ vượt bậc đạt được trong nửa thế kỷ qua đã tạo nền tảng cho hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nước.

Phóng viên: Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm sắp có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines. Xin Bộ trưởng chia sẻ đánh giá về tầm quan trọng của chuyến thăm này đối với quan hệ song phương và những cơ hội mà nó có thể tạo ra để tăng cường hơn nữa hợp tác giữa hai nước trong những năm tới?

Bộ trưởng Theresa Lazaro: Chuyến thăm cấp nhà nước sắp tới của Ngài Tô Lâm - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam - tới Philippines từ ngày 31/5-1/6 đánh dấu một cột mốc lịch sử trong quan hệ của hai nước.

Là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tới Philippines, sự kiện này mang ý nghĩa chiến lược và biểu tượng sâu sắc. Chuyến thăm trùng với thời điểm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Philippines - Việt Nam và một thập kỷ quan hệ Đối tác Chiến lược giữa hai nước, mang đến cơ hội vô giá cho lãnh đạo cấp cao của cả hai nước, không chỉ kỷ niệm 50 năm hợp tác vững mạnh mà quan trọng hơn là vạch ra tầm nhìn chung, hướng tới tương lai và xác định quan hệ đối tác trong tương lai.

Chúng tôi kỳ vọng chuyến thăm lịch sử này sẽ tạo động lực lớn hơn cho hợp tác chặt chẽ trên ba lĩnh vực chiến lược chính. Thứ nhất, trong thương mại và đầu tư, cả hai quốc gia đang tích cực nỗ lực mở rộng và cân bằng thương mại hai chiều vượt qua mục tiêu ban đầu là 10 tỉ USD. Chuyến thăm này hứa hẹn sẽ thúc đẩy đáng kể hợp tác kinh tế của hai nước, khuyến khích các doanh nghiệp tự tin hơn trong việc đầu tư và mở rộng hoạt động tại hai quốc gia. Thứ hai, với tư cách là các quốc gia ven biển trong khu vực, Philippines và Việt Nam là những chủ thể ủng hộ kiên định luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS. Chuyến thăm này sẽ tái khẳng định cam kết chung của chúng ta trong việc thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định và tự do hàng hải. Hơn nữa, điều này sẽ cho phép hai nước tăng cường hợp tác chống lại các mối đe dọa an ninh truyền thống, phi truyền thống và mới nổi, đồng thời mở ra những con đường hợp tác mới trong quản lý tài nguyên biển bền vững, nghiên cứu khoa học và bảo tồn môi trường trong lĩnh vực hàng hải. Chúng tôi lưu ý rằng đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không được quản lý (IUU) và suy thoái môi trường biển là những vấn đề quan trọng mà chúng ta cần cùng nhau giải quyết.

Cuối cùng, giao lưu nhân dân vẫn là nền tảng để củng cố tình hữu nghị và đoàn kết bền vững giữa nhân dân Philippines và Việt Nam. Chúng tôi tin tưởng rằng chuyến thăm này sẽ tiếp tục mở rộng và làm phong phú thêm hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực quan trọng như giáo dục, văn hóa, thể thao và du lịch, đảm bảo mối quan hệ song phương luôn gắn bó chặt chẽ.

Phóng viên: Theo quan điểm của Bộ trưởng, những lĩnh vực nào có tiềm năng lớn nhất cho tăng cường hợp tác Việt Nam - Philippines trong thời gian tới? Bộ trưởng có thể đề xuất những biện pháp hoặc sáng kiến nào để khai thác và thúc đẩy hơn nữa những cơ hội này?

Bộ trưởng Theresa Lazaro: Nhìn về phía trước, chúng tôi nhận thấy tiềm năng và đà phát triển liên tục cho việc tăng cường hợp tác giữa Philippines và Việt Nam trong các lĩnh vực trọng điểm là hợp tác kinh tế và hợp tác hàng hải. Lợi ích chung của chúng ta là hướng tới một tương lai gắn kết chặt chẽ và sâu rộng hơn trong các lĩnh vực quan trọng này.

