(Tiếp theo kỳ 3)

Về phân biệt chủng tộc

Phân biệt chủng tộc phổ biến trong mọi mặt đời sống xã hội Mỹ. Người da đen và những sắc tộc thiểu số khác vẫn chịu sự phân biệt và đối xử không công bằng.

Người da đen và những sắc tộc thiểu số khác sống dưới đáy xã hội Mỹ. Báo cáo của Cục Điều tra dân số Mỹ công bố ngày 26-8-2008 cho biết, thu nhập bình quân của các gia đình Mỹ năm 2007 là 50.233 USD. Con số này của các gia đình da trắng không mang gốc Tây Ban Nha là 54.920 USD, gia đình gốc Tây Ban Nha là 38.679 USD, gia đình da đen là 33.916 USD. Thu nhập trung bình của gia đình gốc Tây Ban Nha và da đen chỉ bằng khoảng 62% thu nhập của gia đình da trắng không mang gốc Tây Ban Nha. Tỷ lệ nghèo của người gốc Tây Ban Nha ở mức 21,5%, cao hơn tỷ lệ 20,6% năm 2006 (Thu nhập, đói nghèo, và bảo hiểm y tế ở Mỹ năm 2007, Cục Điều tra dân số Mỹ công bố tháng 8-2008, http://www.census.gov). Theo Báo cáo về tình trạng người Mỹ da đen do Liên đoàn đô thị quốc gia công bố tháng 3-2008, gần một phần tư số gia đình người Mỹ da đen sống dưới chuẩn nghèo, gấp ba lần số gia đình người Mỹ da trắng. Một báo cáo do Dự án các gia đình lao động nghèo công bố ngày 14-10-2008 cho biết, năm 2006, trong số các gia đình da trắng không mang gốc Tây Ban Nha, số hộ có thu nhập thấp chiếm 20%, trong khi với những gia đình thuộc sắc tộc thiểu số, tỷ lệ này là 41%. Ở TP New York, tỷ lệ hộ nghèo trong số người gốc Tây Ban Nha, châu Á, Phi và người da trắng không mang gốc Tây Ban Nha lần lượt là 29,7%, 25,9%, 23,9% và 16,3% (Thế giới hằng ngày, 14-7-2008). Người nhập cư khó có thể sở hữu nhà ở Mỹ. Cơ quan hợp tác nhà đất dành cho người nhập cư New York và Trung tâm Phát triển cộng đồng Pratt, trong một báo cáo công bố ngày 3-12-2008, cho biết khoảng 25% số người Mỹ bản địa chi một nửa thu nhập để thuê nhà, trong khi tỷ lệ này với người nhập cư là khoảng 31,5%. Người nhập cư từ Nam Mỹ và Mexico lần lượt chi 71,1% và 79,8% thu nhập để thuê nhà (Minh Báo, 4-12-2008). AIDS đe dọa cuộc sống của người Mỹ gốc Phi. Một nghiên cứu do Sở Y tế và vệ sinh TP New York công bố tháng 8-2008 cho biết, trong số những ca nhiễm HIV dương tính mới tại thành phố này năm 2006, 46% là người da đen, trong khi 32% người gốc Tây Ban Nha (Thời báo New York, 28-8-2008). Phụ nữ da đen có nguy cơ nhiễm HIV cao gấp 15 lần phụ nữ da trắng (Tài liệu nóng: AIDS tại Mỹ, Tội phạm HIV, đội ngũ an ninh quốc gia của ông Obama, http://www.usnews.com). Hiện có ít nhất 500 nghìn người Mỹ da đen nhiễm HIV/AIDS.

