Greenland đang bị cuốn vào "cơn bão" địa chính trị khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng cường các mối đe dọa sáp nhập lãnh thổ tự trị này của Đan Mạch. 

Phản ứng của người dân Greenland

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy người dân Greenland mạnh mẽ phản đối sự kiểm soát của Mỹ, trong khi đa số ủng hộ độc lập khỏi Đan Mạch. Cuộc thăm dò hồi tháng 1-2025 cho thấy 56% người dân Greenland ủng hộ độc lập. Quan trọng hơn, 85% người dân Greenland phản đối việc bị Mỹ sáp nhập.

Một góc Greenland. Ảnh: Reuters

"Trong nhiều năm qua, đa số người dân Greenland đã đấu tranh cho quyền tự đại diện của mình. Không có quyết định nào về chúng tôi mà thiếu sự tham gia của chính chúng tôi và đó là lý do vì sao điều quan trọng là tiếp tục đấu tranh để bảo đảm chúng tôi có thêm quyền tự chủ trong thời gian tới" - Aaja Chemnitz, một nghị sĩ ủng hộ độc lập và là một trong 2 nhà lập pháp đại diện cho Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, cho biết.

Bà Chemnitz nhấn mạnh: "Greenland chưa bao giờ là món hàng để bán và cũng sẽ không bao giờ xảy ra chuyện đó. Người dân nơi đây rất kiên cường. Tôi nghĩ điều quan trọng cần nhớ là bạn không thể mua một vùng lãnh thổ và cũng không thể mua một cộng đồng. Việc thúc đẩy độc lập là mục tiêu dài hạn của Greenland, bởi hòn đảo cần đạt được nền tảng kinh tế vững chắc để tiếp tục duy trì mức sống hiện nay".

Greenland đã được trao quyền tự trị rộng hơn thông qua Đạo luật Tự quản năm 2009, cho phép hòn đảo này tổ chức trưng cầu dân ý về việc độc lập. Tuy nhiên, Đan Mạch hiện vẫn chịu trách nhiệm về hoạt động đối ngoại, quốc phòng và an ninh của vùng đất này. Năm 2023, các nhà lập pháp Greenland đã trình dự thảo hiến pháp về một quốc gia độc lập, dù chưa có kế hoạch thông qua ngay. Trên thực tế, hầu hết đảng phái chính trị ở Greenland đều ủng hộ độc lập, nhưng còn bất đồng về thời điểm và cách thức thực hiện. Tháng 1-2025, Thủ hiến Greenland khi đó là ông Múte Egede tuyên bố đã đến lúc tiến thêm một bước đến sự độc lập nhưng người kế nhiệm ông là Jens-Frederik Nielsen lại ủng hộ lộ trình thận trọng và từ tốn hơn.

Nhiều thách thức về kinh tế

Theo giới chuyên gia, việc Greenland giành độc lập dường như khó xảy ra trong tương lai gần bất chấp sự ủng hộ mạnh mẽ của người dân. Lâu nay, tương lai kinh tế của Greenland là vấn đề then chốt trong cuộc tranh luận về độc lập. Được biết, khoảng một nửa chi tiêu của chính quyền Greenland đến từ khoản trợ cấp hằng năm từ Đan Mạch. Theo đó, Đan Mạch mỗi năm cung cấp khoản trợ cấp ngân sách khoảng 4,3 tỉ krone (tương đương 475 triệu USD) cho Greenland để duy trì nền kinh tế vốn gần như trì trệ với tăng trưởng GDP chỉ đạt 0,2% trong năm 2025. Số tiền này chiếm khoảng 20% GDP của Greenland.

Đan Mạch cũng chi trả cho cảnh sát, hệ thống tư pháp và quốc phòng - đưa tổng chi tiêu hằng năm cho hòn đảo lên gần 1 tỉ USD. Ngoài ra, trong năm 2025, Copenhagen công bố gói đầu tư quốc phòng Bắc Cực trị giá 42 tỉ krone sau khi Mỹ chỉ trích Đan Mạch chưa làm đủ để bảo vệ Greenland. Chưa kể, Greenland mỗi năm nhận thêm khoảng 20 triệu USD từ Liên minh châu Âu (EU), qua đó khối gồm 27 quốc gia thành viên này có thể tiếp cận Vùng Kinh tế Đặc quyền của Greenland cũng như hỗ trợ chính sách nghề cá của Greenland. Hồi tháng 9-2025, Đan Mạch cũng thông báo bổ sung 1,6 tỉ krone (253 triệu USD) cho các khoản đầu tư vào chăm sóc sức khỏe và cơ sở hạ tầng của hòn đảo Bắc Cực trong giai đoạn 2026-2029.

Khoản đầu tư nói trên được Đan Mạch đưa ra trong bối cảnh Greenland đang phải đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế. Ngành công nghiệp đánh bắt cá vốn chiếm ưu thế trong nền kinh tế Greenland đã chững lại sau những đợt đánh bắt kỷ lục hồi đầu thập niên này. Theo dữ liệu của Cơ quan Thống kê Greenland, đánh bắt thủy sản chiếm hơn 95% tổng kim ngạch xuất khẩu của Greenland và xuất khẩu thủy sản của hòn đảo này hồi năm 2023 chỉ đạt khoảng 5,3 tỉ krone, tương đương 23% GDP của Greenland. Trong khi đó, chi tiêu của hòn đảo lên tới 9,6 tỉ krone.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)