Trong một phát biểu hôm 20-8, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã bất ngờ cáo buộc Israel đứng đằng sau vụ lật đổ cựu Tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi. Cáo buộc này ngay lập tức "chọc giận" giới chức tại Tel Aviv, Cairo và cả Washington.

Phát biểu "gây gợn sóng"

Thủ tướng Erdogan khẳng định ông có bằng chứng cho thấy Israel "liên quan" đến vụ lật đổ ông Morsi hồi tháng rồi ở Ai Cập. Dù không đưa ra chứng cứ rõ ràng, song một cộng sự của Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ sau đó tiết lộ rằng ông Erdogan muốn nhắc đến cuộc trao đổi hồi năm 2011 giữa Bộ trưởng Tư pháp Israel Tzipi Livni - khi đó là lãnh đạo phe đối lập - và nhà triết học người Pháp Bernard-Henri Levy, ngay trước thềm bầu cử ở Ai Cập. Lúc đó, ông Levy có nói: "Thậm chí nếu tổ chức Huynh đệ Hồi giáo thắng cử ở Ai Cập, họ cũng không thể giành được chiến thắng, bởi vì dân chủ không chỉ nằm trong các thùng phiếu".

Quân đội Ai Cập chặn dòng người biểu tình ở Cairo. Ảnh: Independent

Trước phát biểu của Thủ tướng Erdogan, lãnh đạo Ai Cập, Israel và Mỹ đã lên tiếng phản đối. Nhà Trắng miêu tả những phát biểu của Thủ tướng Erdogan là "gây hấn và sai lệch". Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Israel bảo rằng những gì ông Erdogan nói là "không đáng để bình luận".

Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu ủng hộ tổ chức Huynh đệ Hồi giáo ở Ai Cập và là một trong những nước lớn tiếng chỉ trích việc quân đội Ai Cập lật đổ Tổng thống Morsi. Theo giới phân tích, việc ông Erdogan "bênh vực" chính phủ Ai Cập dưới thời ông Morsi cũng như "sự rạn nứt" trong quan hệ một thời nồng ấm giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel dường như cho thấy Ankara muốn thể hiện là một nước có ảnh hưởng trong khu vực và sự "đổi ngôi" ở xứ Kim tự tháp có thể sẽ cản trở phần nào mục tiêu đó của chính quyền Erdogan.

NASL phát động chiến dịch "bất tuân dân sự"

Ngày 20-8, Liên minh Quốc gia Ủng hộ tính hợp pháp (NASL) - lực lượng quy tụ 34 chính đảng và phong trào Hồi giáo ủng hộ Tổng thống bị phế truất Mohamed Morsi - đã phát động một chiến dịch bất tuân dân sự "hòa bình" với cấp độ ngày càng leo thang.

NASL đã ra tuyên bố kêu gọi người ủng hộ và tham gia chiến dịch bất tuân dân sự này nhằm phản đối "cuộc đảo chính quân sự" hôm 3-7 vừa qua. Song NASL cũng một lần nữa nói rằng họ phản đối các hành vi bạo lực và phá hoại. Động thái trên diễn ra sau khi NASL đột ngột quyết định hủy bỏ các cuộc tuần hành vào ngày 19-8, trong khi các cuộc biểu dương lực lượng được lên kế hoạch vào ngày 20-8 chỉ thu hút vài trăm người tham gia trên khắp cả nước.

Tuyên bố của NASL nhấn mạnh: "Lần đầu tiên trong lịch sử, Ai Cập đang phải chứng kiến thời kỳ hỗn loạn với các mối đe dọa hiện hữu đối với sự thống nhất và ổn định của đất nước", đồng thời tiếp tục công kích Bộ trưởng Quốc phòng Abdel Fattah El-Sisi, các nhà lãnh đạo trong chính quyền lâm thời và giới truyền thông trong nước. Liên minh này cũng cáo buộc Chính phủ Ai Cập đã "đạo diễn" vụ tấn công sát hại 25 cảnh sát tại Bán đảo Sinai ngày 19-8 nhằm đánh lạc hướng dư luận về vụ "thảm sát" trước đó tại nhà tù Abu Zaabal khiến 37 thành viên tổ chức Huynh đệ Hồi giáo bị thiệt mạng.

ElBaradei bị kiện vì "phản bội lòng tin"

Mỹ xem xét lại vấn đề viện trợ cho Ai Cập  Vào tối 20-8 (giờ Mỹ), Tổng thống Obama đã triệu tập cuộc họp với các quan chức hàng đầu trong chính phủ để bàn về tình hình Ai Cập, trong đó có việc xem xét lại khả năng cắt viện trợ kinh tế và quân sự trị giá 1,5 tỉ USD/năm cho Cairo, sau những vụ trấn áp và bắt bớ các thành viên của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo ở quốc gia Bắc Phi. Một quan chức giấu tên tiết lộ rằng một số phương án cắt viện trợ “sắp được đưa ra”. Trong khi đó, phát ngôn viên Nhà Trắng Josh Earnest khẳng định quan hệ viện trợ và hỗ trợ của Washington với Cairo vẫn đang được “cân nhắc”, chớ chưa hề cắt giảm.

Hôm 20-8, nguồn tin từ giới tư pháp Ai Cập cho biết cựu Phó Tổng thống lâm thời Mohamed ElBaradei đã bị khởi kiện vì "phản bội lòng tin". Trước đó, ông ElBaradei tuyên bố rời bỏ chiếc ghế Phó Tổng thống lâm thời Ai Cập- quyết định mà ông cho là nhằm phản đối việc lực lượng an ninh đã trấn áp các khu trại tại Cairo, khiến hàng trăm người ủng hộ ông Morsi thiệt mạng hôm 14-8.

Người đâm đơn kiện cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế được cho là Sayyed Ateeq, giáo sư luật tại Đại học Helwan ở Cairo. Ateeq cho rằng ElBaradei đã không đệ trình cho chính phủ, tổng thống và các lực lượng cách mạng các lựa chọn khác để giải tán các cuộc biểu tình ngồi của những người ủng hộ ông Morsi, cũng như bỏ qua cái mà Ateeq quy kết là "các hành động khủng bố" của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo. Theo ông Ateeq, quyết định từ chức của ông ElBaradei khiến cho cộng đồng quốc tế có ấn tượng rằng chính phủ Ai Cập đã sử dụng vũ lực quá mức để giải tán người biểu tình.

Hiện cựu Phó Tổng thống ElBaradei đang ở Áo cùng gia đình. Nhiều nguồn tin cho biết Tòa án Tiểu hình quận Nasr City đã thông báo sẽ tiến hành xem xét đơn kiện của Ateeq.

THANH BÌNH (Tổng hợp)