Sự phân biệt trong tuyển dụng lao động diễn ra thường xuyên. Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động Mỹ, trong quý III năm 2008, tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ là 6%. Tỷ lệ người da đen thất nghiệp là 10,6%, gấp đôi người da trắng (5,3%), (Tình hình việc làm: tháng 11-2008, Bộ Lao động Mỹ công bố, http://www.bls.gov). Ủy ban Cơ hội việc làm bình đẳng cho biết đã nhận được 30.510 đơn tố cáo liên quan sự phân biệt đối xử về việc làm trong năm 2007 (Thống kê cáo buộc từ tài khóa 1997 đến tài khóa 2007, http://www.eeoc.gov/stats/ charges.html). Ô-xơ-uốt Uyn-xơn, một người Mỹ gốc Phi đã kiện Công ty truyền thông Mỹ (ABC) và công ty mẹ là Disney ngày 11-2-2008. Ô-xơ-uốt Uyn-xơn cho biết, phân biệt chủng tộc gây ra cho anh những đau đớn về thể xác và tinh thần (Công nhân da đen kiện ABC phân biệt chủng tộc, http://www.nydailynews.com/ news). Ngày 5-12-2008, cha của cựu Thống đốc bang New York Ê-li-ốt Xpít-dơ là ông Béc-na Xpít-dơ đã bị tòa án kết tội phân biệt chủng tộc. Bốn người Mỹ gốc Phi là gác cửa và khuân vác tại tòa nhà 34 tầng của ông Béc-na Xpít-dơ cáo buộc rằng họ mất việc chỉ vì màu da. Những người này bị sa thải cách đây mười năm và những người có màu da sáng hơn đã thay thế công việc của họ (Minh Báo, ngày 8-12-2008).

Cái ung nhọt gớm ghiếc của phân biệt chủng tộc liên tục nổi lên trong lĩnh vực giáo dục. Báo cáo của Liên đoàn đô thị quốc gia về tình trạng người Mỹ da đen cho biết, tỷ lệ tốt nghiệp trung học và cao đẳng của người Mỹ gốc Phi vẫn chững lại ở mức tương đương tỷ lệ người da trắng từ hai hoặc ba chục năm trước đây. Số người Mỹ gốc Phi tốt nghiệp đại học vẫn thấp hơn người da trắng. Một bản tin cho biết, trong trường công lập, tỷ lệ học sinh người Mỹ gốc Phi bị trừng phạt bằng vũ lực cao hơn nhiều so với học sinh da trắng, trong khi nữ sinh gốc Phi bị đánh đòn nhiều gấp đôi nữ sinh da trắng (Mỹ: Chấm dứt đánh đập trẻ em trong các trường công, http://www.hrw.org/en/news/2008/08/19). Tình trạng phân biệt chủng tộc tại trường học ngày một tồi tệ hơn. Một báo cáo của Dự án quyền công dân của Trường đại học California cho thấy, sinh viên da đen và gốc Tây Ban Nha hiện xa lánh sinh viên da trắng hơn bất cứ thời điểm nào kể từ khi phong trào dân quyền được khởi xướng. Khoảng 39% số học sinh da đen và 40% số học sinh gốc Tây Ban Nha luôn bị cô lập tại những trường học có ít sự pha trộn chủng tộc. Báo cáo cũng chỉ ra rằng, sinh viên da đen và gốc la-tinh chủ yếu theo học ở các ngôi trường mà tại đó có gần 60% số sinh viên xuất thân từ các gia đình cận hoặc dưới chuẩn nghèo (Reuters, 14-1-2009).

