Trên các nền tảng video và phát trực tiếp (livestream) phổ biến như Douyin và Kuaishou, nhiều người thực hiện những hành vi nguy hiểm và hạ thấp nhân phẩm để thu hút lượt xem và kiếm tiền. Điều này diễn ra bất chấp chính quyền Trung Quốc đang mạnh tay trấn áp nội dung bạo lực và dung tục.

Những hành động bạo lực trong các buổi livestream gây tranh cãi. Ảnh: BiliBili

Trong một buổi livestream, một người đàn ông liên tục đập đầu mình bằng lon nước ngọt trong khi người xem liên tục nhấn thích và tặng quà ảo. Ở một video khác, một nhóm người dùng dây nịt da cứng và cành cây quất vào chân và lưng của nhau, thu hút lượng người xem tăng vọt. Trên Bilibili, một nền tảng phát trực tiếp phổ biến của Trung Quốc tương tự như YouTube, một người đàn ông liên tục dùng dép đánh vào mông một phụ nữ trẻ hơn. Video dài 40 giây này thu hút hơn 15.800 lượt xem.

Những trò bạo lực nói trên là một phần của trào lưu đáng lo ngại ở Trung Quốc - các buổi phát trực tiếp "PK tàn bạo" nơi những người phát trực tiếp (streamer) cạnh tranh trên mạng xã hội (MXH) theo thời gian thực để giành lượt xem và danh tiếng - thường bằng cách gây đau đớn và sỉ nhục cho bản thân hoặc người khác. PK là viết tắt của "Player Kill" (hiểu nôm na là Giết người trong trò chơi), một thuật ngữ bắt nguồn từ các trò chơi trực tuyến, các buổi livestream PK đã mang một ý nghĩa đen tối hơn ở Trung Quốc.

Giới chức an ninh mạng Trung Quốc cho rằng những nội dung như vậy là "vô cùng nguy hiểm" và đã tiến hành các biện pháp xử lý gần đây. Tại tỉnh Chiết Giang, 13 người đã bị bắt vì tổ chức các cuộc thi PK mang tính xúc phạm và hạ thấp nhân phẩm nhằm thu hút lượt xem và tăng thu nhập. “Để thu hút sự chú ý và nhận quà ảo, họ đã thực hiện những hành vi cực kỳ nguy hiểm và dung tục trước ống kính”, một tờ báo thuộc Nhân dân Nhật báo đưa tin về vụ việc hồi cuối tháng 4.

Trình diễn hay kích động bạo lực?

Nhiều năm qua, Trung Quốc đã mạnh tay trấn áp bạo lực mạng - áp dụng lệnh giới nghiêm sử dụng Internet và chơi game đối với trẻ vị thành niên, cũng như cấm các trò chơi điện tử bị cho là có nội dung "khiêu dâm, máu me, bạo lực và cờ bạc".

Nhưng bất chấp những cảnh báo và hành động từ các cơ quan quản lý không gian mạng, việc xóa bỏ các luồng phát trực tiếp PK vẫn rất khó khăn.

Tháng Giêng năm ngoái, một cặp vợ chồng ở tỉnh Vân Nam đã bị bắt giữ vì làm nội dung bạo lực gia đình hòng tăng lượt người theo dõi và kiếm tiền, với nhiều video cho thấy người vợ bị chồng đánh đập và bỏ đói. Nhiều tờ báo đưa tin, cặp đôi này đã bị "giam giữ hành chính" 5 ngày vì tội làm giả video gây "ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội". Một vụ khác, 4 người ở tỉnh Giang Tây tự quay video thực hiện các hành vi như đóng đinh vào tay chân, tự quất mình bằng dây nịt và đâm kim vào môi. Nhóm này cũng đã bị trừng phạt.

Theo Phó giáo sư Xu Jian tại Đại học Deakin (Úc), các nội dung gây khó chịu và tục tĩu phần lớn là kết quả của sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong ngành công nghiệp livestream ở Trung Quốc. “Khán giả đã quá quen thuộc với các định dạng truyền thống như chương trình tìm kiếm tài năng và các buổi biểu diễn, vì vậy các streamer PK dàn dựng nhiều video giật gân và phóng đại hơn để thu hút sự chú ý”, ông Xu nói thêm.

Khó kiểm duyệt theo thời gian thực

Nhiều streamer PK dễ dàng vượt qua quy trình kiểm duyệt nhờ hiểu rõ cách thức hoạt động của hệ thống kiểm duyệt từ các nền tảng. “Họ thường nói giảm nói tránh, những hành động gián tiếp, hoặc chuyển tương tác sang các kênh riêng tư để tránh bị phạt”, Guo Shaohua, Phó giáo sư tại trường Carleton College ở Minnesota (Mỹ), cho biết. 

Trước vấn nạn trên, các chuyên gia cho rằng báo cáo của người dùng rất quan trọng để phát hiện nội dung không phù hợp. Theo Phó giáo sư Xu, những streamer bị báo cáo nhiều khả năng sẽ bị nền tảng "giám sát chặt chẽ hơn". 

Tuy nhiên, việc loại bỏ hoàn toàn livestream bạo lực sẽ là nhiệm vụ rất khó khăn, vì các trang MXH, dù chịu áp lực phải kiểm duyệt nội dung độc hại, song vẫn thu lợi rất nhiều từ những nội dung có nhiều người xem.

Theo các nguồn tin, những streamer hàng đầu, với hàng triệu người theo dõi, có thể kiếm được tới 40.000 NDT (khoảng 155 triệu đồng)/tháng thông qua quà tặng ảo và quyên góp từ khán giả. Điều đó khiến các nền tảng ít có động lực để mạnh tay xóa bỏ các buổi phát trực tiếp gây tranh cãi, trừ khi chúng thu hút sự chú ý rộng rãi của công chúng hoặc bị báo cáo - theo Wilson Wang từ Đại học Nottingham Ninh Ba Trung Quốc (UNNC). 

13 người ở Chiết Giang bị bắt vì phát trực tiếp cuộc thi mang tính xúc phạm và hạ thấp nhân phẩm. Ảnh: Wechat

Trong một tuyên bố gần đây, Bộ Công an Trung Quốc cho biết: "Những người phát trực tiếp tìm kiếm sự chú ý bằng ngôn từ tục tĩu và bạo lực sẽ phải đối mặt với hậu quả pháp lý", đồng thời nhấn mạnh các nền tảng MXH cần "tăng cường kiểm duyệt nội dung và áp dụng chính sách cứng rắn đối với các tài khoản vi phạm quy định". Bộ này cũng khuyến khích người dân chủ động chống lại nội dung tục tĩu và bạo lực, đồng thời nhanh chóng báo cáo các hoạt động bất hợp pháp để cùng nhau bảo vệ môi trường trực tuyến lành mạnh. 

LÊ THƯ (Theo CNA)