Về mặt kinh tế, trong khi cả hai nước đang tích cực nỗ lực mở rộng thương mại hai chiều vượt mốc 10 tỉ USD, trọng tâm của hai nước trong thời gian tới là xây dựng chuỗi cung ứng bền vững hơn và khuyến khích đầu tư song phương mạnh mẽ. Để đạt được điều đó, cả hai chính phủ phải tiếp tục nỗ lực tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, tạo sự tự tin lớn hơn cho các công ty đầu tư và mở rộng hiện diện của họ trên thị trường của nhau, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới nổi có tiềm năng cao như kinh tế xanh, chuyển đổi số và sản xuất.

Tương tự, hợp tác hàng hải vẫn là một lĩnh vực trọng điểm trong hợp tác song phương. Cam kết chung của hai nước đối với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS, tạo nên nền tảng của mối quan hệ đối tác này. Trong thời gian tới, trọng tâm của hai nước nên là phối hợp thực tiễn để duy trì hòa bình và ổn định khu vực. Hai nước có thể đạt được điều này bằng cách tăng cường các cơ chế hàng hải được thể chế hóa và mở rộng các sáng kiến chung trong nghiên cứu khoa học biển, bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên biển.

Cuối cùng, hai bên phải hướng tới việc cùng nhau giải quyết các thách thức khu vực đang nổi lên. Sự gia tăng gần đây của các loại hình tội phạm xuyên biên giới phức tạp - bao gồm gian lận trên Internet, lừa đảo mạng và các mối đe dọa xuyên quốc gia khác - nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về hành động phối hợp. Bởi, việc chống lại hiệu quả các mối đe dọa hiện đại này đòi hỏi sự hợp tác khu vực và đa phương mạnh mẽ. Đây là một lĩnh vực quan trọng khác mà Philippines và Việt Nam có thể mở rộng và khám phá thêm sự hợp tác chặt chẽ hơn trong những năm tới.

Phóng viên: Bộ trưởng đánh giá như thế nào về sự đóng góp ngày càng tăng của Quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Việt Nam và Philippines đối với các mục tiêu của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) về hòa bình, ổn định, khả năng phục hồi và phát triển bền vững, toàn diện trong khu vực?

Bộ trưởng Theresa Lazaro: Quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Philippines và Việt Nam đóng vai trò nền tảng vững chắc cho hợp tác của hai nước trong ASEAN khi chúng ta cùng nhau hướng tới một khu vực thịnh vượng, kiên cường và lấy con người làm trung tâm.

Là các quốc gia ven biển có chung lợi ích trong ổn định khu vực, cả hai nước đều ủng hộ mạnh mẽ luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS. Bằng việc chứng minh các quốc gia thành viên ASEAN có thể quản lý một cách hiệu quả các vấn đề hàng hải phức tạp thông qua đối thoại hòa bình và các khuôn khổ hợp tác, hai nước củng cố tầm quan trọng của vai trò trung tâm của ASEAN và đóng góp đáng kể vào việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, hàng không trong vùng biển chung.

Tương tự, sự phối hợp chặt chẽ giữa Philippines và Việt Nam trong việc giải quyết các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đã trực tiếp hỗ trợ các nỗ lực rộng lớn hơn của ASEAN trong việc chống lại các mạng lưới tội phạm xuyên biên giới tinh vi.

Cuối cùng, bằng cách đảm bảo nền tảng kinh tế hội nhập cao, quan hệ đối tác song phương giữa hai nước không chỉ đơn thuần là tăng cường thương mại nội khối ASEAN. Những nỗ lực của chúng ta trong việc xây dựng các hành lang thương mại vững mạnh và đảm bảo các lĩnh vực trọng yếu, chẳng hạn như ngành nông nghiệp, góp phần trực tiếp thúc đẩy chuỗi cung ứng kiên cường và dễ thích ứng hơn trên toàn khu vực Đông Nam Á.

ĐỖ VÂN