Tổ chức cứu trợ quốc tế Oxfam cho rằng thế giới vẫn chưa giải quyết được tình trạng bất bình đẳng gia tăng nghiêm trọng hậu đại dịch COVID-19.

Bất chấp đại dịch COVID-19, phân nửa số quốc gia nghèo nhất vẫn cắt giảm chi tiêu y tế. Ảnh: NY Times

Oxfam đưa ra nhận định trên trong nghiên cứu “Cam kết giảm chỉ số bất bình đẳng” (CRI) công bố ngày 11-10. Theo đó, đại dịch đã làm gia tăng bất bình đẳng trên thế giới do những tác động nghiêm trọng của dịch bệnh đối với nền kinh tế, trong đó những người nghèo nhất là đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Chỉ số CRI 2022 cho thấy hầu hết các chính phủ trên thế giới vẫn chưa thu hẹp được khoảng cách bất bình đẳng. Trong báo cáo, Oxfam đã đánh giá hiệu quả của các quyết định và chính sách giai đoạn 2020-2022 của 161 chính phủ trong việc giải quyết bất bình đẳng sau đại dịch. Qua đó, Oxfam phát hiện một nửa số quốc gia được nghiên cứu đã cắt giảm chi trả bảo trợ xã hội, 70% cắt giảm chi tiêu giáo dục, trong khi 50% số quốc gia có thu nhập thấp và trung bình thấp cắt giảm chi tiêu y tế. Được biết, trong năm 2021, nhiều quốc gia có thu nhập thấp đã trích 27,5% ngân sách để trả nợ, gấp đôi mức chi cho giáo dục, gấp 4 lần mức chi cho y tế và gần 12 lần mức chi trả bảo trợ xã hội.

Đại dịch và các biện pháp phong tỏa phòng dịch đã làm giảm sức mua của người tiêu dùng, qua đó kéo giảm nguồn thu từ thuế. Trong khi đó, có đến 143/161 quốc gia được nghiên cứu đã không tăng thuế đối với những người giàu có và 11 quốc gia thậm chí còn giảm thuế cho nhóm người này. Ngoài ra, gần 70% số quốc gia không tăng lương tối thiểu phù hợp với mức tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Oxfam xếp hạng các quốc gia trên theo chỉ số dựa trên chính sách hành động ở 3 lĩnh vực gồm chi tiêu cho xã hội, thuế và lao động. Theo đó, Na Uy đứng đầu bảng xếp hạng những nước giải quyết bất bình đẳng hiệu quả nhất, tiếp đến là Đức, Úc, Bỉ và Canada. Tất cả các nước trong tốp 10 đều là thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tổ chức đại diện cho những nền kinh tế hàng đầu thế giới. Ngược lại, nhóm quốc gia ở đáy bảng xếp hạng là những nước có thu nhập thấp, trong đó có Nigeria và Nam Sudan.

Hồi chuông cảnh tỉnh

Báo cáo của Oxfam kết luận đại dịch COVID-19 bùng phát và các cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội và sức khỏe xảy ra sau đó đã làm gia tăng tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng. Thế giới lần đầu tiên chứng kiến tỷ lệ nghèo gia tăng mạnh trong nhiều thập niên, trong khi tài sản của những người giàu nhất và lợi nhuận doanh nghiệp nhảy vọt. Theo Ngân hàng Thế giới, năm 2020 ghi nhận bước thụt lùi lớn nhất trong cuộc chiến chống nghèo đói trên toàn cầu trong nhiều thập niên.

Vì vậy, Oxfam đề nghị các chính phủ trên thế giới cần xem đại dịch COVID-19 như một lời cảnh tỉnh để triển khai các chính sách quyết liệt nhằm giải quyết bất bình đẳng. Tổ chức chống nghèo đói này cáo buộc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) làm trầm trọng hơn tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng kinh tế tại những nước nghèo khi khăng khăng các biện pháp “thắt lưng buộc bụng” mới sẽ giảm nợ nần và thâm hụt ngân sách. Oxfam kêu gọi các chính phủ hạn chế biện pháp “thắt lưng buộc bụng” có thể khiến nhiều người nghèo càng khốn khó hơn trong bối cảnh kinh tế suy giảm và lạm phát leo thang. Phân tích dữ liệu của IMF còn cho thấy 75% số quốc gia đã lên kế hoạch cắt giảm thêm chi tiêu công trong 5 năm tới, ở mức tổng cộng 7.800 tỉ USD.

HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, Guardian)