Bài cuối: Thước đo là lòng dân

Sắp xếp bộ máy có thể đo bằng số đầu mối giảm đi. Cải cách hành chính có thể đo bằng tỷ lệ hồ sơ đúng hạn. Chuyển đổi số có thể đo bằng số dịch vụ trực tuyến. Nhưng năng lực lãnh đạo của một tổ chức đảng ở cơ sở cuối cùng còn phải được kiểm chứng bằng một thước đo khó định lượng hơn: người dân có tin, có hài lòng và có cảm nhận được mình thực sự là trung tâm của hoạt động công quyền hay không?.

Không phải mọi con số đẹp đều kể hết câu chuyện

103 xã, phường, 103 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Hàng nghìn nhiệm vụ được phân định lại. Hàng trăm cán bộ được tăng cường về cơ sở. Đó là những con số phản ánh quy mô rất lớn của quá trình tổ chức lại hệ thống chính trị và chính quyền địa phương ở TP Cần Thơ. Nhưng nếu hỏi một người dân xem chính quyền địa phương 2 cấp đã thành công hay chưa, họ có thể không nhắc đến những con số ấy.

Họ sẽ nói về một trải nghiệm cụ thể, làm giấy tờ có nhanh không? Cán bộ hướng dẫn có dễ hiểu không? Hồ sơ bị vướng có ai chủ động báo không? Phản ánh ở khu dân cư có được trả lời không? Đi từ nhà đến nơi làm thủ tục có thuận tiện không? Những câu hỏi rất đời thường lại chính là một cách kiểm nghiệm hiệu quả của cuộc cải cách lớn.

Lòng dân bắt đầu từ những tiếp xúc nhỏ nhất

Một người dân đến cơ quan hành chính thường mang theo một nhu cầu cụ thể, đôi khi còn có cả tâm lý lo lắng. Họ không phân biệt quá rạch ròi đây là trách nhiệm của Đảng hay của chính quyền. Trong cảm nhận của người dân, cán bộ ở trụ sở công quyền là hình ảnh của cả hệ thống.

Một lời hướng dẫn thiếu trách nhiệm có thể làm giảm niềm tin, một thái độ tận tình có thể làm tăng niềm tin, một hồ sơ trả sớm hơn hẹn tưởng là việc hành chính nhỏ, nhưng với một gia đình đang cần hoàn thiện giấy tờ để vay vốn, học tập hay giải quyết công việc, ý nghĩa có thể rất lớn. Bởi vậy, xây dựng Đảng ở cơ sở không thể tách khỏi xây dựng văn hóa phục vụ nhân dân.

Đảng viên công tác tại bộ phận hành chính công không chỉ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn; họ còn trực tiếp tạo dựng hình ảnh người cán bộ của Đảng trước dân.

Khi cán bộ đi tìm người cần được phục vụ

Mô hình tại xã Hỏa Lựu là một ví dụ đáng chú ý. Những người từ 75 tuổi trở lên, người khuyết tật nặng, người không thể đi lại hoặc những gia đình đặc biệt khó khăn có nhu cầu giải quyết thủ tục có thể được cán bộ đến tận nhà hỗ trợ. Đây không phải thủ tục hành chính mới. Điểm mới nằm ở việc thay đổi hướng chuyển động. Theo cách làm quen thuộc, người dân tìm đến chính quyền. Ở mô hình này, chính quyền tìm đến người dân cần hỗ trợ, nếu cách làm này trở thành một thái độ phục vụ phổ biến, ý nghĩa sẽ vượt xa con số.

Nó trả lời một câu hỏi căn bản của nền hành chính phục vụ: có phải mọi công dân đều đang có khả năng tiếp cận chính quyền như nhau hay không?

Không để khoảng cách số trở thành khoảng cách với Đảng, chính quyền

Dịch vụ công trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, nhưng không phải người dân nào cũng có điện thoại thông minh, kỹ năng công nghệ hoặc khả năng tự thao tác. Nếu chỉ lấy tỷ lệ hồ sơ trực tuyến làm thành tích, một bộ phận người dân có thể vô tình bị đặt ra ngoài cuộc cải cách. Vì thế, hỗ trợ kỹ năng số phải được xem là một phần của công tác dân vận trong điều kiện mới.

