Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên chiến trường nhằm đạt lợi thế “độc nhất vô nhị” đang vấp phải trở ngại, đặc biệt từ một số tướng lĩnh cấp cao trong quân đội cũng như công ty công nghệ về việc thiết lập biện pháp an toàn nghiêm ngặt để tránh rủi ro như tấn công mạng, vũ khí tự động hóa hay thông tin giả mạo.

Binh sĩ Mỹ tham gia tập trận African Lion 2026 ở Morocco bên cạnh chiếc xe tự hành ULTRA do công ty Overland AI sản xuất. Ảnh: CBS News

Công nghệ AI đang thay đổi cục diện chiến trường, từ tối ưu hóa hậu cần đến điều khiển máy bay không người lái (UAV).

Để mở rộng vị thế dẫn đầu của Mỹ trong việc triển khai AI trong quân sự, Bộ Chiến tranh hồi tháng 1 cho công bố Chiến lược Tăng tốc Trí tuệ Nhân tạo với trọng tâm thúc đẩy thử nghiệm, loại bỏ rào cản quan liêu lỗi thời và tích hợp những khả năng AI tiên tiến nhất vào mọi lĩnh vực nhiệm vụ. Chiến lược trên được xây dựng trên 3 trụ cột gồm tác chiến, tình báo, vận hành doanh nghiệp và sẽ thực hiện thông qua 7 “Dự án tiên phong - PSP” trọng điểm. Sáng kiến cũng bao gồm mở rộng cơ sở hạ tầng điện toán AI, tuyển dụng nhân tài công nghệ hàng đầu và đảm bảo các hệ thống hoạt động khách quan, tập trung vào nhiệm vụ.

Hồi tháng 5, Lầu Năm Góc đạt thỏa thuận với 7 tập đoàn công nghệ lớn gồm Google, Microsoft, Amazon, Nvidia, OpenAI, Reflection và SpaceX để tích hợp AI vào mạng lưới bảo mật, cho phép quân đội Mỹ tăng cường khả năng tiếp cận và ứng dụng giải pháp công nghệ tiên tiến trong môi trường tác chiến phức tạp. Theo Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Lầu Năm Góc cần được phép sử dụng công nghệ này theo bất kỳ cách hợp pháp nào mà họ thấy phù hợp. Tuyên bố trước đây của ông Hegseth còn khẳng định sẽ bác bỏ bất kỳ mô hình AI nào “không cho phép tham chiến”, qua đó nhấn mạnh tầm nhìn của Bộ về hệ thống hoạt động “không bị ràng buộc bởi tư tưởng làm hạn chế các ứng dụng quân sự hợp pháp”.

Trước tham vọng của Bộ Chiến tranh mở ra kỷ nguyên chưa từng có về sự thống trị của AI trong quân đội Mỹ, Tổng thống Trump mới đây đã hủy lễ ký sắc lệnh hành pháp mới về kiểm soát AI do lo ngại biện pháp này làm suy yếu ưu thế của Mỹ. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh tranh cãi về việc tích hợp AI vào quân sự bùng nổ suốt thời gian qua.

Trong phát biểu gần đây, Đô đốc Frank Bradley, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Mỹ (USSOCOM), cho biết binh lính phải hết sức cẩn trọng về cách quân đội sử dụng AI, nhất là các công nghệ tạo ra sức mạnh sát thương. Trước đó, có tin Lầu Năm Góc đang vướng tranh chấp hợp đồng gay gắt với công ty nghiên cứu và phát triển AI Anthropic liên quan đến lo ngại chính phủ sử dụng công nghệ của họ một cách không kiểm soát.

Nói về vấn đề này, nhiều quan chức tại USSOCOM mô tả AI không phải vũ khí tiêu diệt mục tiêu mà là công cụ giúp binh lính có thêm thời gian tập trung vào nhiệm vụ. Trước mắt, trong các nhiệm vụ hành chính, AI đang giảm bớt gánh nặng của binh sĩ đối với công việc thường nhật và hiện đại hóa cách thức hoạt động của Bộ Chiến tranh.

Về lâu dài, các nỗ lực đang tập trung vào việc sử dụng AI để tạo ra những công cụ chiến trường hữu hiệu đẩy nhanh các cuộc tấn công và rút ngắn “chuỗi tiêu diệt” - chuỗi các hành động cần thiết để sử dụng vũ lực gây chết người, từ việc xác định mục tiêu đến thời điểm bóp cò.

Trong nghiên cứu cách đây 2 năm, Quân đoàn Dù số 18 của Lục quân đã sử dụng AI để định vị và nhắm mục tiêu pháo binh, với các công đoạn được rút ngắn thời gian xuống chỉ còn vài phút thay vì hàng chục phút như trước. Hệ thống này giúp giảm đáng kể nhân sự chiến đấu, thực hiện các nhiệm vụ hiệu quả tương đương những chiến dịch lớn cần ít nhất 2.000 binh sĩ. Hay như trong cuộc chiến tranh Iran hiện nay, Trung tướng Michael Conley cho biết binh lính tại Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Không quân (AFSOC) chỉ mất vài giây để chuyển đổi thông tin tình báo và dễ dàng chia sẻ với UAV trên mặt đất nhờ sử dụng các “robot” AI.

MAI QUYÊN (Theo Military Times, AP)