Bài 2: Khi cấp ủy đi vào từng “việc khó”
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ở cơ sở không phải là làm thay chính quyền, càng không phải tăng thêm những cuộc họp. Điều cần đổi mới là khả năng phát hiện sớm vấn đề, lựa chọn đúng khâu đột phá, giao đúng người và theo đuổi công việc đến kết quả cuối cùng. Chính quyền địa phương 2 cấp đang tạo ra điều kiện để phương thức lãnh đạo ấy được thể hiện rõ hơn bao giờ hết.
Từ nghị quyết “bao quát” đến nghị quyết giải quyết vấn đề
Nghị quyết là công cụ quan trọng trong lãnh đạo của Đảng. Nhưng giá trị của nghị quyết cuối cùng nằm ở khả năng tạo ra thay đổi trong thực tiễn. Ở cấp cơ sở, điều này càng rõ.
Một nghị quyết có thể đề cập đầy đủ kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng. Nhưng trong cùng một thời điểm, người dân một xã có thể đang quan tâm nhất đến một tuyến đường xuống cấp; người dân một phường có thể bức xúc với ngập nước, ô nhiễm hoặc thủ tục đất đai; nơi khác lại cần giải quyết sinh kế, nước sạch hay an ninh, trật tự. Nếu cấp ủy không phân biệt được việc quan trọng với việc cấp thiết, sức lãnh đạo sẽ bị dàn trải.
Chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra một yêu cầu mới: cấp ủy phải lãnh đạo bằng khả năng giải quyết vấn đề, không chỉ bằng khả năng bao quát nội dung.
Sáu chữ “rõ” và câu chuyện trách nhiệm
Chỉ thị số 21-CT/TU ngày 17-8-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ về nâng cao hiệu quả thực thi và chất lượng đội ngũ cán bộ yêu cầu các cơ quan, đơn vị cụ thể hóa nhiệm vụ với những tiêu chí rõ về người thực hiện, công việc, tiến độ, nguồn lực, trách nhiệm và sản phẩm; người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo một nhiệm vụ đột phá hoặc một điểm nghẽn trọng tâm hằng năm. Điểm đáng chú ý của yêu cầu này là chuyển trọng tâm từ “đã chỉ đạo” sang “ai chịu trách nhiệm và tạo ra sản phẩm gì”.
Trong thực tế, có những việc chậm không phải vì không có chủ trương. Chủ trương có rồi, kế hoạch có rồi, kinh phí có khi cũng đã bố trí, nhưng giữa quá trình thực hiện lại xuất hiện khoảng trống trách nhiệm.
Việc đi qua nhiều phòng thì mỗi nơi xử lý một phần, vấn đề liên ngành thì chờ nhau, hồ sơ khó thì xin thêm ý kiến. Một khi không xác định được ai phải chịu trách nhiệm cuối cùng, tập thể đông nhưng công việc vẫn có thể đứng yên.
Vì thế, “rõ người” không đơn giản là ghi tên cán bộ trong bảng phân công. Đó là xác lập trách nhiệm chính trị gắn với quyền hạn cần thiết để người đó hoàn thành nhiệm vụ. “Rõ sản phẩm” cũng không phải là thêm một báo cáo. Sản phẩm phải là kết quả cuối cùng có thể kiểm chứng.
Lãnh đạo không có nghĩa là làm thay
Một trong những yêu cầu khó của đổi mới phương thức lãnh đạo là xác định đúng ranh giới giữa vai trò lãnh đạo của cấp ủy và chức năng quản lý của chính quyền.
Nếu cấp ủy đi quá sâu vào tác nghiệp hành chính, có thể làm mờ trách nhiệm của chính quyền. Nhưng nếu chỉ ban hành nghị quyết rồi giao UBND thực hiện, cấp ủy có nguy cơ đứng xa những vấn đề nóng của địa phương.
Lời giải nằm ở cách lãnh đạo.