Tại phường Ninh Kiều, cùng với đầu tư thiết bị và đẩy mạnh số hóa, địa phương hướng đến mô hình hỗ trợ người yếu thế và người cao tuổi tiếp cận dịch vụ công. Tại xã Thạnh Thới An, việc tiếp nhận hồ sơ lưu động tại các ấp giúp dịch vụ hành chính tiến gần hơn tới địa bàn dân cư.

Những cách làm khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở một tư duy: công nghệ phải làm chính quyền gần dân hơn, chứ không được dựng lên một bức tường số mới.

Dân có quyền đánh giá hiệu quả lãnh đạo

Trong công tác xây dựng Đảng, lâu nay việc đánh giá tổ chức đảng và đảng viên chủ yếu dựa trên hệ thống tiêu chí nội bộ. Điều đó cần thiết. Nhưng đối với những tổ chức đảng gắn trực tiếp với hoạt động phục vụ công dân, ý kiến của người dân cần được coi trọng hơn trong đánh giá.

Nếu một đơn vị tự nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng liên tục có phản ánh về thái độ phục vụ, cần xem lại. Nếu một cán bộ hoàn thành đủ chỉ tiêu chuyên môn nhưng thường xuyên để người dân phàn nàn vì thiếu trách nhiệm, không thể xem đó là hoàn thành trọn vẹn. Nếu một địa phương có nhiều mô hình nhưng vấn đề bức xúc của dân kéo dài, phải đánh giá thực chất mô hình nào đem lại giá trị.

Sự hài lòng của người dân vì vậy không nên chỉ là một chỉ số hành chính, đó còn là dữ liệu để cấp ủy soi lại năng lực lãnh đạo.

Dựa vào dân để nhận diện điểm yếu của bộ máy

Nhân dân không chỉ là đối tượng phục vụ. Nhân dân còn là nguồn thông tin rất quan trọng giúp Đảng tự chỉnh đốn.

Người dân biết cán bộ nào tận tụy, họ cũng biết khâu nào thường xuyên gây phiền hà, doanh nghiệp biết thủ tục nào đang làm mất cơ hội đầu tư. Người dân ở khu dân cư biết những vấn đề nào đã kiến nghị nhiều lần mà chưa được giải quyết. Nếu cấp ủy có cơ chế lắng nghe tốt, đó chính là một hệ thống cảnh báo sớm đối với những hạn chế của bộ máy.

Đối thoại với nhân dân do đó cần vượt khỏi cách làm định kỳ, hình thức. Có những vấn đề nên được thu thập liên tục qua các kênh số. Có những phản ánh cần được thống kê theo nhóm để phát hiện hiện tượng lặp lại. Có những việc nhỏ với cơ quan nhưng rất lớn với dân cần được người đứng đầu trực tiếp kiểm tra.

Dân vận trong chính quyền 2 cấp không chỉ là vận động người dân thực hiện chủ trương. Một chiều quan trọng khác là đưa tiếng nói của dân trở lại quá trình lãnh đạo.

Từ “dân biết” đến “dân giám sát kết quả”

Khi chính quyền gần dân hơn về mặt tổ chức, yêu cầu công khai và trách nhiệm giải trình cũng phải cao hơn.

Một vấn đề người dân quan tâm không nên dừng ở câu trả lời “đã ghi nhận”, cần cho dân biết ai đang xử lý, khi nào dự kiến hoàn thành, vướng mắc ở đâu, kết quả cuối cùng thế nào. Càng rõ trách nhiệm, niềm tin càng có cơ sở. Ngược lại, những câu trả lời chung chung kéo dài có thể tạo ra khoảng cách dù trụ sở chính quyền nằm rất gần nhà dân.

Đây cũng là lý do yêu cầu xác định rõ người, việc, tiến độ, trách nhiệm và sản phẩm trong Chỉ thị số 21-CT/TU ngày 17-8-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ về nâng cao hiệu quả thực thi và chất lượng đội ngũ cán bộ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc củng cố niềm tin.

