TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Quốc hội Thái Lan đã chấm dứt 3 tháng bế tắc chính trị bằng việc phê chuẩn trùm bất động sản Srettha Thavisin làm thủ tướng. Sự kiện này diễn ra chỉ vài giờ sau khi cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra trở về nước sau hơn 15 năm sống lưu vong và ngay lập tức phải vào tù.

Ông Thaksin vẫy tay chào người ủng hộ hôm 22-8. Ảnh: Guardian

Ông Srettha sẽ lãnh đạo liên minh trong đó gồm Vì nước Thái, đảng được ông Thaksin hậu thuẫn và các đảng đối thủ vốn có liên hệ với các tướng lĩnh lãnh đạo cuộc đảo chính năm 2014.

Theo tờ Guardian, ông Thaksin là một chính trị gia có tầm ảnh hưởng lớn, thống trị chính trường Thái Lan trong nhiều thập niên. Ông trở thành thủ tướng xứ sở Chùa Vàng hồi năm 2001, nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của cử tri vùng nông thôn ở phía Bắc và Ðông Bắc Thái Lan sau khi đưa ra các chính sách phúc lợi và kinh tế giúp cải thiện sinh kế của người dân, nhưng cũng bị cáo buộc tham nhũng và vi phạm nhân quyền, đồng thời bị phe bảo thủ coi là mối đe dọa đối với chế độ quân chủ.

Năm 2006, ông Thaksin bị lật đổ trong một cuộc đảo chính và đã sống lưu vong hơn 15 năm để tránh bị buộc tội. Tuy nhiên, ngay khi về nước sáng 22-8, ông đã được cảnh sát đưa đi để đối mặt với các cáo buộc hình sự mà ông bị tuyên án trong thời gian vắng mặt. Cùng ngày, Tòa án Tối cao Thái Lan thông báo đưa ra bản án tổng cộng 8 năm tù với ông.

Sự quay lại của chính trị gia nổi tiếng nhất Thái Lan diễn ra giữa bối cảnh Quốc hội nước này triệu tập phiên họp chung của Hạ viện và Thượng viện để bầu thủ tướng mới. Ðây là nỗ lực thứ ba của Quốc hội Thái Lan nhằm bầu ra thủ tướng mới kể từ sau cuộc tổng tuyển cử cách đây hơn 3 tháng. Kể từ tháng 3, Thái Lan phải duy trì chính phủ tạm thời và Quốc hội mới đã bế tắc trong nhiều tuần sau khi đảng Tiến bước, đảng giành được nhiều ghế nhất, không thành công trong nỗ lực thành lập chính phủ, tạo điều kiện để đảng Vì nước Thái bắt đầu một nỗ lực mới.

Tuy nhiên, sự trở về của ông Thaksin làm dấy lên đồn đoán rằng việc thành lập liên minh của đảng Vì nước Thái khi bao gồm cả những đối thủ cũ trong quân đội là một phần của thỏa thuận phía sau nhằm cho phép ông quay lại an toàn. Song, đảng Vì nước Thái phủ nhận sự liên quan của ông Thaksin trong nỗ lực thành lập chính phủ và chính cựu Thủ tướng Thái Lan cũng phủ nhận sự liên quan đến các tướng lĩnh từng chống lại gia tộc của ông. Con gái của ông Thaksin là bà Paetongtarn Shinawatra, một trong những ứng viên thủ tướng của đảng Vì nước Thái, cũng bác bỏ lời đồn đoán này và nói rằng sở dĩ cha bà quay về nước là bởi ông muốn ở bên các cháu. Trước đây, ông Thaksin cũng nhiều lần nói rằng muốn trở về quê hương.

Verapat Pariyawong, một nhà phân tích chính trị độc lập, nói rằng mặc dù liên minh mới có thể gây sốc đối với công chúng nhưng đối với giới chính trị gia Thái Lan thì đó là “chính trị thực dụng”. “Ðã đến lúc họ chung tay vì lợi ích chung” - ông Verapat cho biết. Ông này cho rằng Thái Lan có thể đang chuyển sang một kỷ nguyên mới, thoát khỏi sự chia rẽ đã hình thành trong 2 thập niên qua. Thế nhưng, thỏa thuận này đã khiến nhiều người ủng hộ đảng Vì nước Thái tức giận. Họ cho rằng đảng này đã từ bỏ các giá trị dân chủ mà lẽ ra nó phải đại diện. Thỏa thuận cũng đã khiến những người ủng hộ đảng Tiến bước “nổi đóa”, bởi họ từng là những người đi bỏ phiếu với hy vọng cải cách nền dân chủ Thái Lan.