Phát triển kinh tế ĐBSCL đòi hỏi sự phân định rõ ràng và kết hợp hiệu quả giữa hai nguồn lực công - tư. Giai đoạn 2026-2030, cơ cấu lại khối doanh nghiệp nhà nước nhằm giải phóng dư địa cho kinh tế tư nhân phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để các nguồn vốn ngoài nhà nước tham gia sâu vào các ngành kinh tế thế mạnh của vùng. Đồng thời, việc vận dụng cơ chế chính sách mới từ Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 79-NQ/TW được kỳ vọng sẽ thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội, tạo động lực tăng trưởng đồng bộ cho toàn vùng đất Chín Rồng. 

Quyết liệt thoái vốn công, khơi thông thị trường

Sự ra đời của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng trong giai đoạn phát triển mới của vùng ĐBSCL.

​Ông Trần Thanh Đức, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Đồng Tháp, chia sẻ: Nghị quyết 68-NQ/TW trao niềm tin cho doanh nghiệp tư nhân, Nghị quyết 79-NQ/TW tạo nền tảng cho kinh tế nhà nước. Khi hai động lực này cùng vận hành hiệu quả sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Đối với doanh nghiệp Đồng Tháp, cơ hội nổi bật là tiếp cận nguồn lực phát triển bình đẳng hơn; tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị, các dự án liên kết vùng và hợp tác công - tư; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Lãnh đạo TP Cần Thơ khảo sát dự án Nhà máy gạch men Hà Thanh Sóc Trăng, Khu công nghiệp Trần Đề. Ảnh: MINH HUYỀN

Nắm bắt cơ hội từ những quyết sách mở đường, ông Nguyễn Văn Bé Hai, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice), chia sẻ: Vinarice định hướng phát triển theo mô hình "giống tốt - quy trình chuẩn - vùng nguyên liệu lớn - truy xuất minh bạch - thị trường ổn định". Để đạt mục tiêu này, Vinarice mở rộng liên kết sản xuất với hợp tác xã và nông dân theo hợp đồng với phương châm "cùng làm - cùng chịu trách nhiệm - cùng hưởng lợi". Công ty phát triển vùng nguyên liệu theo tiêu chuẩn bền vững, giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu. Đây là hướng đi phù hợp với Đề án Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030. Vinarice sẽ ưu tiên các quy trình như "1 phải 5 giảm", tưới ướt khô xen kẽ, giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật hóa học, tăng cơ giới hóa và quản lý rơm rạ sau thu hoạch. từng bước phát triển gạo thương hiệu trên nền tảng phân khúc gạo chất lượng cao, gạo an toàn, gạo phát thải thấp, gạo sinh thái, gạo Sếu gắn với lợi thế đặc thù của ĐBSCL.

Hoạt động sản xuất tại Vinarice. Ảnh: MỸ THANH

Sắp xếp lại khu vực kinh tế nhà nước là yêu cầu cấp thiết của các địa phương. Theo Sở Tài chính TP Cần Thơ, sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 20 doanh nghiệp nhà nước. Trong đó có 6 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước (vốn điều lệ trên 1.852 tỉ đồng), có 14 doanh nghiệp có vốn nhà nước (vốn điều lệ trên 1.471 tỉ đồng; trong đó, vốn Nhà nước là hơn 986 tỉ đồng). Thực hiện sắp xếp doanh nghiệp nhà nước, thành phố duy trì mô hình hiện trạng đối với 3 công ty nông, lâm nghiệp (Nông nghiệp Cờ Đỏ, Nông nghiệp Sông Hậu, Lâm nghiệp Sóc Trăng) do có tính chất đặc thù riêng về quản lý đất đai và bảo vệ rừng, không thực hiện sáp nhập hay hợp nhất. Cùng với đó, thực hiện sáp nhập 3 Công ty Xổ số kiến thiết (Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang) thành một công ty nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động. Thành phố cũng đề xuất thoái vốn theo lộ trình của Thủ tướng Chính phủ đối với 3 công ty cổ phần hoạt động kém hiệu quả hoặc không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ vốn, đồng thời giữ nguyên tỷ lệ vốn tại 5 công ty thuộc lĩnh vực cấp nước nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước, an sinh xã hội và sức khỏe người dân, tránh việc tư nhân hóa làm giảm chất lượng phục vụ; giữ tỷ lệ vốn tại các đơn vị đang sản xuất kinh doanh hiệu quả; đề xuất giải thể các công ty hoạt động thua lỗ liên tục, kém hiệu quả và khó thực hiện thoái vốn thành công.

