Hỏi: Anh tôi đã đi khỏi địa phương một thời gian nhưng không có tin tức. Các anh em tôi đã yêu cầu tòa án tuyên bố anh tôi vắng mặt tại nơi cư trú. Và tòa án đã ra quyết định giải quyết việc dân sự thông báo tìm người vắng mặt nơi cư trú. Hiện tại thì phần tài sản do anh tôi đứng tên nằm trong quy hoạch, cơ quan chức năng đã thu hồi và đưa ra mức bồi thường. Xin hỏi: khi tòa án đã ra quyết định giải quyết việc dân sự thông báo tìm người vắng mặt nơi cư trú đối với anh tôi thì phần tài sản của anh đã phát sinh quyền thừa kế chưa? Các anh em tôi có quyền đứng ra nhận và quản lý tiền bồi thường của anh tôi không?

T.N.A. (quận Ô Môn, TP Cần Thơ)

Thắc mắc của bạn được Luật sư Ngô Công Minh, Đoàn Luật sư TP Cần Thơ, trả lời như sau:

Trường hợp tòa án đã ra quyết định thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú, không phải là căn cứ làm phát sinh thừa kế. Vì đây là căn cứ để tòa án tuyên bố mất tích khi một người biệt tích 2 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về ngưới đó còn sống hay đã chết (theo khoản 1 Điều 78 Bộ luật Dân sự). Sau 3 năm kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống thì tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết (áp dụng Điều 81 Bộ luật Dân sự).

Như vậy, trong trường hợp tòa án đã có quyết định tuyên bố một người là đã chết (có xác định ngày chết của người bị tuyên bố) thì đây là căn cứ làm phát sinh quyền thừa kế và sẽ được giải quyết theo quy định pháp luật về thừa kế.

Về trường hợp quản lý tài sản của anh bạn thì theo khoản 2 Điều 326 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định trong trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì tòa án ra quyết định chấp nhận đơn yêu cầu và ra thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú. Trường hợp có yêu cầu tòa án áp dụng biện pháp quản lý tài sản của người vắng mặt đó tại nơi cư trú và được chấp nhận thì trong quyết định chấp nhận đơn yêu cầu tòa án còn phải quyết định áp dụng biện pháp quản lý tài sản của người đó theo quy định của Bộ luật Dân sự. Theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan tòa án căn cứ vào Điều 75 Bộ luật Dân sự sẽ xem xét giao tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú cho những người sau đây quản lý: đối với tài sản đã được người vắng mặt ủy quyền quản lý thì người được ủy quyền tiếp tục quản lý; đối với tài sản chung thì do chủ sở hữu chung còn lại quản lý; tài sản do vợ hoặc chồng đang quản lý thì vợ hoặc chồng tiếp tục quản lý, nếu vợ hoặc chồng chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì con đã thành niên hoặc cha, mẹ của người vắng mặt quản lý.

Trong trường hợp không có những người được nêu trên thì tòa án chỉ định một người trong số những người thân thích của người vắng mặt tại nơi cư trú quản lý tài sản, nếu không có người thân thích thì tòa án chỉ định người khác quản lý.

PHƯƠNG DUNG (thực hiện)