Phân biệt chủng tộc trong hệ thống tư pháp diễn ra nghiêm trọng. Bộ Tư pháp Mỹ cho biết hôm 5-6-2008 rằng, số lượng người da đen bị giam giữ nhiều gấp sáu lần số lượng người da trắng bị giam giữ, tính đến ngày 30-7-2007. Gần 11% số người da đen ở độ tuổi 30 đến 34 bị bỏ tù. Tổ chức Giám sát Nhân quyền có trụ sở tại New York đưa ra báo cáo hồi tháng 2-2008 cho biết, thanh niên Mỹ gốc Phi bị bắt vì tội giết người, chịu án tù chung thân mà không có cơ hội được tha (LWOP) nhiều gấp ba lần số người da trắng có cùng tội danh (Mỹ: Duy trì Hiệp ước Chống phân biệt chủng tộc, http://www.hrw.org/en/ news/2008/02/06). Ở California, số thanh niên Mỹ gốc Phi nhận án LWOP còn nhiều gần gấp sáu lần người da trắng cùng tội danh (Mỹ không sẵn sàng và chuẩn xác trong các cam kết hành động tại Ủy ban chống phân biệt chủng tộc của LHQ (CERD), http://www.hrw.org/en/ news/2008/02/06). Thời báo New York ngày 6-5-2008 cho biết, hầu hết các tội phạm ma túy là người da trắng, nhưng có tới 54% số tội phạm ma túy vào tù lại là người da đen. Tại 16 bang, số người Mỹ gốc Phi bị giam giữ do phạm tội liên quan ma túy cao gấp từ 10 đến 42 lần so với người da trắng phạm tội tương tự. Một nghiên cứu tại 34 bang cho thấy, khả năng một người da đen bị tù vì tội liên quan ma túy cao gấp 11,8 lần so với một người da trắng và khả năng một phụ nữ da đen bị tù vì tội này gấp 4,8 lần so một phụ nữ trắng (Mỹ: “Chiến tranh ma túy” không công bằng với người Mỹ gốc Phi, http://www.hrw.org/en/ news/2008/05/04). Theo các nguồn tin báo chí, Xin Ben, một thanh niên da đen, đã bị bắn tới 50 phát đạn đúng vào ngày thành hôn. Nhưng ba sĩ quan cảnh sát không bị kết án bất cứ tội danh nào liên quan cái chết của anh này (Liên đoàn đô thị quốc gia kêu gọi Bộ Tư pháp Mỹ khởi tố các sĩ quan cảnh sát trắng án trong vụ bắn chết Xin Ben, http://www/nul.org/PressReleases/2008/2008pr430.htm). Số liệu thống kê của cảnh sát Los Angeles cho thấy, cứ 100 người gốc Tây Ban Nha bị cảnh sát chặn lại xét hỏi, thì chỉ có một người da trắng bị ách lại. Người Mỹ gốc Phi thậm chí còn bị cảnh sát chặn xét nhiều hơn. Người da đen và người gốc Tây Ban Nha cũng thường được lệnh rời khỏi xe, bị khám người, xô đẩy thô bạo và giam giữ. Trong năm năm qua, cảnh sát Los Angeles nhận gần 1.200 đơn khiếu nại đối với cảnh sát chung quanh vấn đề phân biệt chủng tộc, tuy nhiên, không trường hợp nào được giải quyết. Người theo đạo Hồi, người Mỹ gốc A-rập và các cộng đồng người thiểu số khác cũng là mục tiêu trong các cuộc điều tra chống khủng bố của Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) (Minh Báo, 3-7-2008). Vào ngày đầu năm mới 2009, Ô-xca Gran, một thanh niên da đen 22 tuổi trong tay không vũ khí đã bị cảnh sát giúi đầu xuống sân ga Ô-clen và bị bắn vào lưng. Hành động tàn bạo đó đã châm ngòi cho một cuộc biểu tình của người địa phương trên các đường phố ngày 7-1 (AP, 13-2-2009).

Quyền cơ bản của người châu Mỹ bản địa bị xâm phạm. Việc nước Mỹ xây dựng một bức tường cao hơn 5,4 mét dọc biên giới Mỹ - Mexico xâm phạm nghiêm trọng cuộc sống của người dân Apache bản địa (cộng đồng bộ lạc ở Bắc Mỹ). Phụ nữ bản địa trở thành nạn nhân các vụ bạo lực của lính Mỹ. Tại các thành phố biên giới và các thị trấn như Hu-a-rết, hơn bốn nghìn phụ nữ bản địa bị giết hoặc mất tích. Số thanh niên là cư dân bản địa chỉ chiếm chưa đầy 2% tổng số thanh niên tại Mỹ. Tuy nhiên, trong số thanh niên bị tù, người bản địa chiếm từ 15% đến 20% và 30% trong số đó phải chịu hình phạt khắc nghiệt nhất. Ngày 15-4-2008, người dân Yankton Siou, một sắc tộc ở Nam Dakota, đã tuần hành hòa bình phản đối việc xây dựng một trang trại nuôi lợn, bị xem là có khả năng gây ô nhiễm rất cao. Hơn 70 sĩ quan cảnh sát của hạt, bang và cơ quan hành pháp liên bang với sự trợ giúp của cảnh sát đặc nhiệm, chó nghiệp vụ, các tay súng bắn tỉa và máy bay lên thẳng đã đàn áp cuộc tuần hành này. 38 dân thường bị bắt, trong đó có cả trẻ em và người già. Mỹ triển khai quân và xây dựng căn cứ hải quân, không quân tại Guam, chiếm tới một phần ba diện tích đất đai ở đó. Những thổ dân Chamoru trở thành nạn nhân các loại vũ khí quân đội Mỹ để lại từ thời Chiến tranh thế giới thứ hai và các vụ thử vũ khí hạt nhân. Tỷ lệ ca mắc bệnh ung thư họng ở đây là 1,999%, cao hơn nhiều mức bình quân của người Mỹ.

