Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 23-10, Quốc hội thảo luận tại tổ. Bà Phạm Kiều Anh Thơ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Bà Phạm Kiều Anh Thơ phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ chiều 23-10.
Đại biểu Phạm Kiều Anh Thơ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi 3 luật thuế lần này để thể chế hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đại biểu góp ý vào 2 nội dung: miễn thuế đối với cơ sở giáo dục, tập trung vào cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận và cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài; và miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn.
Thứ nhất, về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận (khoản 5, Điều 15, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp).
Đại biểu đồng thuận việc miễn thuế đối với cơ sở giáo dục công lập và thống nhất chủ trương miễn thuế cho cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Tuy nhiên, đây là nhóm chuyển từ diện đang nộp thuế sang diện được miễn hoàn toàn, nên xin đóng góp một số ý để chính sách đến đúng đối tượng được miễn.
Về tiêu chí “không vì lợi nhuận”. Hiện nay tư cách này chủ yếu được ghi nhận 1 lần trong quyết định thành lập hoặc quyết định chuyển đổi loại hình trường, chưa có cơ chế kiểm soát hằng năm. Một cơ sở có thể đăng ký không vì lợi nhuận nhưng vẫn giữ học phí cao, còn lợi nhuận được chuyển ra qua thù lao cho hội đồng quản trị, thuê mặt bằng hay mua sắm từ bên liên kết. Do đó, đề nghị Luật quy định rõ: thặng dư thu chi không được phân chia dưới bất kỳ hình thức nào, chỉ được tái đầu tư cho chính hoạt động giáo dục của cơ sở; cơ sở phải công khai báo cáo tài chính đã được kiểm toán và mức học phí hằng năm; miễn thuế chỉ áp dụng cho thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu gắn với đào tạo, không áp dụng cho đầu tư tài chính, cho thuê tài sản hay kinh doanh khác.
Về cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài. Dự thảo dùng cụm từ “cơ sở giáo dục tư thục” nhưng chưa nói rõ có bao gồm cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài hay không, trong khi pháp luật về giáo dục đang quản lý 2 loại hình này theo những quy định khác nhau. Vì vậy, đề nghị Luật xác định rõ phạm vi áp dụng, có thể gắn thêm tiêu chí dành tỷ lệ học bổng, miễn giảm học phí cho người học khó khăn, để ưu đãi thuế thực sự chuyển thành lợi ích cho người học.
Thứ hai, về miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (khoản 5a, Điều 15 Luật Thuế hu nhập doanh nghiệp; khoản 5a, Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân).
Đại biểu trân trọng mục tiêu của chính sách, nhưng còn băn khoăn về công cụ được lựa chọn. Thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế đánh trên lợi nhuận; miễn thuế sẽ làm tăng lợi nhuận của người cung cấp, nhưng chưa có gì bảo đảm phần ưu đãi đó được chuyển thành suất ăn rẻ hơn, ngon hơn hay an toàn hơn. Bên cạnh đó, rất khó tách riêng phần thu nhập từ suất ăn cho trường học, bệnh viện với các hoạt động kinh doanh khác của cùng một đơn vị. Dự thảo lại áp dụng cả với đơn vị nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, tức là chưa rõ chi phí, chưa có hóa đơn đầu vào, cũng được miễn; trong khi chính sách được áp dụng vô thời hạn và chưa gắn với bất kỳ điều kiện nào về an toàn thực phẩm.
Riêng đối với cơ sở y tế, thực tế là việc tổ chức suất ăn cho người bệnh nội trú hiện nay chưa phổ biến. Quy định hiện tại không bắt buộc bệnh viện phải tự tổ chức cung cấp thức ăn cho người bệnh nội trú, bệnh viện phải có nghĩa vụ về mặt chuyên môn là phải đảm bảo hoạt động dinh dưỡng gắn với hoạt động khám, chữa bệnh và người bệnh nội trú được sàng lọc, khám chẩn đoán và chỉ định điều trị dinh dưỡng trong vòng 36 giờ kể từ khi nhập viện. Bên cạnh đó, việc tổ chức Khoa Dinh dưỡng hoặc tổ dinh dưỡng lâm sàng được quy định tùy theo hạng bệnh viện, và trên thực tế chủ yếu các bệnh viện tuyến trên, bệnh viện hạng cao mới đủ điều kiện xây dựng thực đơn bệnh lý và cung cấp suất ăn cho người bệnh. Ở phần lớn bệnh viện còn lại, bữa ăn của người bệnh vẫn do gia đình tự lo, mua từ căn tin, nhà ăn được giao khoán hoặc hàng quán bên ngoài, phục vụ chung cả người bệnh, người nhà và khách vãng lai. Như vậy, số người bệnh thực sự được hưởng lợi từ chính sách này sẽ rất ít, trong khi lại khó phân định đâu là suất ăn cho người bệnh, đâu là doanh thu bán hàng thông thường, dễ phát sinh trục lợi chính sách.
Từ những lý do trên, đại biểu đề xuất 2 phương án:
Phương án một, đề nghị ưu tiên: chưa đưa nội dung này vào Luật, mà chuyển sang hỗ trợ trực tiếp tiền ăn cho học sinh bán trú vùng khó khăn, học sinh và người bệnh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, để ngân sách đi thẳng vào bữa ăn.
Phương án hai, nếu vẫn giữ chính sách thì cần thu hẹp đối tượng vào suất ăn của trẻ mầm non, học sinh bán trú, nội trú và người bệnh nội trú do bộ phận dinh dưỡng/khoa Dinh dưỡng của bệnh viện chỉ định hoặc tổ chức; gắn với điều kiện có chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, hạch toán riêng, có hóa đơn đầu vào.
PV (lược ghi)