Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa lựa chọn thêm 3 công ty để phóng các tàu đổ bộ robot lên Mặt trăng, trong nỗ lực thiết lập một căn cứ trên hành tinh này trước cuối thập niên.

Dốc toàn lực

Kế hoạch xây dựng căn cứ trên Mặt trăng đang được triển khai nghiêm túc khi NASA vạch ra chiến lược đưa các tàu đổ bộ, xe tự hành, xe địa hình và các thiết bị khác lên hành tinh cách Trái đất gần 390.000km.

Astrobotic dự kiến phóng tàu đổ bộ Griffin-1 lên Mặt trăng vào cuối năm nay. Ảnh: Astrobotic

Ngày 30-6, NASA cho biết sẽ trao các hợp đồng trị giá khoảng 590 triệu USD cho các hãng vũ trụ tư nhân Astrobotic, Firefly và Intuitive Machines để thực hiện 4 sứ mệnh đưa các thiết bị khoa học và hàng hóa khác lên Mặt trăng. Mục tiêu chung của loạt sứ mệnh này là thử nghiệm công nghệ và khảo sát các địa điểm, qua đó cung cấp cơ sở cho kế hoạch xây căn cứ Mặt trăng của NASA.

Cùng ngày, NASA cũng xem xét khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng xe tự hành Promise trên sao Hỏa để hoạt động trên Mặt trăng. NASA muốn Promise khảo sát các khu vực tại cực Nam Mặt trăng và tìm kiếm các nguồn tài nguyên ở đó.

Công ty Astrobotic đã hợp tác với NASA phát triển một tàu đổ bộ có khả năng chở 454kg hàng hóa và một xe tự hành lên bề mặt Mặt trăng. Firefly hiện là công ty duy nhất thực hiện thành công sứ mệnh đưa tàu đổ bộ Blue Ghost đáp xuống gần khu vực xích đạo của Mặt trăng vào năm ngoái.

Trong khi đó, Intuitive Machines từng 2 lần đưa tàu đổ bộ đến gần cực Nam Mặt trăng, khu vực nhận được sự quan tâm đặc biệt vì nghi chứa hàng trăm triệu tấn băng nước, có thể chuyển hóa thành nhiên liệu tên lửa hoặc nước uống.

Các hợp đồng trên nằm trong cái gọi là “Giai đoạn 1” của kế hoạch xây khu định cư lâu dài trên “chị Hằng”, nơi các phi hành gia sẽ sinh sống và làm việc. Giai đoạn này dự kiến kéo dài đến năm 2028 và tiêu tốn khoảng 10 tỉ USD.

Vào tháng 6, NASA cũng đã công bố các hợp đồng khác thuộc giai đoạn đầu của chương trình và có kế hoạch đổi tên 3 sứ mệnh đã được ký kết trước đây thành các sứ mệnh chuyên phục vụ căn cứ Mặt trăng. Trước đó, cơ quan này còn trao các hợp đồng với tổng trị giá hơn 1 tỉ USD để chế tạo các xe địa hình di chuyển trên bề mặt Mặt trăng và triển khai máy bay không người lái lên vệ tinh tự nhiên của Trái đất nhằm hỗ trợ lập bản đồ vị trí xây dựng căn cứ, có thể sớm nhất vào năm 2028.

Giai đoạn 2 và 3, bao gồm kế hoạch xây những khu cư trú có áp suất đầu tiên trên Mặt trăng và lắp đặt các hệ thống phát điện, phác thảo tầm nhìn của NASA về việc tiếp tục mở rộng căn cứ Mặt trăng trong thập niên 2030. Về lâu dài, cơ quan này hy vọng các phi hành gia có thể sinh sống và làm việc tại những khu định cư “bán thường trực”.

Thiết lập ưu thế của Mỹ

NASA ước tính việc xây căn cứ trên Mặt trăng sẽ tiêu tốn tổng cộng 30 tỉ USD.

Căn cứ trên Mặt trăng là thành phần không thể tách rời của chương trình Artemis thuộc NASA, dự án đến nay đã ngốn xấp xỉ 100 tỉ USD và bao gồm một sứ mệnh thử nghiệm không người lái cùng chuyến bay có người lái bay vòng quanh Mặt trăng mang tính lịch sử hồi tháng 4. Hiện nay, NASA đang chuẩn bị đưa con người trở lại bề mặt thiên thể này lần đầu tiên sau 50 năm và từng bước xây một khu định cư trên đó.

Tất cả nỗ lực trên nằm trong kế hoạch của NASA nhằm cạnh tranh với Trung Quốc, quốc gia mà chương trình không gian đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong thập kỷ qua. Giới lập pháp Mỹ liên tục cảnh báo rằng những nỗ lực của Bắc Kinh đang đe dọa vị thế dẫn đầu về công nghệ không gian của Washington.

HẠNH NGUYÊN (Theo CNN, NBC News)