Cuộc chiến của Israel tại Lebanon đang tạo ra một “thế hệ mất mát” và làm gia tăng tình trạng bất bình đẳng trong xã hội tại quốc gia Tây Á này.

Trẻ em Lebanon vui chơi trong sân trường được sử dụng làm nơi trú ẩn tạm thời cho người dân bị mất nhà cửa. Ảnh: Reuters

Ngày 2-3, xung đột giữa Israel và phong trào Hồi giáo Hezbollah ở Lebanon tái bùng phát sau khi Hezbollah tấn công Israel, tuyên bố trả đũa việc Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại. Cuộc xung đột gây thiệt hại nặng nề cho Lebanon, với 826 người thiệt mạng, gồm 65 phụ nữ và 106 trẻ em, cùng hơn 2.000 người khác bị thương.

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO), kể từ tháng 3, các cuộc tấn công của Israel khiến hơn 1,2 triệu người ở Lebanon phải rời bỏ nhà cửa, trong đó có 500.000 học sinh, và buộc nhiều trường học phải đóng cửa. UNESCO ước tính có 339 trường học nằm trong vùng chiến sự, 100 trường nằm trong các khu vực có nguy cơ cao, trong khi hàng trăm trường khác được dùng làm nơi trú ẩn cho những người bị mất nhà cửa, ảnh hưởng đến việc học tập của khoảng 250.000 trẻ em và gây ra một loạt gián đoạn nghiêm trọng cho hệ thống giáo dục của Lebanon vốn gặp nhiều khó khăn do khủng hoảng kinh tế.

Trong bối cảnh đó, nhiều trường học ở Lebanon buộc phải chuyển sang hình thức dạy học trực tuyến và tìm cách tiếp cận học sinh, chủ yếu là dạy các môn như khoa học hay toán học. Tuy nhiên, giới chuyên gia giáo dục trong nước cho biết nhiều em vẫn bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là con em của những gia đình có thu nhập thấp.

“Học tập tích hợp, mô hình học tập kết hợp giữa học trực tiếp tại lớp và học trực tuyến, đã trở thành chuẩn mực ở Lebanon trong vài năm qua do tình trạng bất ổn liên tục, từ cuộc cách mạng tháng 10-2019, đại dịch COVID-19, khủng hoảng kinh tế cho đến cuộc chiến đang diễn ra. Tuy nhiên, phương pháp này tỏ ra không hiệu quả, đặc biệt đối với những học sinh dễ bị tổn thương. Do hạn chế về truy cập Internet, thiếu điện, thiếu thiết bị và điều kiện sống không ổn định, nhiều em không thể học trực tuyến” - Tala Abdulghani, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Asfari về Xã hội Dân sự và Quyền công dân, cho biết.

Về phần mình, Bộ Giáo dục Đại học Lebanon phối hợp với UNESCO cũng đã đưa ra nhiều giải pháp, gồm mở nhiều ca học tại các trường công lập, thiết lập các trung tâm học tập tạm thời, đồng thời nỗ lực tích hợp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần và xã hội cho học sinh.

Các tổ chức phi chính phủ khác cũng chung tay hỗ trợ học sinh Lebanon, nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế ở nước này và tình trạng sụt giảm viện trợ nhân đạo toàn cầu đã khiến nhiều gia đình rơi vào tình cảnh “tiến thoái lưỡng nan”. “Tình trạng nghèo đói đã gia tăng đáng kể, gây thêm áp lực lên những hộ gia đình vốn đã phải vật lộn để sinh tồn. Các gia đình phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn giữa việc trả tiền đi lại, thực phẩm, sưởi ấm và việc cho con cái học trực tuyến” - Maysoun Chehab, chuyên gia chương trình giáo dục cấp cao tại UNESCO, cho hay.

Theo bà Chehab, chính những lựa chọn khó khăn đó dẫn đến tình trạng một số học sinh bỏ học, từ đó làm gia tăng các trường hợp lao động trẻ em và tảo hôn. Bà Chehab cho biết trẻ em Lebanon đang mất đi nếp sinh hoạt thường nhật, sự ổn định, tình bạn và cuộc sống bình thường. Nhiều em còn mang trong mình nỗi đau, sự lo lắng, sợ hãi và bất an do phải di dời nhiều lần, sống trong môi trường bạo lực và bất ổn kéo dài.

Ngay cả trước khi bắt đầu cuộc xung đột với Israel hồi tháng 10-2023, hệ thống giáo dục của Lebanon đã trong tình trạng tồi tệ. Khủng hoảng kinh tế đã làm suy giảm tầng lớp trung lưu của nước này. Hệ số Gini, thước đo bất bình đẳng về thu nhập, tăng từ 0,32 năm 2011 lên 0,61 năm 2023. Theo một nghiên cứu hồi năm 2024 của Ủy ban Kinh tế - Xã hội Liên Hiệp Quốc khu vực Tây Á (ESCWA), trước khi xung đột giữa Israel và Hezbollah tái bùng phát, Lebanon nằm trong nhóm các quốc gia bất bình đẳng nhất thế giới.

“Chiến tranh gây ra tác động không đồng đều trên khắp Lebanon. Riêng sự bất bình đẳng giáo dục ngày càng tăng. Ở miền Nam, nhiều học sinh đã hoàn toàn nghỉ học vì phải di dời chỗ ở, mất an ninh và trường học nằm trong các khu vực xung đột” - bà Abdulghani nói thêm.

TRÍ VĂN (Theo Al Jazeera)