Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani vừa có chuyến thăm Trung Quốc 2 ngày, trong đó các quan chức mô tả quan hệ song phương đang bước vào “thập kỷ vàng”.

Ngoại trưởng Qatar Al Thani (trái) bắt tay người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh. Ảnh: Gulf Times

Bảo đảm hàng hải qua eo biển Hormuz

Trung Quốc gọi Qatar là “đối tác chiến lược quan trọng” ở Trung Đông và vùng Vịnh. Hai bên đã nhất trí mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, đầu tư và các công nghệ tiên tiến.

Tuy nhiên, giao tranh tiếp diễn giữa Mỹ và Iran, cũng như nỗ lực của Qatar nhằm làm trung gian hòa giải xung đột này, là trọng tâm trong các cuộc thảo luận tại Bắc Kinh. 

“Hoàn toàn không thể chấp nhận được tình trạng hiện nay. Điều này không có lợi cho các quốc gia trong khu vực và người dân. Qatar đang nỗ lực hết sức cùng với các đối tác, trong đó có Trung Quốc. Các nỗ lực ngoại giao đang được tiến hành và những ý tưởng mới cũng được thảo luận”, ông Ibrahim bin Sultan al-Hashmi, Giám đốc Vụ Truyền thông và Báo chí thuộc Bộ Ngoại giao Qatar, nói. 

Tình trạng gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, do xung đột Mỹ - Iran, đều gây ra khó khăn nhất định đối với Qatar và Trung Quốc.

Qatar là một trong những nước xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới, trong khi Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất hành tinh. Do vậy, khôi phục sự ổn định tại eo biển Hormuz có ý nghĩa then chốt đối với cả hai nước.

Năng lượng cũng là trụ cột của quan hệ song phương. Năm 2020, Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Qatar, với kim ngạch thương mại hai chiều đạt 23,8 tỉ USD năm 2025. Qatar là nguồn cung LNG lớn thứ hai của Trung Quốc (sau Úc), cung cấp 19,4 triệu tấn vào năm ngoái. QatarEnergy đã ký các thỏa thuận bán LNG trong 27 năm cho các tập đoàn năng lượng nhà nước Trung Quốc là CNPC và Sinopec. Hai công ty này cũng nắm giữ cổ phần trong dự án mở rộng mỏ khí đốt North Field của Qatar.

Cách tiếp cận khác nhau

Tuy nhiên, bất chấp những lợi ích chung nêu trên, Doha và Bắc Kinh có những cách tiếp cận khác nhau trong việc giải quyết vấn đề Tehran.

Trung Quốc nhiều lần lên tiếng ủng hộ vai trò trung gian hòa giải của Qatar nhưng phần lớn tránh trực tiếp chỉ trích các cuộc tấn công hoặc hành động làm gián đoạn eo biển Hormuz của Iran. Trung Quốc cũng nhất quán cho rằng Mỹ và Israel gây ra cuộc chiến bùng phát từ tháng 2.

Trung Quốc là đối tác kinh tế và ngoại giao quan trọng nhất của Iran. Trong nhiều năm, nước này là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran và tiếp tục phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương đối với nước Cộng hòa Hồi giáo.

Về phần mình, Qatar công khai lên án Iran vì các cuộc không kích nhằm vào lãnh thổ nước này và các quốc gia láng giềng, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ. Qatar còn tỏ ra thất vọng về những nỗ lực hòa giải bất thành, song vẫn tiếp tục thúc đẩy và tạo điều kiện cho đối thoại.

Từ góc nhìn của Doha, việc phối hợp chặt chẽ hơn với Bắc Kinh có thể đưa thêm một bên có ảnh hưởng với Tehran vào nỗ lực chấm dứt xung đột. Dù vậy, chưa có tín hiệu nào cho thấy Trung Quốc muốn tận dụng đòn bẩy này để gây sức ép lên Iran.

HẠNH NGUYÊN (Theo Al Jazeera, SCMP)