Mỹ đang xây dựng một khuôn khổ mới cho quan hệ với Mỹ Latinh xoay quanh 3 ưu tiên: an ninh, chống buôn lậu ma túy và thương mại. Một ví dụ rõ ràng là chuyến công du của Ngoại trưởng Marco Rubio tới Colombia, Ecuador và Peru, kéo dài từ ngày 8 đến 10-9.

Tại Colombia, ông sẽ thảo luận với tân Tổng thống Abelardo de la Espriella về sự hỗ trợ của Mỹ trong việc ứng phó hậu quả của trận động đất gần đây. Ông Rubio dự kiến sẽ gặp Tổng thống Ecuador Daniel Noboa trước khi hội đàm cùng tân lãnh đạo Keiko Fujimori ở Peru.

Xây chắc vị thế

Việc Mỹ lựa chọn 3 quốc gia này không phải ngẫu nhiên. Colombia, Ecuador và Peru hiện nằm trong số các chính phủ Mỹ Latinh sẵn sàng nhất trong việc theo đuổi hợp tác chặt chẽ với Washington. Chuyến đi của ông Rubio là một phần trong kế hoạch lớn hơn nhằm xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực mới và mặt trận chung chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.

Ngoại trưởng Mỹ Rubio (trái) gặp Tổng thống Ecuador Daniel Noboa hồi tháng 9-2025. Ảnh: X

Washington cũng đang tìm cách củng cố khối các chính phủ Mỹ Latinh sẵn sàng tăng cường hợp tác với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Colombia, Ecuador và Peru hiện được lãnh đạo bởi những chính phủ mà Nhà Trắng kỳ vọng sẽ phát triển quan hệ song phương gần gũi hơn nhiều so với những người tiền nhiệm.

Chẳng hạn, Bogota tháng trước đã tham gia liên minh “Lá chắn châu Mỹ” do Washington khởi xướng nhằm đẩy mạnh nỗ lực chung chống lại các băng đảng ma túy. Điều đó phù hợp với chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ nhằm biến Colombia thành một trong những trụ cột quan trọng trong chính sách khu vực của mình. Cuộc chiến chống buôn lậu ma túy nằm ở trung tâm cách tiếp cận mới của Mỹ đối với khu vực và dự kiến sẽ đóng vai trò nổi bật trong suốt chuyến thăm của ông Rubio.

Không giống như người tiền nhiệm là cựu Tổng thống Gustavo Petro theo đường lối cánh tả, ông Espriella đã ca ngợi các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào những đối tượng bị nghi buôn lậu ma túy ở vùng Caribe và phía Đông Thái Bình Dương trong năm qua. Ít nhất 227 người đã thiệt mạng trong chiến dịch quân sự này. 19 quốc gia thành viên “Lá chắn châu Mỹ” đều cam kết “sử dụng vũ lực quân sự gây sát thương để tiêu diệt các băng đảng và mạng lưới khủng bố”.

Theo giới phân tích, Mỹ đang tìm cách chuyển từ mô hình truyền thống là cung cấp hỗ trợ cho các quốc gia Mỹ Latinh sang một hệ thống mà ở đó các chính phủ trên khắp khu vực sẽ tham gia trực tiếp vào một cấu trúc an ninh lớn hơn do nước này dẫn dắt.

Ecuador dưới thời Tổng thống Noboa là một trường hợp điển hình. Quito muốn hợp tác chặt chẽ với Washington, trong khi lực lượng an ninh của hai nước hiện đang tiến hành các hoạt động phối hợp chống ma túy. 

Nhiều khả năng ông Rubio sẽ thúc đẩy một mô hình hợp tác tích hợp hơn, bao gồm chia sẻ tình báo, trao đổi dữ liệu, các chiến dịch phối hợp và tăng cường kiểm soát các tuyến hàng hải và cuối cùng là mở rộng hiện diện quân sự của Mỹ. Đối với Washington, Ecuador nắm giữ một vị trí chiến lược quan trọng trên bờ biển Thái Bình Dương của Nam Mỹ.

Yếu tố Trung Quốc

Chuyến thăm Peru của Ngoại trưởng Rubio là một phần trong nỗ lực gia cố sự liên kết chính trị mới. Đối với Washington, chuyến đi tạo cơ hội thiết lập quan hệ làm việc với chính phủ mới của Peru ngay từ giai đoạn đầu và ngăn Trung Quốc tiếp tục mở rộng ảnh hưởng kinh tế. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh đã gia tăng đáng kể vị thế trên khắp Mỹ Latinh, trong đó có Lima, khiến Washington tìm cách cung cấp cho các chính phủ khu vực một lựa chọn thay thế cho sự phụ thuộc kinh tế sâu rộng hơn vào Trung Quốc.

Tầm quan trọng chiến lược của Peru vượt ra ngoài định hướng chính trị của nước này. Peru có đường bờ biển Thái Bình Dương dài và là một trong những quốc gia sản xuất đồng cùng các khoáng sản quan trọng khác hàng đầu thế giới. Các chính phủ Peru trước đây đã tích cực thắt chặt quan hệ với Trung Quốc và hiện Washington quyết tâm giành lại thế chủ động. Mỹ hy vọng tận dụng sự trỗi dậy của chính phủ cánh hữu ở Peru để mở rộng hiện diện kinh tế và đảm bảo khả năng tiếp cận lớn hơn đối với các khoáng sản chiến lược, đồng thời ngăn Lima trở thành trung tâm hậu cần có ảnh hưởng lớn của Bắc Kinh tại Nam Mỹ.

Trong 15 năm qua, Bắc Kinh đã đạt được những bước tiến lớn trên khắp khu vực và giờ đây Washington đang tìm cách đảo ngược hoặc ít nhất là đối trọng với xu hướng đó.

HẠNH NGUYÊN (Theo Al Jazeera, Caliber.az)