Với sự hỗ trợ đáng kể từ Hải quân Mỹ, các nhà sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh đang ồ ạt vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz bất chấp những nguy cơ đe dọa an ninh hàng hải của Iran.

Nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ gần eo biển Hormuz. Ảnh: US Navy

Hiệu quả từ chiến dịch hộ tống của Mỹ 

Theo hãng dịch vụ theo dõi dữ liệu hàng hải Kpler, lưu lượng dầu và các sản phẩm dầu đi qua điểm nghẽn huyết mạch Hormuz đạt trung bình 13,1 triệu thùng mỗi ngày trong tuần qua. Con số này gần bằng 80% so với mức trước khi cuôc chiến  do Mỹ và Israel phát động chống Iran bùng nổ.

Nếu tính chung tổng lưu lượng dầu thô từ Trung Đông đi qua eo biển Hormuz và cả các tuyến đường vòng thì tỷ lệ phục hồi còn ấn tượng hơn: về mức 98% so với thời điểm trước chiến tranh, theo số liệu từ tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng quốc tế JPMorgan.

Cột mốc trên là kết quả của một chiến dịch phức tạp, bao gồm việc các tàu vận tải được lực lượng hải quân hộ tống bí mật qua eo biển mà không phát tín hiệu định vị. Góp phần làm gia tăng lưu lượng tàu bè qua eo biển gần đây là sự trở lại của các chuyến hàng dầu từ Saudi Arabia, nơi nguồn dầu trước đó chủ yếu được chuyển hướng sang Biển Đỏ sau khi lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tấn công đường ống dẫn dầu Đông - Tây vào đầu tháng 9.

Bất chấp việc Iran vẫn thường xuyên tấn công các tàu chở dầu, chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm bảo vệ tàu thuyền đi qua Hormuz dường như đã khuyến khích các quốc gia xuất khẩu lớn như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) gia tăng hoạt động vận chuyển. 

Một số nhà phân tích cho rằng sự gia tăng trong hoạt động xuất khẩu dầu cho thấy Tehran có thể đang mất dần quyền kiểm soát tuyến đường thủy Hormuz. Trong những tháng gần đây, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ cũng đã ngăn cản Iran xuất khẩu dầu bằng tàu, qua đó cắt đứt một nguồn thu quan trọng và gây áp lực mạnh mẽ lên nước này. 

Còn nhiều bất an

Bất chấp thành công trong việc gia tăng lưu lượng vận chuyển dầu qua Hormuz, nguồn cung toàn cầu vẫn thấp hơn mức thế giới cần và giá dầu thô vẫn cao hơn nhiều so với trước chiến tranh. Hơn nữa, việc nguồn cung dầu thô dần khôi phục trở lại vẫn chưa lan tỏa sang các sản phẩm hạ nguồn. Theo JPMorgan, các sản phẩm dầu đã qua tinh chế xuất đi từ Trung Đông hiện chỉ bằng 58% so với mức trước khi xảy ra xung đột, cho thấy những hạn chế đáng kể vẫn còn tồn tại đối với nguồn cung xăng và dầu diesel. Và giá xăng dầu tăng cao đang gây áp lực nặng nề lên người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Lượng dầu được vận chuyển qua Hormuz tăng không đồng nghĩa eo biển thực sự mở cửa và chắc chắn an toàn. Vì thế, chi phí bảo hiểm vẫn cao ngất ngưởng. Ngay cả khi được quân đội Mỹ bảo vệ, nhiều tàu chở dầu vẫn bị tấn công khi cố gắng đi qua đây, khiến một số công ty vận tải biển e ngại quay trở lại. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế thuộc Liên Hiệp Quốc, 85 tàu đã bị tấn công và 24 thuyền viên thiệt mạng kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra. Vả lại, hoạt động bảo vệ của quân đội Mỹ đòi hỏi nguồn lực lớn và khó có thể duy trì vô thời hạn.

Ông Jim Krane, chuyên gia nghiên cứu về năng lượng tại Trung Đông thuộc Viện Chính sách Công Baker của Đại học Rice (Mỹ), nhận định Iran đã kìm chế trong thời gian qua và chắc chắn họ có rất nhiều lựa chọn để leo thang căng thẳng nếu tình thế bắt buộc. Các chuyên gia cảnh báo Iran có thể sẽ gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh, điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm nguồn cung và khiến giá dầu tăng trở lại.

ĐỨC TRUNG