* Mỹ cho phép phái đoàn Iran tham dự kỳ họp ĐHĐ LHQ

Ngày 18-9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu mang cờ Togo tại eo biển Hormuz, trong khi Anh cũng xác nhận xảy ra một sự cố an ninh tại tuyến hàng hải chiến lược này.

Tàu hàng chạy qua eo biểm Hormuz.

Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, IRGC cho biết tàu chở dầu trên mang tên “Trend”, bị cáo buộc tìm cách thực hiện hành trình mà Tehran cho là “bất hợp pháp” qua eo biển Hormuz.

Trước đó, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) ngày 17-9 thông báo đã nhận được báo cáo về một “sự cố an ninh” xảy ra tại eo biển Hormuz, cách Khasab của Oman khoảng 29,6km về phía Đông Bắc. UKMTO cho biết thủy thủ đoàn an toàn và chưa ghi nhận tác động đối với môi trường, song không cung cấp thông tin về tàu liên quan. Hiện chưa rõ tàu “Trend” có phải là tàu được UKMTO đề cập hay không.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu. Vụ việc diễn ra trong bối cảnh Iran áp đặt các biện pháp hạn chế hoạt động qua eo biển này sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2. Tehran muốn thu phí đối với các tàu đi qua và đã tấn công những tàu mà nước này cáo buộc tìm cách đi theo các tuyến khác.

Trong diễn biến liên quan, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang tiến gần tới một quyết định quan trọng về việc có nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran hay không.

Theo Kênh 12 của Israel, trong cuộc trả lời phỏng vấn qua điện thoại ngày 17-9, ông Trump cho biết ông “sắp phải đưa ra một quyết định lớn” về khả năng tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào Iran. Ông cũng cho biết muốn tận dụng cuộc gặp với lãnh đạo các nước Vùng Vịnh để tìm hiểu quan điểm của các nước này trước khi quyết định bước đi tiếp theo.

Ông Trump dự kiến gặp lãnh đạo Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Bahrain, Kuwait và Oman bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc (ĐHĐ LHQ) tại New York (Mỹ) ngày 22-9. Tương lai cuộc chiến tại Iran dự kiến là một trong những nội dung trọng tâm của cuộc gặp.

Về ngoại giao, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 17-9 cho biết nước này sẽ cho phép một phái đoàn Iran tham dự kỳ họp ĐHĐ LHQ tại New York vào tuần tới. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định quyết định trên phù hợp với các nghĩa vụ của nước chủ nhà, song cho biết phái đoàn Iran sẽ có quy mô nhỏ hơn năm ngoái và phải đối mặt với các hạn chế về đi lại cũng như lệnh cấm mua một số hàng hóa xa xỉ và các sản phẩm khác.

Một nguồn thạo tin cho biết quyết định này cũng bao gồm việc cho phép Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tham dự sự kiện.

Trong khi đó, tình hình chương trình hạt nhân Iran tiếp tục thu hút sự chú ý. Theo báo cáo ngày 17-9 của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Washington, các hình ảnh vệ tinh mới cho thấy Iran đang đẩy nhanh việc tái thiết và gia cố cơ sở Taleghan 2 thuộc tổ hợp quân sự Parchin, cách Tehran khoảng 30km về phía Đông Nam.

Hình ảnh vệ tinh chụp ngày 13-9 cho thấy hoạt động xây dựng đáng kể tại khu vực này, trong đó Iran đã dựng một tấm che phía trên phần công trình ngầm kiên cố từng bị phá hủy, đồng thời triển khai xe tải, máy ủi, xe bơm bê tông, xe trộn bê tông và cần cẩu. Theo ISIS, các hoạt động sửa chữa ban đầu đã được ghi nhận từ tháng 6.

Taleghan 2 từng bị Israel tấn công vào tháng 10-2024 và tiếp tục bị Không quân Israel tấn công trong cuộc xung đột mới vào tháng 3-2026. Israel và các cơ quan tình báo phương Tây cho rằng cơ sở này từng được sử dụng cho các hoạt động nghiên cứu nhạy cảm liên quan đến chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran. Tehran phủ nhận theo đuổi vũ khí hạt nhân.

PHƯƠNG OANH