TRÍ VĂN

Ðể khuyến khích các nước khác chung tay giúp đỡ Ukraine, Nhật Bản sẽ tổ chức Hội nghị Thúc đẩy Tái thiết Kinh tế Nhật Bản - Ukraine vào ngày 19-2 tới. Tại hội nghị, Tokyo dự kiến cam kết chi 15,8 tỉ yen (khoảng 105 triệu USD) để giúp tái thiết quốc gia đang bị chiến tranh tàn phá này. Song, đây chỉ là một phần nhỏ so với ước tính của Ngân hàng Thế giới rằng quá trình giúp Ukraine phục hồi tiêu tốn tới 411 tỉ USD trong thập niên tới.

Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba (phải) và người đồng cấp Nhật Bản Yoko Kamikawa tham dự một cuộc họp báo tại hầm tránh bom ở thủ đô Kiev hôm 7-1. Ảnh: Reuters

Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) của Hong Kong cho biết, ít nhất 20 thỏa thuận hợp tác dự kiến sẽ được đưa ra tại hội nghị, trong đó gồm kế hoạch chi 10 tỉ yen để giúp thiết lập mạng lưới y tế từ xa trên khắp Ukraine ngay khi hòa bình có thể được
đảm bảo.

Theo SCMP, Tokyo đã xác định 7 lĩnh vực trợ giúp ưu tiên dành cho Kiev, gồm năng lượng, cải thiện điều kiện nhân đạo và đầu tư phát triển nông nghiệp. Ngoài ra, Nhật Bản còn đang tài trợ việc thành lập một khoa mới tại Học viện Bách khoa Igor Sikorsky Kiev để giảng dạy cách rà phá bom mìn. Về phần mình, công ty kỹ thuật hạng nặng IHI, một trong khoảng 50 công ty thuộc khu vực tư nhân tham dự hội nghị, có kế hoạch lắp cho Ukraine những cây cầu tạm và sẽ thay thế các nhịp cầu bị hư. Mặt khác, IHI cũng có kế hoạch thành lập một cơ sở sản xuất các bộ phận của cầu ở nước láng giềng Romania rồi vận chuyển đến Ukraine để lắp ráp thành phẩm.

Hôm 30-1, phát biểu tại Hội nghị lần thứ tư Ủy ban Thúc đẩy Tái thiết Ukraine nhằm chuẩn bị cho Hội nghị Thúc đẩy Tái thiết Kinh tế Nhật Bản - Ukraine, Thủ tướng Fumio Kishida tuyên bố: “Chúng tôi coi việc phục hồi và tái thiết Ukraine là trụ cột đóng góp duy nhất của Nhật Bản. Ðiều quan trọng là cả khu vực công và tư nhân phải hợp tác để cung cấp sự hỗ trợ. Theo đó, các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các công ty khởi nghiệp đều nên chung tay đóng góp”.

Nói với tờ Kyodo News gần đây, Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal cho biết Kiev hoan nghênh sáng kiến của Tokyo, đồng thời tuyên bố Ukraine “quan tâm đến việc hợp tác toàn diện với các doanh nghiệp Nhật Bản”. Ông này nói rằng ông nhìn thấy “tiềm năng to lớn” trong mối quan hệ giữa các công ty Nhật Bản và Ukraine. Ông Shmyhal bày tỏ hy vọng các nhà sản xuất ôtô Nhật Bản sẽ chia sẻ kiến thức chuyên môn với các công ty ở Ukraine, đồng thời mong muốn các công ty khác sẽ đầu tư vào việc khai thác, chế biến khoáng sản cũng như các nguyên liệu thô quan trọng khác. Ngoài ra, Kiev cũng hy vọng được Tokyo giúp đỡ trong lĩnh vực năng lượng
hạt nhân.

Tuy nhiên, trong bối cảnh ngày càng có nhiều người dân ở Mỹ và một số nước châu Âu phản đối việc hỗ trợ cho Kiev, người dân xứ hoa anh đào cho rằng số tiền dành cho Ukraine tốt hơn nên chi cho người già cũng như những người sống sót sau trận động đất gần đây ở miền Trung Nhật Bản, thậm chí là để giảm nợ công. Một số nhà phân tích còn cho rằng Ukraine cách xa Nhật Bản về mặt địa lý nên vấn đề giúp tái thiết Ukraine nên được các quốc gia châu Âu xử lý.

“Tôi có cảm giác như là Nhật Bản đang trở thành một máy ATM phân phối tiền mặt mà không theo bất kỳ nguyên tắc nào. Số tiền mà Chính phủ Nhật Bản thu mỗi năm là có hạn. Trách nhiệm của họ là phải chăm lo cho người dân Nhật Bản và bảo vệ đất nước. Thật vô trách nhiệm khi Nhật Bản cung cấp thêm tiền cho Ukraine” - Yoichi Shimada, giáo sư về quan hệ quốc tế ở Ðại học tỉnh Fukui, nói với tờ This Week in Asia.

Ông Shimada cho rằng Nhật Bản cần tập trung vào các ưu tiên của nước này. “Chúng ta cần cung cấp thêm tiền để giúp người dân Bán đảo Noto phục hồi sau trận động đất ngày 1-1, nhưng ở cấp độ cơ bản hơn chúng ta phải nhận ra rằng Ukraine nằm trong khu vực địa lý mà các quốc gia châu Âu của Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) phải chịu trách nhiệm” - ông Shimada nói thêm. Ông Shimada cũng nhấn mạnh: “Nhật Bản cần có khả năng tập trung vào các mối đe dọa an ninh của chính mình và điều này có nghĩa là chúng tôi phải sẵn sàng và có khả năng bảo vệ Ðài Loan, hay nói rộng hơn là các đảo của Nhật Bản”.

Trong khi đó, Koichi Nakano, giáo sư chính trị tại Ðại học Sophia, cho rằng do Nhật Bản không phải là thành viên của NATO hay một phần của châu Âu, nhiều người dân Nhật Bản cảm thấy việc các cường quốc châu Âu gây áp lực buộc Tokyo phải đóng góp nhiều hơn là điều vô lý.

​Kể từ khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine, Nhật Bản chỉ cung cấp cho nước này công nghệ chống mìn, thiết bị y tế, mũ bảo hiểm, áo giáp, các thiết bị quân sự không gây sát thương và hàng viện trợ nhân đạo. Đến nay Nhật Bản đã công bố viện trợ cho Ukraine hơn 8,6 tỉ USD.