Người nhập cư bị đối xử vô nhân đạo. Ha-ri-ét Ôn-xơn, Phó Tổng Thư ký Văn phòng phụ nữ thuộc Tổng bộ toàn cầu Giáo hội Liên hiệp Giám lý, cho biết, nếu bị bắt, người nhập cư bất hợp pháp luôn bị ngược đãi. Họ thường bị giam giữ cùng tội phạm và bị tước đoạt quyền con người cũng như dịch vụ y tế cơ bản. Mỗi năm, có hàng chục người trong số này chết tại các nhà tù (Minh Báo, 14-12-2008). Tổ chức Giám sát nhân quyền cho biết, vào tháng 6-2008, Bộ An ninh nội địa giam giữ hơn 30 nghìn người và có hơn 80 người nhập cư chết trong năm năm qua khi dưới sự quản thúc của Bộ này hoặc ngay sau khi họ được trả tự do, vì các tiêu chuẩn chăm sóc không nhất quán và sự giám sát không thỏa đáng (Mỹ: Bảo vệ sức khỏe của người nhập cư, http://www.hrw.org/en/ news). Theo một bài viết trên Thời báo New York, kỹ sư máy tính Hiu Lui Ng, rời Hồng Công tới New York vào năm 1992, đã bị đưa vào trại tạm giam năm 2007, sau khi thị thực nhập cảnh của anh hết hạn, sau đó tiếp tục bị giam giữ tại ba tiểu bang thuộc vùng Niu Inh-lơn. Hiu Lui Ng đã chết trong trại giam vào tháng 8-2008 với xương sống bị gãy và cơ thể nhiễm căn bệnh ung thư bí hiểm mà không hề được chẩn đoán hoặc điều trị trong nhiều tháng (Thời báo New York, 12-8-2008). Hơn 2.900 lao động bất hợp pháp bị giam giữ từ tháng 10-2007, nhưng chỉ 75 ông chủ hoặc người quản lý bị kết án, chỉ bằng chưa đầy 2% số người lao động nói trên (Thời báo New York, 1-7-2008).

Ở Mỹ cũng tồn tại sự thù địch chủng tộc nghiêm trọng. Theo Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA), một báo cáo nghiên cứu của Bộ Tư pháp Mỹ công bố cuối năm 2005 cho thấy, Mỹ ghi nhận mỗi năm khoảng 191 nghìn vụ phạm tội do thù hận (Mạng tiếng Trung Quốc của VOA, 7-11-2008). Một báo cáo của FBI công bố ngày 27-10-2008 chỉ rõ có 7.624 vụ phạm tội do thù hận được ghi nhận tại Mỹ năm 2007. Trong số đó có 50,8% có động cơ xuất phát từ thành kiến chủng tộc, 62,9% số tội phạm là người da trắng (Thông cáo năm 2007 của FBI về thống kê tội phạm do thù hận, http://www.fbi.gov/hc2007/summary.htm). Tờ Diễn đàn Si-ca-gô đưa tin ngày 23-11-2007 cho biết, năm 2000 có khoảng 602 tổ chức hình thành dựa trên thiên kiến chủng tộc tại Mỹ. Con số này tăng lên tới 888 tổ chức năm 2008. Cùng ngày, tờ Hoàn cầu Bô-xtơn đưa kết quả điều tra của một giáo sư Trường đại học Tây Bắc cho rằng tỷ lệ người da đen bị giết tăng thêm 33% từ năm 2002 đến 2007.

Theo Báo Nhân Dân

(Xem tiếp kỳ 5)