MAI QUYÊN (Theo Fox News)

Theo các chuyên gia, Trung Quốc và Nga đang cạnh tranh với Mỹ trong cuộc chạy đua vũ trang không chính thức nhằm thiết lập ưu thế hạt nhân sau khi Mát-xcơ-va tạm thời rút khỏi Hiệp định Cắt giảm Vũ khí tấn công chiến lược mới (New START).

Tên lửa đạn đạo liên lục địa Yars được phóng thử từ một bãi phóng ở Plesetsk, Nga. Ảnh: AP

Tuần rồi, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố nước này đình chỉ tham gia thỏa thuận song phương với Mỹ về kiểm soát số lượng vũ khí hạt nhân và phương tiện vận chuyển. Quyết định được đưa ra một ngày sau chuyến thăm bất ngờ của Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Ukraine, kèm theo cam kết đẩy mạnh hỗ trợ Kiev trong xung đột với Nga.

Phản ứng trước động thái của Ðiện Kremlin, chủ nhân Nhà Trắng mô tả sự rút lui của Nga khỏi New START là “sai lầm lớn”, đặc biệt giữa thời điểm có nhiều báo cáo lo ngại Mát-xcơ-va có thể đang lên kế hoạch triển khai hệ thống hạt nhân mới. Ðáp lại, ông Putin tuyên bố ngay sau khi rút khỏi Hiệp ước New START, rằng Nga sẽ tăng cường lực lượng hạt nhân trong nước và quân đội cũng sẵn sàng triển khai hệ thống tên lửa đạn đạo liên lục địa mới, tung ra các tên lửa siêu thanh và bổ sung tàu ngầm hạt nhân.

Ngược lại với sự xói mòn lòng tin giữa 2 siêu cường quân sự, giới ngoại giao Nga - Trung Quốc đã có nhiều buổi tiếp xúc kể từ thời điểm trên nhằm tái khẳng định quan hệ song phương. Theo cựu sĩ quan tình báo Rebekah Koffler, Mát-xcơ-va và Bắc Kinh xác định quan hệ đối tác chiến lược để thách thức Mỹ khi Washington tìm cách ngăn 2 đối thủ thiết lập sự thống trị trên lục địa Âu - Á. Với chính sách hiện đại hóa học thuyết và kho vũ khí hạt nhân của mình, ông Koffler cảnh báo Nga - Trung về lâu dài có thể trở thành đối thủ lớn của Mỹ và đồng minh.

Trong khi đó, chuyên gia về Trung Quốc Gordon Chang dự đoán sẽ có một cuộc chạy đua vũ trang mới vì cường quốc châu Á đang tăng nhanh số lượng đầu đạn hạt nhân trong nước. Lo ngại này ngày càng lớn khi có tin về việc vận chuyển nhiên liệu hạt nhân của Nga tới lò phản ứng nhanh CFR-600 của Trung Quốc. Theo dự báo của tình báo Mỹ, CFR-600 khi bắt đầu hoạt động trong năm nay sẽ sản xuất plutonium cấp độ vũ khí, giúp Bắc Kinh tăng kho dự trữ đầu đạn lên gấp 4 lần trong 12 năm tới. Ðiều đó cho phép Trung Quốc sánh ngang với kho vũ khí hạt nhân hiện được Mỹ và Nga triển khai.

Về phần Mỹ, chuyên gia về răn đe chiến lược Rebeccah Heinrichs của Viện Hudson cho biết nước này đang bị tụt lại phía sau trong tình trạng bất ổn hạt nhân mới. Theo bà, điều khiến chiến lược thiết lập ưu thế hạt nhân của Nga - Trung trở nên nguy hiểm chính là 2 bên đang hợp tác theo những cách mới, có thể đe dọa cấu trúc liên minh và trật tự thế giới do Mỹ dẫn đầu trong nhiều thập kỷ. Thảo luận thêm về vấn đề trên, ông Koffler xác định Nga hiện là mối đe dọa hạt nhân hàng đầu với Washington khi sở hữu kho dự trữ hạt nhân lớn nhất thế giới. Ðồng quan điểm, chuyên gia Chang nói rằng ông không tin Lầu Năm Góc hiện có thể ngăn chặn kịch bản Nga sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật ở Ukraine, đó là chưa kể kho hạt nhân không tiết lộ của Trung Quốc.

Mỹ đã thông báo tới một loạt đồng minh thân cận về khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào Trung Quốc, nếu Bắc Kinh hỗ trợ quân sự cho Nga trong cuộc chiến ở Ukraine. Các cuộc tham vấn đang trong giai đoạn sơ bộ và chưa rõ Washington sẽ đề xuất biện pháp trừng phạt cụ thể nào.