Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3-9-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh một trong những yêu cầu trọng tâm mà toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị cần tổ chức thực hiện tốt trong thời gian tới là “Phải để người dám nghĩ, dám làm, có sản phẩm thực chất được ghi nhận, bảo vệ, trọng dụng; người né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng phải được sàng lọc, thay thế”. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22-8-2026, của Bộ Chính trị “về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới” (Nghị quyết số 24-NQ/TW).

Theo nhận định của Bộ Chính trị, bên cạnh những kết quả tích cực qua 5 năm triển khai thực hiện Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22-9-2021, của Bộ Chính trị “về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung”, thực tiễn cho thấy ở không ít nơi, từ trung ương đến các địa phương, vẫn còn tình trạng cán bộ làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc, mượn cớ, đổ lỗi cho những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định, nhất là trong các lĩnh vực mới, khó, nhạy cảm, tiềm ẩn rủi ro cao; cơ chế bảo vệ cán bộ chưa cụ thể, chưa tạo được niềm tin, động lực để cán bộ tự tin, mạnh dạn dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Vì thế, Nghị quyết số 24-NQ/TW không chỉ là khuyến khích cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm mà còn tạo một bước đột phá trong công tác cán bộ, hướng tới chuẩn mực mới: tiên phong nhận việc khó, gương mẫu hành động, đổi mới cách làm, dám quyết định và dám chịu trách nhiệm đến cùng vì lợi ích chung.

Hai từ “tiên phong”, “gương mẫu” được nêu ở đầu tên Nghị quyết mang ý nghĩa rất sâu sắc. Bước vào kỷ nguyên mới của đất nước, cán bộ, đảng viên không thể chỉ làm việc “đúng quy trình”, “không sai phạm” mà phải mạnh dạn dấn thân, dám đổi mới, dám hành động, dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Từ đó, yêu cầu đặt ra, như đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đã quán triệt khi triển khai Chuyên đề những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 24-NQ/TW tại Hội nghị, là: “Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn, một đề án đột phá. Nhưng cũng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi”.

Một đột phá quan trọng của Nghị quyết số 24-NQ/TW là chuyển từ bảo vệ cán bộ, đảng viên sau rủi ro sang bảo vệ bằng thể chế và quản trị rủi ro khi hành động. Không thể kêu gọi cán bộ, đảng viên dám chịu trách nhiệm khi việc giao không rõ, quyền giao không đủ, nguồn lực thiếu, quy định chồng chéo. Vì thế, Nghị quyết đòi hỏi phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bảo đảm nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện rủi ro. Với việc mới, việc khó, chưa có tiền lệ, phải có “không gian thử nghiệm có kiểm soát” theo chu trình thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện, nhân rộng, luật hóa. Như vậy, bảo vệ cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm không phải là tạo “vùng an toàn” mà là tạo ra không gian và môi trường để họ dám đổi mới, dám hành động. Nghị quyết yêu cầu chuyển từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”. Đây là một bước tiến rất có ý nghĩa trong cách tổ chức quyền lực và thực thi trách nhiệm công vụ.

Nghị quyết số 24-NQ/TW xác định rõ nguyên tắc phải “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá”. Theo đó, người làm được việc phải được trọng dụng; người né việc, đùn đẩy trách nhiệm, trì trệ phải bị sàng lọc; không thể để người nhận việc khó phải chịu bất lợi hơn người chọn việc an toàn. Đó cũng là một biểu hiện nổi bật của văn hóa và đạo đức công vụ: không làm cũng phải chịu trách nhiệm; làm chậm, làm không đến nơi đến chốn phải bị xem xét trách nhiệm. Trách nhiệm công vụ không chỉ được xem xét từ quyết định sai mà còn từ không quyết định, không dám quyết định khiến công việc bị đình trệ, cơ hội bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí.

Để Nghị quyết số 24-NQ/TW sớm đi vào cuộc sống phải bắt đầu từ người đứng đầu. Người đứng đầu không chỉ giữ cho mình không sai phạm mà còn dám nhận việc khó, những gì thuộc thẩm quyền thì phải dám quyết để nhanh chóng tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực thi chủ trương, chính sách. Nói khác đi là người đứng đầu cần chuyển từ “quản lý để không xảy ra sai sót” sang “quản trị để tạo ra kết quả”. Khi người đứng đầu sợ trách nhiệm, cấp dưới sẽ khó mà dám đổi mới, khó mà dám nghĩ, dám làm và tất nhiên, cũng khó mà hình thành được văn hóa thực thi.

Một vấn đề quan trọng là tiếp tục bổ sung, hoàn thiện thể chế, phân cấp thực chất, vận hành tốt cơ chế bảo vệ cán bộ, đảng viên, dám nghĩ, dám làm. Điều đó đòi hỏi những việc mới phải có cơ chế thử nghiệm; cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung phải bao quát các khâu: tham mưu, thẩm định, quyết định đến thực hiện. Người dám nhận việc khó, làm được việc phải được ghi nhận, trọng dụng bằng cơ hội phát triển. Người né việc, đùn đẩy trách nhiệm, làm việc cầm chừng phải được đánh giá đúng để sàng lọc, bố trí lại hoặc thay thế. Có như vậy mới chấm dứt nghịch lý người dám làm thì chịu thiệt còn người không làm lại an toàn.

Giá trị của Nghị quyết số 24-NQ/TW là mở đường cho người muốn làm; trao quyền cho người có năng lực; bảo vệ người vì lợi ích chung; trọng dụng người tạo ra sản phẩm; sàng lọc người né tránh, trì trệ, đùn đẩy trách nhiệm. Khi Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, tiên phong không chỉ là kêu gọi, gương mẫu không chỉ là yêu cầu mà sẽ trở thành phẩm chất và năng lực hành động của mỗi cán bộ, đảng viên trong cả hệ thống chính trị.

HUY HƯNG