Khi các cổ đông của Ngân hàng Thế giới (WB) tề tựu về Washington (Mỹ) dự hội nghị mùa xuân thường niên khai mạc vào ngày 10-4, thể chế toàn cầu này đứng trước một cuộc chuyển mình mạnh mẽ.

Ông Banga sắp trở thành tân Chủ tịch WB. Ảnh: CNBCTV18

Các lãnh đạo thế giới, dẫn đầu bởi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Barbados Mia Mottley, cùng với các chuyên gia về phát triển đều muốn WB hành động nhiều hơn để giúp những nước nghèo chống chọi với biến đổi khí hậu. WB cũng đã vạch ra tầm nhìn cho cuộc chuyển đổi, như để đáp lại những lời kêu gọi hành động từ cổ đông lớn nhất là Mỹ và nhiều quốc gia khác.

Kỳ vọng cao ở tân Chủ tịch WB

Tâm điểm của các cuộc thảo luận diễn ra từ ngày 10 đến 16-4 sẽ là ông Ajay Banga, nhân vật dự kiến sẽ được xác nhận là Chủ tịch WB trong những tuần tới. Khi tiếp quản ghế chủ tịch vào tháng 7, ông Banga sẽ đối mặt với những kỳ vọng cao cùng những câu hỏi cấp bách về việc liệu WB có thay đổi mô hình cho vay hay không, liệu WB sẽ tìm kiếm thêm nguồn tài chính từ các cổ đông và cách tân chủ tịch 63 tuổi lèo lái ngân hàng giải quyết những vấn đề, bao gồm nghèo đói, ấm lên toàn cầu và chiến tranh tại Ukraine.

Những người chỉ trích WB phàn nàn rằng, tổ chức cho vay chống nghèo đói này tập trung rất yếu vào biến đổi khí hậu, phản ứng chậm trước các cuộc khủng hoảng lớn, thiếu tham vọng và sáng tạo.

Một trong những khía cạnh mà ông Banga sẽ bị "soi" kỹ nhất là làm thế nào vị chủ tịch người Mỹ gốc Ấn này sử dụng WB để đối phó với biến đổi khí hậu. Ông Banga được đề cử làm lãnh đạo WB hồi tháng 2 sau khi Chủ tịch đương nhiệm David Malpass thông báo sẽ về hưu sớm một năm so với kế hoạch. Malpass từ chức sau khi bị chỉ trích vì từ chối cho biết liệu ông có chấp nhận quan điểm chung của giới khoa học rằng nhiên liệu hóa thạch đang làm ấm Trái đất rất nhanh. Trước đây, ông Malpass được đề cử làm Chủ tịch WB bởi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người nghi ngờ về tính khoa học của biến đổi khí hậu.

Trong nhiều năm, WB bị phê phán vì không phản ứng phù hợp trước tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra. Nhiều nước nghèo gây tác động rất ít đến môi trường, nhưng lại hứng chịu những hậu quả khủng khiếp.

"Chất xúc tác" cho sự thay đổi

Hôm 5-4, trong bài phát biểu công khai đầu tiên kể từ khi được Tổng thống Mỹ Joe Biden đề cử làm Chủ tịch WB hồi tháng 2, ông Banga đánh giá WB có thể trở thành "chất xúc tác cho sự thay đổi" ở các thể chế toàn cầu, thúc đẩy đổi mới về khí hậu và số hóa, giới thiệu những nhà đầu tư tư nhân cho phát triển.

Ông Banga tuy hoan nghênh khoản cho vay bổ sung trị giá 50 tỉ USD trong 10 năm tới mà Chủ tịch Malpass và hội đồng điều hành đã nhất trí, một phần trong những cải cách quan trọng, nhưng cũng cho rằng đó có thể chỉ là "những bước đi đầu tiên". Điều này chưa đủ để giải quyết vô số thách thức trên toàn cầu, bao gồm nghèo đói và biến đổi khí hậu. Theo ông, cần phải khẩn trương lôi kéo lĩnh vực tư nhân tham gia nhiều hơn.

Ông Banga trở thành Giám đốc điều hành (CEO) Mastercard Inc hồi năm 2010, ngay sau khi công ty này lên sàn chứng khoán. Trong 10 năm giữ chức CEO, Banga đã xây dựng Mastercard thành một đế chế tài chính trị giá 350 tỉ USD. Sắp tới, WB mà ông lãnh đạo là một tổ chức có nhiều chi nhánh với hơn 17.000 nhân viên trên khắp thế giới. Trong đó, 2 nhánh chính là Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD) và Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA) chỉ trong năm ngoái đã cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính lên tới 70,8 tỉ USD.