Các chuyên gia Liên Hiệp Quốc (LHQ) cảnh báo mối đe dọa khủng bố từ al-Qaeda, tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và các chi nhánh của chúng vẫn ở mức cao tại các vùng xung đột ở châu Phi, Afghanistan. Mức độ đe dọa đã tăng lên ở một số khu vực, bao gồm châu Âu.

Các tay súng Al-Qaeda. Ảnh: warontherocks

Trong báo cáo vừa công bố, nhóm chuyên gia của LHQ cho biết quan hệ giữa lực lượng Hồi giáo Taliban cầm quyền ở Afghanistan và al-Qaeda vẫn rất thân thiết. Các quốc gia thành viên LHQ giấu tên đánh giá “mật độ các nhóm khủng bố cao” ở Afghanistan đang làm suy yếu tình hình an ninh trong khu vực.

Mối đe dọa lớn nhất ở Afghanistan vẫn đến từ IS “với khả năng vươn ra khu vực và xa hơn”. Ở phạm vi khu vực, các chuyên gia chỉ ra một loạt cuộc tấn công mới đây tại 2 nước láng giềng của Afghanistan là Iran và Pakistan cũng như mối đe dọa ở các quốc gia Trung Á.

IS đã tách khỏi al-Qaeda hơn một thập niên trước và lôi kéo những người ủng hộ từ khắp nơi trên thế giới, bất chấp tổ chức này thất bại ở Iraq năm 2017 và Syria năm 2019. Báo cáo cho biết IS có khoảng 3.000-5.000 chiến binh tại 2 quốc gia nêu trên. Ở Iraq, IS đang tiến hành “một cuộc nổi dậy cường độ thấp thông qua các nhóm khủng bố bí mật”, trong khi Syria chứng kiến làn sóng bạo lực gia tăng kể từ tháng 11 năm ngoái.

Một số nước thành viên LHQ đánh giá rằng áp lực nặng nề từ các hoạt động chống khủng bố ở Iraq và Syria đã làm tăng khả năng IS chuyển quyền lãnh đạo và “trọng tâm” của tổ chức sang châu Phi hoặc Afghanistan, mà nhiều khả năng là châu Phi.

Ở Tây Phi và khu vực Sahel, bạo lực và mối đe dọa khủng bố đã leo thang trở lại tại các vùng xung đột. IS cùng các nhóm liên kết với al-Qaeda vẫn đang khai thác sự thiếu sót trong khả năng chống khủng bố.

Ở Đông Phi, Chính phủ Somalia đang duy trì cuộc chiến chống al-Shabab, một nhánh của al-Qaeda. Các quốc gia thành viên LHQ nhận thấy, mặc dù chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc không kích và chiến dịch chống khủng bố, “al-Shabab vẫn còn rất kiên cường”. Ước tính nhóm này có khoảng 7.000-12.000 tay súng và thu nhập 100 triệu USD/năm, chủ yếu từ việc đánh thuế bất hợp pháp ở thủ đô Mogadishu và miền Nam Somalia. Được biết, al-Qaeda cũng đã cải thiện các sản phẩm truyền thông nhằm khôi phục uy tín của nhóm, thu hút tân binh.

Trong khi đó, trên khắp châu Âu, “mức độ đe dọa khủng bố đã tăng lên sau các vụ tấn công chết người ở Pháp và Bỉ vào cuối năm ngoái, bên cạnh nhiều vụ khủng bố và bắt bớ khác tại một số nước thuộc châu lục này”.

“Ngựa quen đường cũ”?

Báo cáo của LHQ cho rằng Taliban đã không tôn trọng cam kết với Mỹ - được nêu trong thỏa thuận Doha - ​​là cắt đứt quan hệ với al-Qaeda. Tài liệu nói Taliban đã tăng cường bảo vệ và hỗ trợ các thành viên al-Qaeda kể từ khi giành lại quyền kiểm soát Afghanistan vào năm 2021, thời điểm lực lượng Mỹ rút quân.

Theo báo cáo, al-Qaeda đã thành lập “tới 8 trại huấn luyện mới ở Afghanistan, với một căn cứ mới để dự trữ vũ khí ở Thung lũng Panjshir”. Tổ chức khủng bố này điều hành 5 ngôi trường madrasa để đào tạo và giáo dục trẻ em trở thành chiến binh ở phía Đông và Đông Bắc Afghanistan. Al-Qaeda còn “duy trì nhiều nơi an toàn tại thủ đô Kabul và tỉnh Herat để tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển qua lại giữa Afghanistan và Iran”.

Tuy nhiên, hôm 1-2, người phát ngôn của Taliban Zabihullah Mujahid đã bác bỏ cáo buộc trên, gọi đây là thông tin “sai sự thật” và là một phần trong “hoạt động tuyên truyền” của các quốc gia ủng hộ chính quyền Afghanistan thân Mỹ trước đây.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, CBS News)