Trong tuyên bố đưa ra ngày 8-1, Điện Élysée cho biết Thủ tướng Pháp Elisabeth Borne (ảnh) sẽ rời nhiệm sở sau chưa đầy 2 năm đảm nhiệm chức vụ. Bà Borne là nữ thủ tướng thứ hai của Pháp.

Ảnh: Economic Times

Thủ tướng Borne sẽ tiếp tục nắm quyền đến lúc người mới được bổ nhiệm. Hiện chưa rõ ai sẽ thay thế bà Borne, nhưng trang tin France24 liệt kê một số ứng cử viên tiềm năng gồm Bộ trưởng Giáo dục Gabriel Attal (34 tuổi) và Bộ trưởng Quốc phòng Sebastien Lecornu (37 tuổi). Ai trong số 2 quan chức trên được bổ nhiệm đều sẽ là thủ tướng trẻ nhất từ ​​trước đến nay của Pháp. Bộ trưởng Tài chính Bruno Le Maire và cựu Bộ trưởng Nông nghiệp Julien Denormandie cũng được các chuyên gia nhắc đến như những lựa chọn khả thi.

Thủ tướng Borne ra đi được coi là tín hiệu mở màn đợt cải tổ đội ngũ lãnh đạo hàng đầu trong bối cảnh Tổng thống Macron tìm cách tạo động lực mới cho những năm còn lại của nhiệm kỳ thứ hai khi Paris đăng cai Thế vận hội Mùa hè 2024 và chuẩn bị cho cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vào cuối năm. Vốn từ tháng 12-2023, suy đoán về cuộc cải tổ chính phủ đã lan rộng khi ông Macron cam kết đưa ra sáng kiến ​​chính trị mới. Thời điểm đó, chính phủ của Tổng thống Macron chịu thất bại nặng nề khi dự luật nhập cư mới thắt chặt kiểm soát của nhà nước đối với nhập cư bị bác bỏ trong ngày tranh luận đầu tiên ở Hạ viện. Vì muốn thông qua dự luật bằng mọi giá, Chính phủ Pháp đã chấp nhận nhiều nhượng bộ theo đường lối chính trị của cánh hữu đối lập, dẫn đến một số nội dung của văn bản luật đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của nền Cộng hòa như thiết lập hạn ngạch nhập cư mỗi 3 năm; tăng thời gian tối thiểu sinh sống tại Pháp để được tiếp cận các phúc lợi xã hội, nhà ở lên 36 tháng đối với người nhập cư có việc làm và 60 tháng với những người thất nghiệp; nâng học phí và yêu cầu nộp tiền bảo lãnh đối với sinh viên nước ngoài; giới hạn các điều kiện đoàn tụ gia đình với người nhập cư hợp pháp; chấm dứt quyền tự động có quốc tịch Pháp đối với trẻ sinh ra tại nước này; khôi phục tội cư trú bất hợp pháp...

Mặc dù đạo luật gây tranh cãi nói trên cuối cùng cũng được thông qua, nhưng liên minh cầm quyền bị chia rẽ nghiêm trọng khi Bộ trưởng Y tế Aurélien Rousseau từ chức trong khi nhiều thành viên nội các cánh tả khác cũng cân nhắc rời chính phủ để phản đối. Bối cảnh này tiếp tục đẩy chính phủ, vốn đối mặt nhiều thách thức chính trị do không nắm thế đa số tại quốc hội trong 18 tháng qua, rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Với tư cách Thủ tướng, bà Borne trước đó đã nỗ lực không mệt mỏi trong việc tìm kiếm biện pháp thỏa hiệp với phe đối lập để thông qua các chính sách gây tranh cãi. Tuy nhiên, chính phủ đến nay không tìm được đối tác đáng tin cậy trong quốc hội. Ngoài chia rẽ chính trị cũng như đạo đức quanh luật nhập cư mới, quyết định của Tổng thống Macron vào năm ngoái sử dụng quyền hành pháp thông qua việc tăng tuổi nghỉ hưu lên 64 tuổi đã dẫn tới nhiều tuần biểu tình bạo lực trên cả nước.

Trong bối cảnh này, các nhà bình luận cho rằng Tổng thống Macron cần cải tổ chính phủ để vực dậy động lực chính trị, đặc biệt khi Pháp muốn thể hiện sự đoàn kết và khả năng hành động quyết đoán trước thách thức về mặt tổ chức Olympic và Paralympic ở Paris vào mùa hè. Động thái này cũng diễn ra trước cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu. Theo các chuyên gia, những người theo chủ nghĩa bài trừ đồng tiền chung euro dự kiến tăng kỷ lục vào thời điểm bất mãn lan rộng trong xã hội đối với chi phí sinh hoạt tăng cao và sự thất bại của các chính phủ châu Âu trong việc hạn chế dòng người di cư. Tình hình như vậy làm dấy lên suy đoán đảng Mặt trận Quốc gia theo chủ nghĩa dân tộc cánh hữu của bà Marine Le Pen sẽ làm tốt hơn đảng Phục hưng của Tổng thống Macron trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vào tháng 6 tới. Ngoài ra, cuộc cải tổ cũng có thể “làm nóng” cuộc chạy đua tìm người kế nhiệm ông Macron trong cuộc bầu cử tổng thống Pháp tiếp theo vào năm 2027, trong đó cựu Thủ tướng Edouard Philippe, Bộ trưởng Nội vụ Gerard Darmanin và Bộ trưởng Tài chính Le Maire đều được coi là những ứng cử viên tiềm năng.

MAI QUYÊN (Theo BBC, DPA)