… Để hạt gạo Việt vượt qua "cơn gió ngược", sự vào cuộc kịp thời của cơ quan quản lý trong việc tháo gỡ điểm nghẽn về vốn và thuế, cùng tinh thần chủ động tạm trữ của doanh nghiệp, chính là đòn bẩy quan trọng nhất lúc này.

Thương lái thu mua lúa đông xuân 2025-2026 của nông dân trên địa bàn TP Cần Thơ.

Thực tế biến động thị trường vùng ĐBSCL cho thấy giá lúa tại ruộng đang sụt giảm từ 200-700 đồng/kg so với tháng trước do chịu áp lực kép từ đà giảm của giá gạo xuất khẩu và những điểm nghẽn trong khâu lưu thông. Hiện nay, các loại lúa tươi thường như IR 50404 hay OM 5451 giá chỉ còn ở mức 5.000-5.600 đồng/kg trong khi nhóm lúa thơm chất lượng cao giá cũng chỉ dao động quanh ngưỡng 6.200 đồng/kg. Việc nhiều tiểu thương và doanh nghiệp chủ động hạ giá mua để hạn chế rủi ro và bù đắp các chi phí vận hành, giá xăng dầu đang tăng mạnh đã vô hình trung đẩy rủi ro về phía người nông dân ngay trong cao điểm thu hoạch lúa vụ đông xuân 2025-2026.

Để tháo gỡ nghịch lý trên, các chuyên gia cho rằng việc đẩy mạnh hoạt động thu mua và tạm trữ không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là chiến lược cốt lõi nhằm kéo giá lúa tăng trở lại. Đặc biệt khi đây là vụ lúa cho chất lượng tốt nhất năm với cơ cấu giống dịch chuyển tích cực khi nhóm lúa thơm đặc sản và lúa hạt dài chất lượng cao chiếm tới 75% tổng diện tích sản xuất tại vùng ĐBSCL và tỉnh Tây Ninh. Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh đây là thời điểm rất thích hợp để các bộ, ngành xem xét tăng mua bù lại lượng gạo dự trữ quốc gia đã xuất hỗ trợ thiên tai năm qua. Qua đó vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa tạo thuận lợi cho nông dân tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, để doanh nghiệp thực sự mặn mà với việc tạm trữ cần có những trợ lực kịp thời. Theo ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), để đẩy mạnh hoạt động thu mua và tạm trữ lúa, các cơ quan chức năng cần kịp thời hỗ trợ tháo gỡ các khó khăn, nhất là điểm nghẽn về vốn và việc sớm hoàn thuế VAT. Lãi suất tiền vay tăng cao cũng gây nhiều áp lực cho doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước cần xem xét, có các gói vay với lãi suất ưu đãi dành cho các đơn vị, doanh nghiệp thu mua, trạm trữ lúa gạo. Giúp các đơn vị đủ lực giữ hàng, ổn định giá và tránh bị đối tác nước ngoài ép giá.

KHÁNH TRUNG