Với chức năng truyền tải 99% lưu lượng dữ liệu toàn cầu, cáp ngầm dưới biển đang trở thành mặt trận mới trong cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, sau chip, thương mại và mạng 5G.

Một đoạn cáp ngầm dưới đáy biển. Ảnh: Sun Cable

Từng được coi là cơ sở hạ tầng viễn thông trung lập, cáp ngầm giờ đây là tài sản “chiến lược không thể thiếu” trong cuộc chiến giành quyền thống trị kỹ thuật số giữa Mỹ và Trung Quốc, trong bối cảnh sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và tài chính toàn cầu thúc đẩy nhu cầu về truyền tải dữ liệu nhanh, an toàn và đáng tin cậy hơn.

Những diễn biến gần đây cho thấy cáp ngầm đang bị cuốn vào cuộc cạnh tranh đó. Hồi tháng 6, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ siết chặt việc giám sát cơ sở hạ tầng cáp ngầm, bằng cách áp đặt các yêu cầu cấp phép nghiêm ngặt hơn đối với chủ sở hữu và nhà điều hành các trạm tiếp bờ (CLS) - kết nối cáp ngầm dưới biển với mạng lưới trên đất liền - và thiết bị liên quan. Đề xuất này dựa trên sáng kiến ​​Cáp Sạch - một trụ cột trong sáng kiến Mạng Lưới Sạch do Bộ Ngoại giao Mỹ khởi xướng hồi tháng 8-2020 nhằm hạn chế Trung Quốc tham gia các dự án cáp nhạy cảm.

Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục mở rộng sự hiện diện thông qua công ty HMN Technologies (trước đây là Huawei Marine Networks) và các dự án liên kết với Con đường Tơ lụa Kỹ thuật số - sáng kiến thúc đẩy các dự án phát triển cáp trên khắp châu Á, châu Phi, Trung Đông và Mỹ Latinh như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm tăng cường cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và kết nối ở nước ngoài. Báo cáo do Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc công bố hồi năm ngoái cho thấy, HMN Technologies đã cung cấp hơn 100.000km hệ thống cáp ngầm và hoạt động trải rộng trên hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Cạnh tranh giữa Washingon và Bắc Kinh trong lĩnh vực cáp ngầm được thể hiện rõ nét nhất qua SeaMeWe-6, hệ thống cáp dài 21.700km dự kiến sẽ kết nối Singapore và Pháp thông qua Đông Nam Á, Trung Đông và châu Âu. Ban đầu, dự án này dự kiến ​​được trao cho HMN Technologies nhưng sau đó được giao lại công ty cáp ngầm Mỹ SubCom sau một chiến dịch vận động hành lang của Washington.

“Cốt lõi của cuộc cạnh tranh là sự hội tụ của công nghệ và địa chính trị. Các quốc gia hiện nay đều hiểu rằng việc kiểm soát hoặc làm gián đoạn dòng dữ liệu có thể tạo ra đòn bẩy kinh tế và chính trị đáng kể mà không cần phải nổ súng” - Jason Hsu, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Hudson, nhận định.

Được mô tả là “xương sống của Internet toàn cầu”, cáp ngầm truyền tải khoảng 99% lưu lượng dữ liệu của thế giới, gồm email, trang web và cuộc gọi video. Nhu cầu truyền dữ liệu đặc biệt tăng vọt sau đại dịch COVID-19, bởi rất nhiều người cần làm việc từ xa, học trực tuyến, làm gia tăng nhu cầu về kết nối Intetnet ổn định. “Ngoài ra, cuộc cách mạng AI và cuối cùng là điện toán lượng tử đang thúc đẩy nhu cầu về lắp đặt nhiều tuyến cáp ngầm hơn” - Erin Murphy, Giám đốc điều hành khu vực châu Á tại công ty tư vấn rủi ro và chiến lược toàn cầu Redpoint Advisors (Mỹ), cho hay.

Tầm quan trọng chiến lược của cáp ngầm làm gia tăng mối lo ngại về an ninh. Phát biểu tại Hội nghị cấp cao An ninh châu Á (Đối thoại Shangri-La) ở Singapore hồi cuối tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles mô tả cáp ngầm là “mạch máu của nền văn minh hiện đại”, đồng thời cảnh báo “đáy biển đang trở thành chiến trường”.

Mối lo ngại cũng gia tăng sau một loạt sự cố gián đoạn gần các điểm nóng địa chính trị trong năm qua. Ngày 31-12 năm ngoái, giới chức Phần Lan đã bắt giữ tàu Fitburg đi từ Nga bị nghi ngờ phá hoại cáp viễn thông dưới biển từ Helsinki đến Estonia qua Vịnh Phần Lan. Tại khu vực này, hàng loạt vụ phá hoại cáp ngầm tương tự đã xảy ra trong những năm gần đây.

Trong bối cảnh đó, các chính phủ trên toàn thế giới đang chạy đua để đảm bảo các hệ thống cáp ngầm có thể được giám sát, sửa chữa, định tuyến lại và duy trì hoạt động trong thời gian khủng hoảng. Nhằm cải thiện hợp tác quốc phòng xung quanh cơ sở hạ tầng dưới nước trọng yếu như cáp viễn thông và đường ống dẫn năng lượng, tại Đối thoại Shangri-La vừa qua, 17 quốc gia đã công bố Nguyên tắc Hướng dẫn về Trao đổi Quốc phòng Cơ sở hạ tầng Dưới nước. Riêng Mỹ, Anh và Úc tuyên bố sẽ cùng nhau phát triển thiết bị và hệ thống hỗ trợ các phương tiện dưới biển không người lái để bảo vệ các cơ sở hạ tầng đáy biển quan trọng.

TRÍ VĂN (Theo Channel News Asia)