Cấp ủy xác định chủ trương, lựa chọn vấn đề trọng tâm, bố trí cán bộ, kiểm tra tiến độ, tháo gỡ vướng mắc thuộc trách nhiệm của Đảng, đồng thời giám sát người đứng đầu trong thực thi. Chính quyền chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện theo pháp luật. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phản ánh ý kiến nhân dân, vận động sự tham gia của cộng đồng và thực hiện giám sát. Khi từng chủ thể làm đúng vai nhưng phối hợp chặt, sức mạnh của cả hệ thống được phát huy.
Một “việc khó” có thể là một hồ sơ của người yếu thế
Đôi khi nói đến việc khó, người ta thường nghĩ tới những dự án lớn, những vấn đề tồn đọng nhiều năm hoặc những công trình có vốn đầu tư cao.
Nhưng nhìn từ người dân, việc khó có thể rất khác. Đó là một cụ già không thể đi lại nhưng cần hoàn tất thủ tục, là một người khuyết tật không thành thạo công nghệ, là một hộ dân ở xa trung tâm gặp khó khi thực hiện dịch vụ công.
Chi bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hỏa Lựu, TP Cần Thơ đã lựa chọn một cách làm đáng suy nghĩ. Từ giữa tháng 7-2026, mô hình hành chính lưu động hỗ trợ người yếu thế được triển khai, cán bộ đến tận nhà hỗ trợ những trường hợp cao tuổi, khuyết tật nặng, hạn chế đi lại hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Đến thời điểm ghi nhận, mô hình đã hỗ trợ 20 trường hợp. Hai mươi trường hợp là con số không lớn nếu so với hàng nghìn hồ sơ hành chính. Nhưng ở góc độ xây dựng Đảng, giá trị của câu chuyện nằm ở chỗ khác. Tổ chức đảng đã đưa yêu cầu vì dân thành một phương thức làm việc cụ thể của đảng viên.
Ở đây, tính tiên phong không nằm trên khẩu hiệu. Nó được thể hiện qua câu hỏi rất giản dị: Ai đang khó tiếp cận chính quyền nhất và chúng ta có thể đến với họ bằng cách nào?
Chuyển đổi số phải bắt đầu từ đổi mới tư duy lãnh đạo
Trong mô hình 2 cấp, công nghệ là điều kiện quan trọng để rút ngắn khoảng cách. Nhưng việc triển khai công nghệ cũng đặt ra nhiều yêu cầu cho cấp ủy. Nếu coi chuyển đổi số chỉ là nhiệm vụ của cán bộ công nghệ thông tin thì rất khó tạo thay đổi. Đây trước hết là thay đổi cách tổ chức công việc.
Khi phường Ninh Kiều đầu tư thiết bị, bố trí nhân lực hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, sử dụng các công cụ số và hướng đến hỗ trợ người lớn tuổi, người yếu thế, chuyển đổi số được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với chất lượng phục vụ. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm thống kê, hơn 14.100 hồ sơ đã được Trung tâm Phục vụ hành chính công phường tiếp nhận, xử lý; 100% thủ tục được giải quyết đúng quy trình, đúng hoặc trước hạn.
Con số đẹp sẽ có ý nghĩa hơn khi đi kèm một thay đổi trong văn hóa công vụ, công nghệ giúp người dân ít phải chờ, ít đi lại và dễ tiếp cận dịch vụ hơn.
Đó cũng phải là tiêu chí cấp ủy sử dụng khi đánh giá chuyển đổi số. Không phải địa phương có bao nhiêu phần mềm, mà phần mềm giúp giảm được bao nhiêu thao tác; không phải có bao nhiêu tài khoản, mà bao nhiêu người thực sự sử dụng thuận lợi; không phải tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao bằng mọi giá, mà người dân có thực sự được hỗ trợ khi không đủ kỹ năng số.
Đưa cán bộ đến nơi cần cán bộ nhất
Việc TP Cần Thơ tăng cường 283 cán bộ, công chức, viên chức xuống cấp xã sau sắp xếp cũng gợi mở một cách nhìn khác về công tác cán bộ.
Luân chuyển, biệt phái không chỉ nhằm bù người. Nếu được tổ chức tốt, đó còn là phương thức đưa năng lực chuyên môn về nơi đang có vấn đề cần giải quyết, đồng thời đưa cán bộ cấp trên xuống trực tiếp trải nghiệm thực tiễn cơ sở.
