TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, trong khi Tesla là nhà sản xuất xe điện phổ biến nhất thế giới và người Mỹ rất “chuộng” dùng sản phẩm của hãng này, thì Trung Quốc đang dẫn đầu cuộc đua phát triển xe điện toàn cầu và là nơi có lượng người dùng xe điện nhiều nhất hành tinh.

Xe điện được quan tâm tại triển lãm ô tô Thượng Hải Ảnh: Geely Media

Thị trường xe điện bùng nổ

Trong báo cáo thường niên mang tên Global EV Outlook, IEA cho biết doanh số ô tô điện chạy bằng pin và xe hybrid cắm điện trong năm 2022 vượt con số 10 triệu chiếc, trong đó Trung Quốc chiếm 60% lượng xe bán ra.

Theo khảo sát, quốc gia Ðông Á này là quê hương của một nửa số xe điện hiện đang lưu thông trên toàn cầu, trong khi châu Âu là thị trường lớn thứ hai. Riêng xe điện chiếm 8% doanh số ô tô của Mỹ, thị trường lớn thứ ba thế giới. IEA cho hay, tỷ lệ ô tô điện trong tổng doanh số ô tô đã tăng từ mức dưới 5% vào năm 2020 lên 14% hồi năm ngoái. Cơ quan này cho rằng doanh số ô tô điện tăng đáng kể trong năm nay là do nhiều nước đưa ra các chính sách và ưu đãi thúc đẩy tiêu dùng cũng như lo ngại giá dầu sẽ tăng cao như hồi năm ngoái.

Theo số liệu do tờ Financial Times công bố gần đây, doanh thu của nhà sản xuất xe điện BYD của Trung Quốc, đối thủ của Tesla, trong quý I tăng 411%. BYD chiếm 40% doanh số xe điện ở Trung Quốc, trong khi Tesla chiếm chỉ 11%. Mặc dù hầu như không có sự hiện diện nào tại thị trường Mỹ nhưng các thương hiệu Trung Quốc chiếm 53% tổng doanh số xe điện trên toàn thế giới vào năm 2021. Ðiều đáng nói là chỉ riêng thị trường nội địa của Trung Quốc cũng tạo ra đủ nhu cầu cho phép sản xuất xe điện theo cấp số nhân khi mà doanh số bán hàng trong nước đạt tới 3 triệu chiếc vào năm 2021. Ðể đáp ứng nhu cầu điện năng của những chiếc xe đó, Bắc Kinh đang xây dựng mạng lưới trạm sạc công cộng rộng lớn lên tới 1,15 triệu trạm và con số này không ngừng tăng lên.

Ưu thế giá rẻ của Trung Quốc

Theo giới chuyên gia, sở dĩ Trung Quốc dẫn đầu trong lĩnh vực xe điện toàn cầu là bởi các nhà sản xuất xe điện nước này có khởi đầu thuận lợi. Vào những năm 2000, Trung Quốc nhận ra rằng họ gần như không thể đánh bại các nhà sản xuất ô tô châu Âu về động cơ đốt trong. Vì vậy, họ chuyển trọng tâm sang xe điện và tiếp tục phát triển các công nghệ giúp họ vượt lên các nhà sản xuất ô tô khác. Chính phủ Trung Quốc cũng đóng vai trò hỗ trợ dưới hình thức trợ cấp và giảm thuế cho ngành xe điện.

Về phần mình, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc cũng đưa ra nhiều cách khác nhau để thu hút người mua tiềm năng. Ðơn cử, CATL, gã khổng lồ về pin của Trung Quốc, mới đây đã giới thiệu một loại pin mới sử dụng natri, có dung lượng cao và rẻ hơn so với pin lithium-ion. CATL còn ra mắt trung tâm trao đổi pin, nơi người tiêu dùng có thể đổi pin đã xả hết năng lượng để lấy pin đã được sạc đầy.

Một điểm khiến xe điện Trung Quốc “bán chạy” nữa là bởi chúng được trang bị hệ thống thông tin giải trí tối tân. Nhiều nhà sản xuất xe điện Trung Quốc tích hợp công nghệ không người lái, công nghệ kết nối và hệ thống hỗ trợ lái xe nâng cao (ADAS) - hệ thống điện tử hỗ trợ người điều khiển phương tiện lái xe an toàn và thuận tiện hơn, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc vốn luôn muốn có các ứng dụng truyền thông xã hội cũng như các ứng dụng chia sẻ video khác trong ô tô của họ. Và nhờ ADAS mà xe điện Trung Quốc thu hút khách hàng từ khắp nơi trên thế giới. Do đó, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc ngày càng tập trung nhiều vào công nghệ này để hấp dẫn người tiêu dùng trẻ tuổi vốn chiếm đa số trong những người mua xe điện.

Ngoài ra, điểm thu hút người tiêu dùng của xe điện Trung Quốc chính là giá rẻ. Ra mắt tại triển lãm ô tô Thượng Hải, chiếc Geely Panda Mini có giá khởi điểm 39.000 nhân dân tệ (tương đương 5.760USD) và giá này dự kiến sẽ giảm hơn nữa trong tương lai. Trong khi đó, chiếc BYD Seagull có giá khởi điểm 78.800 nhân dân tệ, chỉ bằng ¼ so với giá xe điện của châu Âu.

