Ngành du lịch Nhật Bản đang bùng nổ, thu hút một lượng lớn du khách nước ngoài. Giữa đám đông khách tham quan tại các đền chùa, vườn hoa hay khu phố cổ, người ta dễ dàng nhìn thấy những hướng dẫn viên độ tuổi 60-70 đang nhiệt tình chăm lo đoàn khách của mình.

Cụ Shimada (giữa) chụp ảnh lưu niệm với du khách. Ảnh: Japan Times

Dù họ làm việc để mưu sinh hay chỉ vì muốn phục vụ cộng đồng, hình ảnh những hướng dẫn viên lớn tuổi phản ánh thái độ ngày càng thay đổi về cuộc sống khi về già tại Nhật Bản, một trong những quốc gia có tỷ lệ người cao tuổi nhiều nhất thế giới. Ước tính, gần 1/3 dân số Nhật Bản hiện từ 65 tuổi trở lên, tức hơn 36 triệu người. Đáng chú ý, khoảng 9,3 triệu người trong số này vẫn miệt mài làm việc.

Đối với nhiều người, giúp đất nước kết nối với thế giới bằng cách trở thành hướng dẫn viên du lịch là việc làm đầy ý nghĩa.

Bước vào ngành du lịch ở tuổi 67, cụ Yoichi Miura ban đầu làm hướng dẫn viên tiếng Anh song song với buôn bán giày dép nhập khẩu. Sau đó, cụ chỉ nhận hướng dẫn những tour gần nhà, bởi những chuyến công tác nước ngoài thường xuyên khiến cụ kiệt sức. Gần đây, cụ Miura đã vượt qua kỳ thi hướng dẫn viên kiêm phiên dịch bằng tiếng Ý.

Với kinh nghiệm 12 năm làm việc tại thủ đô Luân Đôn (Anh) và thành phố Milan (Ý) trong các công ty thương mại, cụ Miura đã quen với việc đón tiếp khách hàng Nhật Bản đến thăm và giới thiệu về văn hóa địa phương, nên việc hướng dẫn du khách không khó với cụ. “Thật vui khi giúp được ai đó. Tất nhiên, được trả thù lao là động lực để tôi làm việc. Nhưng điều tuyệt vời nhất là khi mọi người gửi lời cảm ơn vì đã giúp họ hoàn thành chuyến đi” - cụ Miura cho biết. Mỗi năm, cụ Miura dành khoảng 50 ngày để làm hướng dẫn viên du lịch. Dù đã 75 tuổi, cụ vẫn còn minh mẫn và cho hay sẽ tiếp tục làm hướng dẫn viên nếu sức khỏe cho phép.

Cụ Masako Shimada (69 tuổi) đã dành gần 2 thập kỷ để làm phiên dịch cho du khách nói tiếng Anh và tiếng Ý, với tư cách là thành viên của Tokyo Free Guide, tổ chức phi lợi nhuận kết nối cư dân địa phương với du khách quốc tế. Cụ Shimada tham gia tổ chức này từ năm 2007, khi trường dạy tiếng Anh giao tiếp nơi cụ theo học đóng cửa. Với mong muốn gặp gỡ người nước ngoài để trau dồi ngoại ngữ, cụ Shimada và các thành viên tình nguyện hướng dẫn miễn phí du khách bằng kỹ năng ngoại ngữ và kiến thức địa phương của mình.

Cụ Shimada ước tính đã hướng dẫn gần 1.000 đoàn khách. Đối với cụ, công việc này mang lại thu nhập ít nhưng là cơ hội để mở rộng quan hệ xã hội. “Việc gặp gỡ nhiều người ở mọi lứa tuổi mang lại cho tôi rất nhiều niềm vui, giúp tôi luôn trẻ trung” - cụ Shimada nói.

Được biết, Tokyo Free Guide có 310 thành viên trong độ tuổi từ 20-80. Trong đó, người cao tuổi chiếm khoảng 60% trong danh sách 119 hướng dẫn viên phiên dịch của tổ chức được cấp phép hoạt động.

Theo tờ Japan Times, hướng dẫn du lịch giúp người cao tuổi tích cực tham gia đời sống cộng đồng, trong bối cảnh Nhật Bản đang đối mặt với cuộc khủng hoảng "già hóa dân số".

Để duy trì sự cạnh tranh, các hướng dẫn viên du lịch lớn tuổi học cách sử dụng thành thạo email, WhatsApp và cả Instagram, tạo ra vòng lặp học tập liên tục giúp họ luôn nhạy bén. Theo Hiroko Akiyama, Giáo sư danh dự ngành Lão khoa tại Đại học Tokyo, sự năng động này cho phép các hướng dẫn viên lớn tuổi tận dụng kiến thức tích lũy vào du lịch và giao lưu quốc tế, đồng thời mang đến cho du khách cơ hội hiểu sâu hơn về xứ sở hoa anh đào. Và trong bối cảnh thiếu hụt lao động triền miên do thay đổi nhân khẩu học ở Nhật Bản, Giáo sư Akiyama cho rằng những hướng dẫn viên du lịch cao tuổi mang lại giá trị rộng lớn hơn, góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng xã hội.

TRÍ VĂN