Siêu cảng, 5G và làn sóng dự án tỉ đô

Nhiều ý kiến nhận định hạ tầng logistics ĐBSCL đang là điểm nghẽn kìm hãm sự phát triển. Song để phát triển toàn diện, đòi hỏi đầu tư chuyên sâu liên vùng. Và ở lĩnh vực trọng yếu này, không thể thiếu khu vực kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, dẫn dắt.

Trong chuyến làm việc với lãnh đạo TP Cần Thơ về định hướng đầu tư tại Cần Thơ và ĐBSCL, Thiếu tướng Ngô Minh Thuấn, Tư lệnh Binh đoàn 20, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, chia sẻ: Trong tương lai, Tân Cảng Sài Gòn phát triển mô hình "vận tải xanh" ở khu vực ĐBSCL; triển khai dự án đầu tư khai thác cảng nước sâu Hòn Khoai (Cà Mau). Cảng này do Nhà nước đầu tư (Bộ Tư lệnh Hải quân làm chủ đầu tư) và giao cho Tân Cảng Sài Gòn quản lý khai thác. Tân Cảng Sải Gòn đang tích cực làm việc với các hãng tàu, khách hàng để thực hiện 3 công năng kinh doanh chính bên cạnh nhiệm vụ quân sự quốc phòng: cảng container trung chuyển quốc tế lớn nhất Việt Nam, đón được những tàu lớn nhất thế giới, cạnh tranh trực tiếp với các cảng của Singapore hay Malaysia; cảng trung chuyển LNG; cảng phục vụ hậu cần siêu trường siêu trọng, đặc biệt là các dự án điện gió ngoài khơi.

Tập đoàn CT Group làm việc với ngành Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ về các nội dung hợp tác phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ảnh: MỸ THANH

Tiến trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo không thể thiếu vai trò của các doanh nghiệp đầu tàu về công nghệ đến từ khối kinh tế nhà nước. Theo Trung tá Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc Viettel Cần Thơ, Viettel Cần Thơ tiếp tục tập trung phát triển hạ tầng viễn thông chất lượng cao, đẩy mạnh phủ sóng 5G, mở rộng hạ tầng cáp quang và xây dựng các nền tảng số dùng chung phục vụ quản lý, điều hành của thành phố. Bên cạnh đó, các dự án hạ tầng số do Viettel triển khai góp phần tạo ra nền tảng kết nối ổn định và an toàn cho các khu công nghiệp, trung tâm logistics cũng như các lĩnh vực kinh tế trọng điểm của thành phố. Hạ tầng số ngày càng hoàn thiện không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí mà còn tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của Cần Thơ trong vai trò trung tâm vùng ĐBSCL.

Đối với khối kinh tế tư nhân, đầu tư năng lực sản xuất theo chiều sâu, theo chuỗi giá trị khép kín luôn là định hướng lâu dài nhằm không ngừng nâng cao vị thế, chủ động hội nhập.

