Giao diện não - máy (BMI) lần đầu xuất hiện trong báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc năm 2026, khi được xác định là "ngành công nghiệp tương lai" và xếp vào nhóm các lĩnh vực ưu tiên trọng điểm trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của nước này.

Chip BMI Beinao (trái) và ca phẫu thuật cấy chip được tiến hành tại Bệnh viện Xuanwu vào tháng 5-2025. Ảnh: NewCyber

BMI (giao diện não - máy) là công nghệ đọc và giải mã tín hiệu điện từ não để điều khiển máy móc. Theo đó, một con chip được cấy vào não giúp ghi lại hoạt động của tế bào thần kinh và chuyển đổi thành mã để tương tác với thiết bị bên ngoài. Trước đây, các tập đoàn công nghệ, như Neuralink của tỉ phú Mỹ Elon Musk, chủ yếu tập trung sử dụng tín hiệu não để điều khiển máy tính. Nhưng gần đây tại Trung Quốc, các kết quả lâm sàng cho thấy BMI đã vượt ra ngoài phạm vi điều khiển máy tính, hướng đến khôi phục chức năng thể chất..

Chip não giúp bệnh nhân bại liệt phục hồi vận động

Một người đàn ông Trung Quốc 29 tuổi, được xác định là A, bị tổn thương tủy sống trong một tai nạn. Các tín hiệu vận động từ não lẽ ra phải truyền xuống tủy sống đến các cơ, nhưng các dây thần kinh đã bị đứt, khiến A bị liệt nửa người suốt 5 năm. Sau khi A được phẫu thuật cấy một con chip vào não để đọc các tín hiệu não, các nhà nghiên cứu đã chuyển tiếp các tín hiệu này vào một thiết bị kích thích điện tủy sống, làm thay chức năng của các dây thần kinh bị đứt. Kết quả là, sau nhiều tháng phục hồi chức năng, A đã có thể bước đi chậm rãi với sự trợ giúp của một bộ khung hỗ trợ.

Ngày 19-3, tại Viện Khoa học Não bộ Bắc Kinh (CIBR), một đại diện của “NeuCyber”, được biết đến như phiên bản Neuralink của Trung Quốc, đã trình bày một trường hợp điều trị BMI thành công. “Nhờ tác dụng của kích thích tủy sống, chức năng bàng quang và ruột cũng được phục hồi một phần, cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của bệnh nhân”, vị này cho biết.

NeuCyber cũng chia sẻ một trường hợp khác về một người bị liệt tứ chi. Hệ thống BMI không chỉ truyền tín hiệu não mà còn giúp phục hồi chức năng cho bệnh nhân tổn thương thần kinh. Theo đó, trong vòng 6 tháng sau khi cấy chip, bệnh nhân đã có thể cử động tay và nhặt vật nhỏ bằng 2 ngón tay, cho thấy tiến bộ rõ rệt trong khoảng 1 năm. Công nghệ này đã chứng minh phát triển vượt khỏi khái niệm BMI truyền thống, hướng đến tái tạo chức năng cơ thể.

BMI sẽ là ngành công nghiệp chiến lược quốc gia

Đầu tháng 3, BMI lần đầu tiên xuất hiện trong báo cáo công tác của chính phủ, được xác định là “ngành công nghiệp tương lai”, và cũng được xếp vào các lĩnh vực ưu tiên trọng điểm trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) tại kỳ họp Lưỡng hội. Các bộ ngành liên quan cũng đang lần lượt ban hành các chính sách để phát triển ngành công nghiệp BMI.

Chính phủ Trung Quốc kỳ vọng trong vòng 10 năm tới, ngành công nghiệp BMI sẽ đạt quy mô tương đương với việc tạo ra một ngành công nghệ cao trọng điểm mới, và đang hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và công nghiệp hóa tập trung vào các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thâm Quyến.

Là một phần của dự án đổi mới khoa học và công nghệ quốc gia, chính quyền thành phố Bắc Kinh đã phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa thành lập Viện Khoa học Não bộ vào năm 2018 và tiếp tục các nghiên cứu liên quan.

Công ty khởi nghiệp NeuCyber ra đời từ viện trên và đã cùng phát triển hệ thống BMI “Beinao”, với ưu điểm ít xâm lấn hơn các hệ thống BMI hiện hành, nhưng vẫn thu được tín hiệu ổn định. Vì các điện cực được đặt trên bề mặt não (ngoài màng cứng) nên nó giúp giảm rủi ro phẫu thuật, đồng thời thu thập hơn 100 kênh tín hiệu để tăng hiệu quả. Hệ thống còn tích hợp chip siêu nhỏ xử lý tín hiệu trong cơ thể và truyền không dây ra ngoài.

​​Từ năm 2025 đến nay, NeuCyber đã thực hiện thành công 7 ca cấy ghép, gồm 4 người bị tổn thương tủy sống, 1 người mắc bệnh đa xơ cứng (ALS) và 2 người bị đột quỵ. Tuy vậy, hệ thống vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng, cần thêm thời gian để xác thực hiệu quả lâu dài và khả năng áp dụng rộng rãi.

“Hệ thống Beinao đã tích lũy hơn 44.000 giờ hoạt động an toàn. Trong tương lai, chúng tôi sẽ tăng cường đầu vào hệ thống, giới thiệu thêm các công nghệ dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) để thử nghiệm giải mã đa phương thức”, đại diện NeuCyber cho biết.

LÊ THƯ (Theo Chosun Business)