Bộ Tài chính vừa chính thức công bố Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 nhằm cung cấp bức tranh tổng quan về hệ thống chính sách và công tác quản lý thuế.

Ngày 12/5, Bộ Tài chính lần đầu tiên ra mắt Sách Trắng Thuế Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)

Việc Bộ Tài chính lần đầu tiên xuất bản “Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026” được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình công khai, minh bạch hóa thông tin tài chính công. Đây không đơn thuần là một tài liệu thống kê số liệu định kỳ mà mang theo thông điệp về sự đổi mới, khẳng định nỗ lực của ngành Thuế trong việc xây dựng một hệ sinh thái cộng sinh, củng cố niềm tin giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cùng toàn thể xã hội.

Cuốn sách đóng vai trò là cẩm nang chính thống, phản ánh sinh động những kết quả đã đạt được đồng thời nhận diện thẳng thắn những thách thức và định hướng cải cách trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực tiếp tục có những biến động phức tạp, Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Quản trị thuế dựa trên dữ liệu

Theo các chuyên gia, Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 ra đời đáp ứng nhu cầu cấp thiết về một nguồn thông tin chính thống, giúp các nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức quốc tế cũng như người dân có cái nhìn toàn diện về hệ thống thuế hiện hành. Đây cũng là công cụ phục vụ đắc lực cho công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp lãnh đạo, tạo nền tảng cho việc hoạch định chính sách tài chính bền vững và hội nhập.

Ấn phẩm lần này tập trung vào ba nhóm nội dung trọng tâm, trong đó phần đầu tiên khái quát toàn diện hệ thống thuế Việt Nam hiện hành theo các thông lệ quốc tế tiên tiến. Hệ thống này bao gồm các sắc thuế trực thu, thuế gián thu và các loại thuế đặc thù, được thiết kế không chỉ để tạo nguồn lực tài chính bền vững cho ngân sách Nhà nước mà còn đóng vai trò then chốt trong điều tiết vĩ mô. Trong đời sống thực tiễn, thuế đã trở thành công cụ quan trọng để thực hiện công bằng xã hội, hỗ trợ các nhóm yếu thế và thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng xanh và bền vững.

Điểm nhấn đáng chú ý trong Sách Trắng chính là chương tổng kết về kết quả thu ngân sách và hiện đại hóa quản lý thuế giai đoạn 2021-2025. Đây là giai đoạn ngành Thuế đối mặt với nhiều áp lực từ đại dịch và biến động thị trường, nhưng kết quả đạt được rất ấn tượng. Tổng thu ngân sách Nhà nước trong giai đoạn này đạt khoảng 9.922 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 120% mục tiêu mà Quốc hội giao phó. Trong đó, số thu do Cơ quan Thuế trực tiếp quản lý đạt khoảng 8.569 nghìn tỷ đồng, chiếm tới 86,4% tổng thu ngân sách. Những con số này minh chứng cho tính hiệu quả của các chính sách thuế và sự đồng thuận, nỗ lực của cộng đồng người nộp thuế.

Sự thành công này có đóng góp quyết định từ bước chuyển mình mạnh mẽ trong phương thức quản lý. Thay vì quản lý hành chính truyền thống, ngành Thuế đã chuyển sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu số và phân tích rủi ro. Việc triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc và mở rộng các dịch vụ thuế điện tử đã tạo ra một cuộc cách mạng về thủ tục. Sách Trắng ghi nhận dù số lượng các cuộc thanh tra, kiểm tra trực tiếp có xu hướng giảm để tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp, nhưng hiệu quả xử lý lại tăng lên rõ rệt. Cụ thể, số thu qua công tác thanh tra, kiểm tra năm 2025 đã tăng hơn gấp đôi so với năm 2021 nhờ ứng dụng quản lý dữ liệu rủi ro và chuyển đổi số sâu rộng.

Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 ra đời đã đáp ứng nhu cầu cấp thiết về một nguồn thông tin chính thống, giúp các nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức quốc tế cũng như người dân có cái nhìn toàn diện về hệ thống thuế hiện hành. (Ảnh:Vietnam+)

Bên cạnh đó, công tác quản lý thuế đối với các hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số cũng được hệ thống hóa một cách chi tiết trong ấn phẩm. Việc đẩy mạnh quản trị thuế dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) không chỉ giúp chống thất thu ngân sách mà còn tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng cho các doanh nghiệp truyền thống và doanh nghiệp số. Việc minh bạch hóa các quy trình này thông qua Sách Trắng sẽ giúp Việt Nam tăng điểm trong mắt các nhà đầu tư quốc tế, khẳng định một hệ thống tài chính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp.

Chuyển đổi số toàn diện

Nhìn về tương lai, Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 cũng vạch ra lộ trình chiến lược cho giai đoạn 2026-2030. Ngành Thuế xác định mục tiêu trở thành Cơ quan Thuế thông minh, vận hành trên nền tảng tự động hóa cao và công nghệ hiện đại. Trong đó, bốn trụ cột chính được xác lập bao gồm: Hoàn thiện thể chế chính sách; Đẩy mạnh chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính; Lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ; Nâng cao nh quản lý hành chính sang mô hình phục vụ và quản trị rủi ro là một tất yếu khách quan.

Sách Trắng 2026 khẳng định cam kết của ngành Thuế trong việc giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tăng cường tính tự nguyện thực hiện nghĩa vụ thuế thông qua việc cung cấp các dịch vụ số tiện ích. Theo đó, hệ sinh thái thuế điện tử, cổng thông tin thương mại điện tử và các nền tảng quản lý dữ liệu tập trung sẽ tiếp tục được đầu tư nâng cấp để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

Định hướng trong 5 năm tới, Việt Nam sẽ chủ động hội nhập sâu rộng hơn, từng bước tiếp cận các chuẩn mực quản trị thuế tiên tiến của thế giới. Điều này bao gồm việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thuế để giải quyết các vấn đề thuế xuyên biên giới và chống chuyển giá. Sách Trắng chỉ rõ ngành Thuế sẽ tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế theo hướng đồng bộ, thống nhất, đảm bảo tính dự báo và ổn định. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đảm bảo nguồn thu bền vững cho quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trao ấn phẩm “Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026” phiên bản lần thứ nhất cho ngành Thuế Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)

Đặc biệt, phương châm “lấy người nộp thuế làm trung tâm” được nhắc lại nhiều lần như một cam kết chính trị của ngành. Mọi nỗ lực cải cách hành chính, hiện đại hóa bộ máy đều hướng tới mục tiêu giảm thời gian, chi phí cho người nộp thuế.

Sự minh bạch trong việc cung cấp thông tin qua Sách Trắng chính là bước đi đầu tiên để hiện thực hóa phương châm này. Khi người dân và doanh nghiệp nắm bắt được lộ trình cải cách và các quy định pháp luật một cách rõ ràng, mức độ tuân thủ tự nguyện sẽ được nâng cao, từ đó tạo ra sự bền vững cho nền tài chính quốc gia.

Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 là một tài liệu có giá trị khoa học và thực tiễn, đánh dấu bước tiến mới của ngành Thuế trong việc công khai hóa hoạt động quản lý Nhà nước. Thông qua ấn phẩm này, Bộ Tài chính bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hợp tác và đóng góp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức trong và ngoài nước. Sự thấu hiểu và tin tưởng từ phía xã hội sẽ là động lực quan trọng để ngành Thuế hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tiếp tục là trụ cột vững chắc của nền tài chính quốc gia, góp phần đưa Việt Nam vững vàng bước vào giai đoạn phát triển mới.

Theo Vietnam+