Đại diện Công ty CP Tập đoàn Xuất - Nhập khẩu trái cây Chánh Thu, tỉnh Vĩnh Long (bìa trái) tham gia quảng bá, giới thiệu sản phẩm tại một sự kiện tổ chức trên địa bàn TP Cần Thơ. Ảnh: MỸ THANH

Ông Huỳnh Trung Quang, Tổng Giám đốc, Công ty TNHH Thép Tây Đô, cho biết: Doanh nghiệp xác định mục tiêu trở thành Nhà máy luyện cán thép công nghệ cao của TP Cần Thơ và khu vực ĐBSCL. Giai đoạn 2026-2030, Thép Tây Đô định hướng mở rộng quy mô bằng việc đầu tư mới Nhà máy công suất khoảng 1 triệu tấn/năm, doanh thu phấn đấu đạt 1 tỉ USD/năm, từng bước hình thành chuỗi sản xuất thép khép kín, hiện đại và bền vững. Trọng tâm chiến lược là phát triển theo mô hình Nhà máy Thép xanh, sản xuất tuần hoàn, phát triển các dòng thép kỹ thuật cao, thép chất lượng cao phục vụ công trình hạ tầng, dự án trọng điểm ở ĐBSCL và xuất khẩu ra nước ngoài. Đồng thời, đơn vị đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống ERP (hoạch định nguồn lực doanh nghiệp), số hóa quy trình sản xuất, tài chính, nhân sự, kho vận và từng bước ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong quản trị, dự báo thị trường, tối ưu vận hành.

Lãnh đạo thành phố thăm và tìm hiểu tình hình sản xuất, kinh doanh của Công ty TNHH Thép Tây Đô. Ảnh: MỸ THANH

Sự đồng hành công - tư được khắc họa rõ nét khi khu vực tư nhân tiên phong đón đầu các quy hoạch phát triển vùng. Tháng 9-2026, Khu công nghiệp Trần Đề do Công ty CP Bê tông Hà Thanh (Tập đoàn Hà Thanh) làm chủ đầu tư chính thức khánh thành đi vào hoạt động, diện tích khoảng 160ha và tổng mức đầu tư trên 1.230 tỉ đồng. Theo dự thảo quy hoạch chung TP  Cần Thơ, không gian TP Cần Thơ được định hướng phát triển theo mô hình cấu trúc 2 cực (trung tâm TP Cần Thơ cũ và khu kinh tế biển Trần Đề). Đây là điều kiện rất thuận lợi để Khu công nghiệp Trần Đề tiếp tục phát huy hạ tầng đã đầu tư, đóng góp vào sự phát triển chung của TP Cần Thơ. Ông Nguyễn Đức Hà, Chủ tịch Tập đoàn Hà Thanh, chia sẻ: "Từ năm 2020, Tập đoàn Hà Thanh chọn Trần Đề là điểm đến chiến lược trên hành trình Nam tiến. Không chỉ xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Trần Đề, Tập đoàn Hà Thanh còn trực tiếp hình thành chuỗi giá trị khép kín với hai dự án Nhà máy gạch men Hà Thanh Sóc Trăng và Nhà máy bê tông Sóc Trăng. Tập đoàn Hà Thanh cam kết sẽ vận hành khu công nghiệp Trần Đề theo chuẩn mực cao nhất, tạo môi trường đầu tư chuyên nghiệp và an toàn; tiếp tục đẩy mạnh thu hút các nhà đầu tư thứ cấp, các dự án công nghệ cao, đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố".

* * *

Hành trình đổi mới và bứt phá của ĐBSCL giai đoạn 2026-2030 đang đặt lên vai cả hai khối kinh tế công và tư những sứ mệnh lịch sử mới. Bằng việc phát huy tối đa lợi thế đặc thù, doanh nghiệp nhà nước giữ vững vai trò định hướng mở đường, doanh nghiệp tư nhân phát huy tinh thần sáng tạo, dấn thân để cùng đưa vùng đất Chín Rồng phát triển bền vững và thịnh vượng.

(Còn tiếp)

MỸ THANH - MINH HUYỀN

Bài cuối: "Phân vai" để làm "tròn vai"