Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 5-8, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Đại biểu Tô Ái Vang phát biểu tại Hội trường góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan

Theo Đại biểu Tô Ái Vang, hiện nay kết quả xuất khẩu các mặt hàng nông sản Việt Nam liên tục tăng trưởng mạnh, vươn lên nhóm các quốc gia xuất khẩu nông - lâm - thủy sản hàng đầu thế giới, như: gạo, thủy sản, rau quả, sầu riêng. Trong đó, có sự đóng góp quan trọng của vùng ĐBSCL, với tỷ trọng lớn nhất về lúa gạo, trái cây và cá tra xuất khẩu của cả nước, đóng vai trò là bệ đỡ an ninh lương thực và kinh tế nông nghiệp của quốc gia.

Tuy nhiên, xuất khẩu nông sản Việt Nam cũng như vùng ĐBSCL đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có vấn đề thời gian thông quan kéo dài đối với các mặt hàng dễ hư hỏng, như nông sản, thủy sản, rất cần Luật Hải quan sửa đổi lần này quan tâm.

Vì thế, tại điểm 1, khoản 20, Điều 1 sửa đổi, bổ sung Điều 65 quy định “Hàng hóa vận chuyển, chịu sự giám sát hải quan, phải được vận chuyển, đúng tuyến đường, đúng cửa khâu, đúng thời hạn”.

Đại biểu kiến nghị, dự thảo Luật xem xét bổ sung 1 đoạn quy định “Riêng, đối với hàng hóa nông sản, thủy sản tươi sống, được được áp dụng chế độ Luồng xanh ưu tiên và thực hiện cơ chế thông quan trước, kiểm tra sau, dựa trên kết quả đánh giá rủi ro điện tử và chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch tự động, từ hệ thống một cửa quốc gia”. Bởi vì thời gian qua, ngành Hải quan đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ cải cách thể chế, ứng dụng công nghệ số, đến đổi mới phương thức quản lý. Đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, phần lớn tờ khai, được phân luồng xanh và được hệ thống tự động, thông quan chỉ trong vài giây, đối với hàng hóa xuất khẩu, không thuộc diện quản lý chuyên ngành. Đối với tờ khai luồng vàng hoặc luồng đỏ, công chức hải quan, thực hiện kiểm tra, theo đúng thời gian quy định, nhằm bảo đảm thông quan, giải phóng hàng nhanh nhất, cho doanh nghiệp.

Tại điểm 1c, khoản 23, Điều 1 sửa đổi bổ sung Điều 74, quy định “Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát, Hải quan khu vực phải thông báo cho chủ thể quyền SHTT hoặc người được ủy quyền hợp pháp, về việc chấp nhận, đề nghị bổ sung, hay từ chối đơn”.

Quy định thời hạn 10 ngày làm việc, để Hải quan khu vực phản hồi, hồ sơ kiểm tra, giám sát sở hữu trí tuệ. Theo đại biểu là chưa hoàn toàn hợp lý, trong bối cảnh, tốc độ thông quan nhanh của thương mại quốc tế, vì thời gian 10 ngày là tương đối dài, dễ gây ùn tắc hàng hóa và làm tăng chi phí lưu kho bãi, cho doanh nghiệp. Bởi vì, hàng hóa xuất nhập khẩu thông thường, chỉ mất vài giờ hoặc vài ngày để thông quan. Nếu kéo dài thời gian, chờ đợi phản hồi, lên tới 10 ngày làm việc, thì lô hàng nghi vấn, sẽ phải nằm tại cảng, phát sinh chi phí lớn. Trong khi chủ trương hiện nay là hiện đại hóa, cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ và ứng dụng hải quan số.

Cùng với việc tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ về mặt hình thức của hồ sơ sở hữu trí tuệ trong thời đại số hóa hiện nay không đòi hỏi quỹ thời gian dài đến 10 ngày làm việc. Vì thế, đại biểu kiến nghị rút ngắn thời hạn xử lý, thông báo xuống còn 3 đến 5 ngày làm việc (hoặc nhanh hơn đối với trường hợp, áp dụng biện pháp khẩn cấp). Đồng thời xem xét bổ sung quy định, áp dụng xử lý hồ sơ trực tuyến ngay, khi nhận đủ dữ liệu, trên hệ thống một cửa quốc gia. Như vậy, sẽ rút ngắn thời gian, giúp chủ thể quyền sở hữu trí tuệ phản ứng kịp thời với các lô hàng chuẩn bị thông quan, đồng thời giải phóng hàng nhanh cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu chân chính.

P.V