13/04/2021 - 09:23

Trung Quốc lo “già trước khi giàu” 

Các chuyên gia Trung Quốc và quốc tế từng cảnh báo về quả bom hẹn giờ nhân khẩu học tại quốc gia đông dân nhất thế giới và giờ đây viễn cảnh “già trước khi giàu” có nguy cơ trở thành hiện thực.

Người già Trung Quốc tập thể dục tại công viên. Ảnh: SCMP

Ở hầu hết các nước hiện nay, điều mà nhiều người quan tâm chính là tỷ lệ người phụ thuộc, tức những người dưới 14 tuổi và trên 65 tuổi, so với phần còn lại của dân số.

Tại Úc, tỷ lệ đó dao động ở mức gần 55%, tức là xứ chuột túi có nhiều người già và người trẻ tuổi hơn so với những người có việc làm và đóng thuế cho ngân sách quốc gia. Tỷ lệ này sẽ tăng lên khi thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh, tức những người sinh trong giai đoạn 1946-1964, nghỉ hưu.

Úc không phải là quốc gia duy nhất “vật lộn” với tác động của dân số già. Nhật Bản, Ý và Phần Lan đã và đang đối mặt với tình trạng đó. Nhưng các nước này dường như không “bi đát” như Trung Quốc, quốc gia đang nằm trong nhóm có tỷ lệ người phụ thuộc cao nhất thế giới.

Tại kỳ họp Quốc hội Trung Quốc hồi tháng 3, giới lãnh đạo nước này đã phải “đau đầu” trước các biện pháp ngăn chặn cuộc khủng hoảng kinh tế đang rình rập. Theo đó, đến năm 2050, Trung Quốc được dự báo có tỷ lệ người phụ thuộc lên tới 70%, nghĩa là chỉ 30% dân số trong số hơn 1,4 tỉ dân sẽ phải “gánh” thuế cho cả nền kinh tế.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế tin rằng Trung Quốc sẽ phải tăng mức chi tiêu công dành cho lương hưu với tổng số tiền tương đương hơn 100% GDP nước này trong vòng 30 năm tới, tức khoảng 18.700 tỉ USD. “Trong nhiều thập kỷ qua, các chuyên gia Trung Quốc và quốc tế đã cảnh báo về quả bom hẹn giờ nhân khẩu học ở Trung Quốc rằng nước này sẽ già đi trước khi giàu có và hùng mạnh” - Yun Jiang và Adam Ni, 2 chuyên gia nghiên cứu tại Ðại học Quốc gia Úc, cho biết.

Trước thách thức nghiêm trọng trên, trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết thách thức về nhân khẩu học, qua đó nâng cấp kế hoạch phát triển “hệ thống giải quyết vấn đề già hóa dân số” thành “chiến lược quốc gia chủ động về dân số già”. Và để đạt được kết quả như mong muốn, Trung Quốc kêu gọi sự chung tay của các bộ phận, cơ quan tuyên truyền cũng như các doanh nghiệp được nhà nước hậu thuẫn. Cũng trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14, Trung Quốc muốn các cặp vợ chồng trẻ sinh thêm con bằng cách “nâng cao tính bao trùm” của chính sách sinh sản, đồng thời sẽ nâng độ tuổi nghỉ hưu để ngăn chặn những ảnh hưởng kinh tế do tình trạng lão hóa nhanh.

Trong nhiều thập kỷ qua, độ tuổi nghỉ hưu tại Trung Quốc không thay đổi, 60 đối với nam và 55 đối với nữ nhân viên chính phủ và 50 đối với phụ nữ lao động chân tay. Trong khi đó, tuổi nghỉ hưu trung bình tại các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) là 64. Ở Úc, từ năm 2024, để nhận được lương hưu, người lao động sẽ phải từ 67 tuổi trở lên.

Cách nay 2 năm, Trung Quốc có 254 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 18,1% tổng dân số. Dự báo đến năm 2050, Trung Quốc sẽ có hơn 500 triệu người trên 60 tuổi, tức gần 1/3 dân số cả nước. Kết quả là số người về hưu dự kiến sẽ bùng nổ, từ 102 triệu người năm 2019 lên 278 triệu người vào giữa thế kỷ này.

Trong khi đó, bất chấp việc Trung Quốc hồi năm 2016 cho phép các gia đình có 2 con sau khi áp đặt chính sách một con kéo dài hàng thập kỷ, số ca sinh tại đây trong năm 2020 giảm 15% so với năm 2019, chỉ còn 10,48 triệu trẻ. Đây là năm thứ 4 liên tiếp tỷ lệ sinh tại Trung Quốc suy giảm.

TRÍ VĂN (Theo SMH, SCMP)

Chia sẻ bài viết