Các cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) của vùng Vịnh vốn là tài sản thương mại nay trở thành mục tiêu trên chiến trường.

Khói bốc lên ở thủ đô Abu Dhabi sau các cuộc tấn công bằng UAV của Iran nhằm vào các trung tâm dữ liệu. Ảnh: AFP

Ngày 1-3, máy bay không người lái (UAV) Shahed của Iran tấn công 2 trung tâm dữ liệu của công ty dịch vụ đám mây Amazon Web Services (AWS, Mỹ) tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), gây hỏa hoạn và làm tê liệt các ứng dụng ngân hàng trên khắp khu vực.

Trong khi đó, Pure DC, nhà phát triển và vận hành trung tâm dữ liệu của Anh, cho biết một trong những trung tâm dữ liệu của họ trên đảo Yas (UAE) đã bị hư hại do mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn tên lửa rơi xuống.

Lý do các trung tâm dữ liệu tại vùng Vịnh trở thành mục tiêu tấn công

Nhiều báo cáo xác nhận, Claude, mô hình ngôn ngữ lớn do công ty AI hàng đầu của Mỹ Anthropic phát triển và vận hành trên cơ sở hạ tầng của AWS, đã được Mỹ sử dụng để đánh giá tình báo và xác định mục tiêu trong "Chiến dịch cuồng nộ". Ngoài ra, hệ thống điện toán đám mây lưu trữ dữ liệu ngân hàng và dịch vụ dân sự của AWS tại vùng Vịnh cũng được dùng để xử lý dữ liệu mục tiêu cho cuộc chiến đang diễn ra tại Iran.

Theo giới phân tích, việc Iran nhắm vào AWS là hệ quả của các lựa chọn chiến lược. Theo đó, các quốc gia vùng Vịnh đã chọn Mỹ chứ không phải Trung Quốc để xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Và Washington đã sử dụng cơ sở hạ tầng đó để hỗ trợ hoạt động quân sự tại khu vực.  

Trong chuyến công du Trung Đông hồi tháng 5-2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một loạt thỏa thuận đầu tư với Saudi Arabia, Qatar và UAE trị giá hơn 2.000 tỉ USD, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực quốc phòng, hàng không, AI, tài chính và cơ sở hạ tầng. Trong đó, các thỏa thuận liên quan đến AI được coi là cơ hội để các quốc gia giàu có vùng Vịnh đa dạng hóa nền kinh tế, giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ.

Song, điều mà các thông cáo báo chí bỏ qua là “tư duy quân sự” ẩn chứa trong mỗi thỏa thuận. Để được nhập khẩu chip của Mỹ, tập đoàn hàng đầu về AI của UAE G42 và công ty AI Humain của Saudi Arabia được yêu cầu phải loại bỏ dần phần cứng của “gã khổng lồ” công nghệ Huawei và thoái vốn khỏi các nền tảng công nghệ của Trung Quốc. Giới phân tích gọi đây là “ngoại giao điện toán” nhưng trên thực tế việc đầu tư vào các công ty công nghệ này được xem như “bài kiểm tra lòng trung thành”. Sau đó, G42 trở thành một trong 2 công ty nằm trong danh sách mục tiêu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Cuộc tấn công của Iran nhằm vào các trung tâm dữ liệu tại vùng Vịnh để lại hậu quả nặng nề. Pure DC đã tạm dừng các quyết định đầu tư mới ở UAE cũng như nhiều dự án khác ở Trung Đông. Trong khi đó, Brookfield, một trong những nhà đầu tư lớn nhất thế giới, xác nhận thỏa thuận đầu tư trị giá 20 tỉ USD trong lĩnh vực AI tại Qatar vẫn được giữ theo kế hoạch nhưng nhiều quy tắc và điều kiện của thỏa thuận đã được thay đổi.

Zachary Kallenborn, nhà nghiên cứu tại trường King's College London (Anh) cảnh báo, nếu các trung tâm dữ liệu tiếp tục là những trung tâm truyền tải thông tin quân sự quan trọng, chúng sẽ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng lẫn các cuộc không kích. Ông Zachary lo ngại, Iran có thể tái khởi động các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng AI nếu cuộc chiến tiếp diễn.

Được biết, vài ngày trước khi thỏa thuận ngừng bắn hôm 8-4 có hiệu lực, Chuẩn tướng Ebrahim Zolfaghari thuộc IRGC công bố hình ảnh vệ tinh về khu phức hợp Stargate (UAE) và tuyên bố “không có nơi nào có thể thoát khỏi tầm ngắm” của Tehran.

Các trung tâm dữ liệu là nền tảng cho phần lớn các ứng dụng ngân hàng, mạng lưới hậu cần cho đến trợ lý AI, lưu trữ đám mây và dịch vụ chính phủ. Tuy nhiên, thế thệ trung tâm dữ liệu tiếp theo đang được xây dựng ở Saudi Arabia và UAE được thiết kế nhằm cung cấp năng lượng cho các hệ thống AI trên quy mô toàn cầu. Trong khi Humain đang xây dựng các trung tâm dữ liệu trên khắp Saudi Arabia và đặt mục tiêu đạt công suất hoạt động 6GW trong thập kỷ tới, G42 đang cùng với OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco và SoftBank xây dựng khu phức hợp Stargate - một phần của khu phức hợp AI rộng lớn hơn ở thủ Abu Dhabi có công suất lên tới 5GW.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)