Một cán bộ làm chính sách đất đai sẽ hiểu quy định khác đi khi trực tiếp chứng kiến những vướng mắc của một hộ dân. Một cán bộ phụ trách chuyển đổi số sẽ nhìn hệ thống khác đi khi ngồi cạnh người lớn tuổi loay hoay với một dịch vụ công. Thực tiễn cơ sở vì thế không chỉ là nơi thực hiện chính sách, mà còn là nơi kiểm nghiệm chất lượng chính sách. Tổ chức đảng cần biến luân chuyển cán bộ thành dòng chảy 2 chiều của kinh nghiệm và tri thức, thay vì chỉ là giải pháp nhân sự tạm thời.
Đảng viên phải đứng ở điểm khó nhất
Trong một bộ máy tinh gọn, không còn nhiều khoảng trống cho thái độ “việc đó không thuộc phần tôi”. Vai trò tiên phong của đảng viên vì vậy cần được đo bằng những việc cụ thể hơn.
Một hồ sơ phức tạp tồn đọng lâu ngày, ai sẽ đứng ra tháo gỡ? Một lĩnh vực mới chưa có nhiều kinh nghiệm, ai nhận việc? Một nhiệm vụ có rủi ro nhưng cần thiết vì lợi ích chung, ai dám làm và chịu trách nhiệm? Một người dân yếu thế cần hỗ trợ, cán bộ có chủ động hay chờ yêu cầu? Chính những câu hỏi đó làm sống động khái niệm tính tiên phong, gương mẫu.
Ở cấp cơ sở, người dân ít khi đánh giá cán bộ bằng những khái niệm lớn. Họ nhớ người giải thích rõ ràng, người gọi điện báo hồ sơ đã xong, người xuống tận nơi xem vấn đề, người dám nhận trách nhiệm. Hình ảnh của Đảng trong lòng dân nhiều khi được tạo dựng từ những việc bình thường như thế.
Từ “họp để giao việc” sang “họp để tháo gỡ”
Đổi mới phương thức lãnh đạo còn cần thay đổi chất lượng sinh hoạt cấp ủy. Một cuộc họp hiệu quả không nhất thiết phải dài. Nếu nhiệm vụ đã được phân công rõ, thông tin được số hóa và tiến độ được cập nhật thường xuyên, cuộc họp nên dành thời gian cho những nội dung mà từng cá nhân không thể tự giải quyết.
Vướng ở cơ chế nào? Đơn vị nào phối hợp chậm? Việc nào có nguy cơ trễ? Người chịu trách nhiệm cần cấp ủy quyết định điều gì? Đó là cách biến sinh hoạt lãnh đạo thành nơi tháo gỡ điểm nghẽn thay vì nơi đọc lại những nội dung đã có trong báo cáo.
Uy tín của cấp ủy được xây từ kết quả
Trong chính quyền địa phương 2 cấp, khoảng cách từ chủ trương đến người dân ngắn hơn. Đó là lợi thế nhưng đồng thời tạo áp lực lớn hơn.
Một quyết định đúng có thể phát huy hiệu quả nhanh. Một khâu trì trệ cũng nhanh chóng được người dân nhìn thấy. Bởi vậy, cấp ủy cơ sở không thể chỉ lãnh đạo bằng định hướng chung mà cần một phương thức lãnh đạo có mục tiêu cụ thể, trách nhiệm rõ, kiểm tra thường xuyên và đặc biệt là kiên trì theo công việc đến kết quả cuối cùng.
Nơi nào cấp ủy dám đi vào việc khó, nơi đó vai trò lãnh đạo của Đảng trở nên hữu hình: trong một nút thắt được tháo gỡ, một cán bộ chuyển từ chờ việc sang chủ động, một dịch vụ đến gần người dân hơn và niềm tin được tạo nên không phải bởi lời hứa mà bởi những vấn đề của cuộc sống lần lượt được giải quyết.
NGỌC YẾN - PHƯƠNG NGỌC
Bài cuối: Thước đo là lòng dân