“Rõ” trong nội bộ bộ máy cuối cùng phải tạo ra “rõ” trước nhân dân.

Cán bộ tốt là “cầu nối” ngắn nhất

Không một nền tảng công nghệ nào có thể thay thế hoàn toàn vai trò con người.

Một thủ tục dù được số hóa rất tốt nhưng cán bộ thờ ơ thì người dân vẫn cảm thấy xa cách. Ngược lại, trong điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn, một cán bộ biết lắng nghe, hướng dẫn rõ ràng và chủ động tìm cách tháo gỡ vẫn có thể tạo được sự tin tưởng. Bởi thế, cải cách bộ máy cuối cùng vẫn quay về bài toán cán bộ.

Cán bộ có năng lực để làm đúng, có bản lĩnh để dám làm, có kỷ luật để không tùy tiện, có đạo đức công vụ để không gây phiền hà và có tinh thần phục vụ để biết đặt mình vào hoàn cảnh của người dân.

Đó là những phẩm chất không thể hình thành chỉ qua việc thay đổi cơ cấu tổ chức. Nó phải được xây dựng qua giáo dục, rèn luyện, kiểm tra, giám sát và đặc biệt qua cơ chế dùng người của tổ chức đảng.

Đo sức mạnh của tổ chức đảng bằng những chuyển biến ngoài xã hội

Một chi bộ mạnh trước hết phải đoàn kết và thực hiện tốt nguyên tắc tổ chức của Đảng. Nhưng trong điều kiện mới, cần thêm một câu hỏi: sự vững mạnh đó đã tạo ra thay đổi gì cho đơn vị và cộng đồng?

Nếu chi bộ ở một trung tâm hành chính mạnh, chất lượng phục vụ phải tốt lên. Nếu đảng bộ ở một xã mạnh, những vấn đề tồn đọng của địa phương phải giảm đi. Nếu cấp ủy có năng lực lãnh đạo, cán bộ yếu kém phải được chấn chỉnh, người làm tốt phải có môi trường phát huy.

Năng lực lãnh đạo vì vậy không phải khái niệm trừu tượng. Nó có thể nhìn thấy qua kết quả phát triển, qua kỷ luật của bộ máy, qua môi trường sống và qua mức độ hài lòng của người dân.

Để mỗi lần dân đến chính quyền là một lần niềm tin được bồi đắp

Sau hơn 1 năm, tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương 2 cấp tại TP Cần Thơ đã cơ bản ổn định và vận hành thông suốt. Nhưng hành trình xây dựng một chính quyền thật sự gần dân mới chỉ bắt đầu.

Gần dân không chỉ là rút ngắn khoảng cách địa lý. Sát dân không chỉ là tăng số cuộc tiếp xúc. Vì dân không chỉ là một phương châm.

Những giá trị ấy phải được thể hiện ở việc người dân có thể tiếp cận cán bộ khi cần; kiến nghị được phản hồi; thủ tục được giải quyết minh bạch; người yếu thế không bị bỏ lại và cán bộ có trách nhiệm đến cùng với công việc.

Chính ở đó, cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy gặp công tác xây dựng Đảng.

Đích đến cuối cùng của sắp xếp tổ chức không phải một sơ đồ đẹp hơn, mà là một hệ thống phục vụ tốt hơn. Đích đến của đổi mới phương thức lãnh đạo không phải có thêm những cách gọi mới, mà là làm cho nhân dân cảm nhận rõ hơn vai trò, trách nhiệm và sự gần gũi của Đảng trong đời sống hằng ngày.

Khi mỗi hồ sơ được giải quyết trách nhiệm hơn, mỗi phản ánh được lắng nghe nghiêm túc hơn và mỗi cán bộ ý thức rằng sau công việc của mình là niềm tin của nhân dân, khi ấy gần dân, sát dân không còn là lời nói. Nó trở thành thước đo sức mạnh của tổ chức đảng từ cơ sở.

NGỌC YẾN - PHƯƠNG NGỌC