TRÍ VĂN

Báo cáo mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (Mỹ) cho biết, các công ty nhà nước Trung Quốc đang tăng cường sự hiện diện gần eo biển Hormuz ở Trung Ðông, đổ các khoản đầu tư trị giá hàng tỉ USD vào các đường ống dẫn dầu và kho cảng dọc theo Vịnh Persic, làm tăng nguy cơ gây xung đột với lợi ích của Mỹ tại một trong những tuyến vận chuyển dầu nhộn nhịp nhất thế giới. Ðộng thái này còn khiến giới chức an ninh ở Washington lo ngại có thể đặt nền móng cho sự hiện diện quân sự của Bắc Kinh trong thời gian tới.

Tàu USS Boxer của Hải quân Mỹ đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: Times of Israel

Sự hiện diện của Trung Quốc tại Trung Đông

Theo tờ Politico, khoảng 1/3 lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, trong đó gồm 45% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc. Nhóm tác giả của báo cáo cho hay, Trung Quốc trước đây tận dụng việc chi tiêu cho các dự án xây dựng đường ống, cảng cũng như các cơ sở thương mại khác để mở đường cho các căn cứ quân sự ở gần các địa điểm chiến lược, chẳng hạn như cửa Biển Ðỏ. Song giờ đây, việc Bắc Kinh mạnh tay đầu tư vào các cảng và cơ sở hạ tầng ở Oman hay Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) có thể mở ra lối vào cho các tàu hải quân Trung Quốc tại eo biển này.

Báo cáo cho thấy Trung Quốc trong thập niên qua đã đầu tư hàng tỉ USD vào các cơ sở cảng ở Oman và UAE, hai quốc gia nằm trên eo biển đối diện với Iran.

Báo cáo tiết lộ, Công ty Kỹ thuật Cảng Trung Quốc hồi tháng 10 năm ngoái đã thắng thầu xây dựng một bãi container rộng 700.000 mét vuông và 36 tòa nhà phụ trợ tại Cảng Khalifa (UAE). Ðược biết, đây là công ty con của Tập đoàn Xây dựng Truyền thông Trung Quốc (CCCC), một trong những doanh nghiệp bị chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trừng phạt vì hỗ trợ Bắc Kinh xây dựng đảo nhân tạo ở Biển Ðông. Cách đây nhiều năm, Tập đoàn Vận tải biển Trung Quốc (COSCO) còn ký thỏa thuận trị giá 738 triệu USD để xây dựng một bến container cũng tại Cảng Khalifa, trong đó gồm các điều khoản nhằm trao cho Trung Quốc quyền độc quyền thiết kế, xây dựng và quản lý trong vòng 35 năm.

Mỹ đứng ngồi không yên

Mỹ có lý do chính đáng để lo ngại rằng Trung Quốc có thể sử dụng các mối quan hệ của nước này ở eo biển Hormuz để làm nền tảng cho kế hoạch phát triển chỗ đứng quân sự trong khu vực. Còn nhớ, Bắc Kinh hồi năm 2014 đã tận dụng quan hệ thương mại với Djibouti để ký một thỏa thuận nhằm cho phép hải quân Trung Quốc sử dụng cảng của quốc gia châu Phi này. Ðến năm 2017, Bắc Kinh đã sử dụng thỏa thuận đó để thiết lập một căn cứ hải quân mà Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ cáo buộc sử dụng tia laser để quấy rối các phi công chiến đấu nước này khi hạ cánh xuống Djibouti.

“Trung Quốc đã đặt nền móng cho một điều gì đó mà họ có thể làm trong tương lai. Nước này đã tạo ra một mạng lưới rộng lớn tại khu vực, mang lại cho họ rất nhiều đòn bẩy” - Matthew Funaiole, thành viên cấp cao của CSIS, nhận định. Theo một quan chức cấp cao Mỹ giấu tên, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã “để mắt” đến dự hiện diện của Trung Quốc tại khu vực.

Về phần mình, các nước phương Tây lo ngại rằng việc Bắc Kinh tập trung vào Trung Ðông cuối cùng cũng có thể đặt nền móng cho quân đội Trung Quốc tăng cường sự hiện diện tại khu vực. Bộ Quốc phòng Mỹ trong một báo cáo trước Quốc hội hồi năm ngoái quan ngại rằng Trung Quốc “có khả năng” coi UAE là điểm đến cho các cơ sở hậu cần quân sự.