Theo báo cáo mới đây của công ty bảo hiểm Allianz (Ðức), xe điện giá rẻ do Trung Quốc sản xuất gây ra rủi ro lớn nhất đối với các nhà sản xuất ô tô châu Âu và có thể khiến họ mất 7 tỉ USD lợi nhuận mỗi năm vào năm 2030 trừ khi các nhà hoạch định chính sách lục địa già hành động.

Các hãng xe lớn tăng tốc

Theo thống kê của Hãng tin Reuters, các nhà sản xuất ô tô hàng đầu thế giới đang lên kế hoạch chi gần 1.200 tỉ USD từ nay đến năm 2030 để phát triển và sản xuất hàng triệu xe điện, cũng như pin và nguyên liệu để hỗ trợ hoạt động sản xuất. Cụ thể, các hãng ô tô đang lên kế hoạch sản xuất 54 triệu xe điện vào năm 2030, tương đương hơn 50% tổng sản lượng xe. Dẫn đầu xu hướng này là Tesla, khi Giám đốc điều hành Elon Musk tham vọng sản xuất 20 triệu xe điện vào năm 2030.

Volkswagen từ nay đến cuối thập kỷ này sẽ chi hơn 100 tỉ USD để đầu tư vào xe điện, xây dựng các nhà máy pin mới tại châu Âu và Bắc Mỹ. Ford đã chi tiêu cho xe điện mới lên đến 50 tỉ USD, đồng thời phối hợp với các đối tác để tăng công suất sản xuất pin lên 240GWh với mục tiêu sản xuất khoảng 3 triệu xe điện vào năm 2030, chiếm 50% tổng sản lượng xe của hãng. Mercedes-Benz thì quyết định dành ít nhất 47 tỉ USD để phát triển và sản xuất xe điện. Khoảng 2/3 số tiền này sẽ được dùng để tăng công suất sản xuất pin lên hơn 200GWh. Ngoài ra, BMW, Stellantis và General Motors, mỗi hãng đều lên kế hoạch chi ít nhất 35 tỉ USD vào xe điện và pin.

Huyndai Motor, nhà sản xuất ô tô lớn nhất của Hàn Quốc tính theo doanh số bán hàng, hôm 9-5 đã tái khẳng định kế hoạch khởi công một nhà máy sản xuất EV mới tại Ulsan vào quý IV năm nay với ngân sách 2.000 tỉ won (1,51 tỉ USD). Trước đó, Hyundai cho biết đến năm 2030, hãng sẽ đầu tư 24.000 tỉ won (18,2 tỉ USD) vào các cơ sở sản xuất xe điện trong nước và một số dự án xe điện khác. Tập đoàn Hyundai và hai công ty con là Kia và nhà sản xuất phụ tùng ô tô Hyundai Mobis sẽ cùng đầu tư để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn thứ 3 thế giới vào năm 2030. Ðáng chú ý, mẫu xe sedan IONIQ 6 chạy hoàn toàn bằng điện của Huyndai đã được vinh danh là “Ô tô của năm” 2023 tại Triển lãm ô tô quốc tế New York (Mỹ). Ðây là năm thứ hai liên tiếp nhà sản xuất ô tô hàng đầu Hàn Quốc giành được danh hiệu này.

Tại Mỹ, xe điện của Tesla chiếm 75,8% thị phần, tiếp đó là Hyundai với thị phần 9%, Volkswagen (Ðức) 4,6% và Ford (Mỹ) 5,4%. Tháng 10 năm ngoái, Hyundai động thổ xây dựng nhà máy xe điện và pin trị giá 5,54 tỉ USD tại Mỹ, trong bối cảnh Ðạo luật Giảm lạm phát của Tổng thống Joe Biden quy định xe điện phải lắp ráp tại khu vực Bắc Mỹ mới được hưởng các chính sách miễn giảm thuế tối đa tới 7.500 USD/xe của nước này.

Trong khi đó, Hãng Toyota của Nhật Bản hồi tháng 2-2023 tuyên bố sẽ phát triển xe điện thế hệ mới vào năm 2026 như một phần của nỗ lực nhằm bắt kịp các đối thủ ở nước ngoài. Lâu nay, Toyota vẫn được cho là miễn cưỡng thúc đẩy việc chuyển hướng sang xe chạy hoàn toàn bằng điện. Trên thực tế, Toyota đang đầu tư 70 tỉ USD để điện khí hóa ô tô và sản xuất thêm pin. Dự kiến hãng sẽ bán ít nhất 3,5 triệu xe điện vào năm 2030. Hãng đang lên kế hoạch sản xuất ít nhất 30 mẫu xe điện khác nhau và định chuyển đổi toàn bộ dòng Lexus thành xe điện trong giai đoạn này.

Báo cáo của IEA hồi tháng 4 nhận định doanh số xe điện trên toàn cầu dự kiến tăng 35% trong năm nay và chiếm 18% thị phần thị trường ô tô, tăng mạnh so với mức 4% vào năm 2020 và 14% vào năm 2022.  IEA cho biết số lượng xe điện bán ra trên thị trường toàn cầu đã vượt mốc 10 triệu chiếc vào năm 2022 và dự kiến tăng lên mức 14 triệu xe trong năm nay. Chỉ riêng quý I-2023, hơn 2,3 triệu ô tô điện đã được bán ra, cao hơn khoảng 25% so với cùng kỳ năm ngoái.