HẠNH NGUYÊN (Theo CNN, Indian Express)

Chính phủ Pakistan đã đề nghị quân đội giúp dập tắt các cuộc biểu tình bạo lực tại nước này sau khi cựu Thủ tướng Imran Khan bị bắt giam với cáo buộc tham nhũng.

Người biểu tình đụng độ với cảnh sát tại thành phố Peshawar, Pakistan hôm 10-5. Ảnh: CNN

Trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 10-5, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho rằng những người biểu tình đang thực hiện “hành vi khủng bố”, trong khi quân đội mô tả các cuộc biểu tình là “một chương đen tối” trong lịch sử quốc gia Nam Á.

Những động thái trên diễn ra một ngày sau khi các nhân viên cơ quan phòng chống tham nhũng Pakistan bắt giữ cựu Thủ tướng Khan bên ngoài tòa thượng thẩm ở thủ đô Islamabad. Ông bị bắt với cáo buộc thâu tóm trái phép phần đất xây dựng một trường đại học. Hôm 10-5, vị này trình diện trước tòa để giải trình về những cáo buộc khác, liên quan việc bán quà tặng quốc gia trong thời gian nắm quyền từ năm 2018-2022, mặc dù cựu lãnh đạo 70 tuổi bác bỏ. Tòa sau đó đã gia hạn tạm giam ông Khan thêm 8 ngày để phục vụ quá trình điều tra. Đây là 2 trong số hơn 100 cuộc điều tra nhắm vào cựu Thủ tướng Khan kể từ khi ông rời nhiệm sở.

Vụ bắt giữ ông Khan đã châm ngòi nhiều vụ biểu tình bạo loạn quy mô lớn khắp các tỉnh thành ở Pakistan. Tại thành phố Lahore ở phía Đông, phe ủng hộ ông Khan đã xông vào các tòa nhà quân sự và lục soát nơi ở của một tướng quân đội hàng đầu. Người biểu tình còn chặn đường cao tốc, đập phá và đốt phương tiện giao thông, trụ sở chính quyền cũng như các chốt kiểm soát quân sự. Điều này khiến chính phủ chấp thuận yêu cầu từ 2 trong số 4 tỉnh của Pakistan là Punjab và Khyber Pakhtunkhwa (2 thành trì của ông Khan) cùng thủ đô Islamabad về việc triển khai quân đội để khôi phục trật tự.

Giới chức ở 3 trong số 4 tỉnh của Pakistan cũng đã ban hành lệnh khẩn cấp cấm tất cả các cuộc tụ họp. Quân đội đưa ra tuyên bố nhấn mạnh bất cứ cuộc tấn công nào nữa vào quân đội hoặc các cơ quan thực thi pháp luật, cơ sở và tài sản của nhà nước “sẽ bị đáp trả nghiêm khắc”.

Cảnh sát Islamabad hôm 11-5 cho biết một số lãnh đạo của đảng Tehreek-e-Insaf (PTI) đã bị bắt vì “kích động biểu tình bạo lực”. Trong khi đó, các dịch vụ Internet di động và mạng xã hội đã bị chặn quyền truy cập trong ngày thứ ba liên tiếp. Tính đến nay, ít nhất 8 người đã thiệt mạng và 290 người bị thương trong các vụ đụng độ với cảnh sát. Gần 1.900 người biểu tình đã bị bắt.

Mối thù giữa ông Khan và quân đội

Ông Khan đã bị phế truất khỏi cương vị Thủ tướng Pakistan sau cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm tại quốc hội vào năm ngoái. Kể từ đó, cựu ngôi sao môn cricket lãnh đạo một chiến dịch được dân chúng ủng hộ nhằm chống lại chính quyền của Thủ tướng Sharif, tố phe này thông đồng với quân đội lật đổ ông. Quân đội và Thủ tướng Sharif bác bỏ những cáo buộc trên.

Cuối năm ngoái, ông Khan sống sót trong vụ việc được cho là âm mưu ám sát khi đang vận động chính trị. Đến tháng 3 vừa rồi, tình trạng hỗn loạn đã xảy ra bên ngoài nhà ông tại Lahore sau khi hàng trăm người ủng hộ ngăn chặn lực lượng thực thi pháp luật tìm cách áp giải cựu thủ tướng đi. Chiến dịch áp giải bị đình lại sau khi biểu tình biến thành bạo lực, đánh dấu một trong nhiều nỗ lực bắt ông Khan thất bại của cảnh sát.

Syed Baqir Sajjad, nhà bình luận tại Trung tâm Wilson (Mỹ), cho rằng mặc dù các lãnh đạo trước đây của Pakistan từng đối mặt với lệnh bắt giữ và các chính khách thách thức thế thống trị của quân đội, nhưng việc ông Khan được dân chúng ủng hộ mạnh mẽ khiến tình hình trở nên “khác lạ”. “Số lượng rủi ro Pakistan gặp phải trong tình hình hiện nay là rất nhiều. Hình ảnh của quân đội là một lực lượng hợp nhất và người bảo vệ quốc gia đang bị thách thức nghiêm trọng, dẫn đến việc dân chúng mất niềm tin vào tổ chức này. Điều đó có thể kéo theo bất ổn xã hội”, Sajjad nhận định.

Biểu tình bạo loạn càng làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn tại Pakistan giữa lúc đất nước 270 triệu dân này đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đến nay, Chính phủ Pakistan vẫn chưa đạt được thỏa thuận với Quỹ Tiền tệ  Quốc tế (IMF) nhằm tái khởi động chương trình về gói cứu trợ 6,5 tỉ USD vốn bế tắc kể từ tháng 11 năm ngoái.