Ở cơ sở, có những vấn đề nếu chỉ nhìn qua báo cáo sẽ rất khó nhận ra. Một khoản kinh phí đã được bố trí nhưng việc thực hiện còn chậm; một chính sách đã có chủ trương nhưng người dân vẫn còn băn khoăn; một công trình đã được đưa vào kế hoạch nhưng tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu. Có những kiến nghị tưởng như rất nhỏ của người dân, nhưng nếu không được lắng nghe và giải quyết kịp thời, lâu dần có thể trở thành khoảng cách giữa chủ trương và cuộc sống.

Chính vì vậy, đối với người làm công tác HĐND, giám sát không chỉ là xem xét báo cáo, đối chiếu số liệu hay ghi nhận những kết quả đã đạt được. Giám sát còn là một cách để kiểm chứng nghị quyết có thực sự đi vào cuộc sống hay chưa. Qua cuộc giám sát việc thực hiện nghị quyết HĐND và văn bản của các cấp trên địa bàn xã Phú Lộc, TP Cần Thơ, những câu chuyện từ cơ sở cho thấy một điều rất rõ: hiệu quả lãnh đạo của tổ chức đảng và hiệu lực quản lý của chính quyền cuối cùng phải được thể hiện bằng những kết quả cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận và thụ hưởng.

Quang cảnh buổi làm việc của Đoàn giám sát Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã Phú Lộc với đơn vị được giám sát.

Từ nghị quyết đến những vấn đề rất cụ thể

Sau khi nghị quyết được ban hành, điều quan trọng không chỉ là văn bản đã được thông qua, mà là nghị quyết ấy được tổ chức thực hiện như thế nào. Đó cũng là lý do hoạt động giám sát của HĐND được đặt ra.

Trong đợt giám sát việc thực hiện nghị quyết HĐND và văn bản của các cấp, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã Phú Lộc tập trung xem xét những nội dung liên quan trực tiếp đến việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quản lý và sử dụng nguồn lực, chính sách an sinh xã hội, đầu tư công và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn cơ sở. Nếu chỉ nhìn trên báo cáo, nhiều nội dung có thể được thể hiện bằng những dòng chữ rất ngắn: đã triển khai, đang thực hiện, còn khó khăn, tiếp tục thực hiện... Nhưng khi xuống cơ sở, mỗi dòng chữ ấy lại có một câu chuyện phía sau.

Tại ấp 1, những ý kiến của người dân và đại diện khu dân cư đề cập đến việc thực hiện chính sách hậu phương quân đội, tiến độ một số tuyến đường và những vấn đề liên quan đến đóng góp, phòng, chống thiên tai.

Tại ấp Xa Mau 2, câu chuyện được đặt ra cụ thể hơn từ đời sống người dân: việc thực hiện chi trả một số chính sách, điều kiện tiếp cận các khoản hỗ trợ và những khó khăn của một số hộ dân chưa có đất để xây dựng nhà ở.

Đó là những vấn đề không thể chỉ giải quyết bằng một con số trong báo cáo. Đằng sau một khoản hỗ trợ là một gia đình đang chờ chính sách đến đúng lúc. Đằng sau một tuyến đường chậm tiến độ là nhu cầu đi lại, sản xuất và sinh hoạt của người dân. Đằng sau một câu hỏi về nguồn kinh phí là yêu cầu về tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong quản lý nguồn lực nhà nước. Vì vậy, đi đến cơ sở chính là đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi tưởng đơn giản nhưng có ý nghĩa rất lớn: Nghị quyết đã thực sự đến với người dân chưa?

Đơn vị được giám sát thông qua báo cáo tại buổi làm việc với Đoàn giám sát.

Giám sát không chỉ để tìm ra hạn chế

Có một cách nhìn về giám sát rằng đó là hoạt động nhằm tìm ra những thiếu sót của cơ quan được giám sát. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc “tìm lỗi”, hoạt động giám sát sẽ khó phát huy hết ý nghĩa. Mục tiêu cuối cùng của giám sát phải là góp phần để việc thực hiện nghị quyết tốt hơn.

Trong quá trình làm việc, những nội dung chưa đạt yêu cầu được đặt ra để cơ quan thực hiện nhìn lại nguyên nhân, xác định trách nhiệm và có hướng khắc phục. Những vấn đề thuộc thẩm quyền được đề nghị giải quyết; những nội dung cần phối hợp thì phải xác định rõ cơ quan, đơn vị liên quan; những kiến nghị vượt thẩm quyền cần được tổng hợp để chuyển đến cấp có thẩm quyền xem xét.

Cách làm đó đòi hỏi sự thẳng thắn nhưng đồng thời phải có tinh thần xây dựng. Bởi phía sau mỗi hạn chế có thể là một nguyên nhân cụ thể: nguồn lực còn khó khăn, quy trình cần phối hợp nhiều cơ quan, văn bản hướng dẫn thay đổi, việc tổ chức thực hiện chưa đồng bộ hoặc công tác tuyên truyền, vận động chưa đến được từng người dân.

Nhìn nhận đúng nguyên nhân sẽ giúp kiến nghị giám sát đi vào thực chất hơn. Quan trọng hơn, qua giám sát, cơ quan được giám sát cũng có thêm một kênh để nhìn lại quá trình thực hiện nhiệm vụ từ góc độ của đại biểu HĐND và người dân.

Sau giám sát, chuyển biến phải được nhìn thấy bằng kết quả

Giá trị của giám sát không dừng lại ở việc chỉ ra vấn đề. Điều cần thiết hơn là sau giám sát, những nội dung đã được đặt ra phải được cơ quan có trách nhiệm tiếp thu, làm rõ và tổ chức khắc phục.

Từ những vấn đề được Đoàn giám sát nêu, UBND xã Phú Lộc đã chỉ đạo các phòng chuyên môn và chủ thầu tiếp tục hoàn thiện công trình theo kế hoạch; đồng thời tiếp tục chỉ đạo quyết liệt công tác đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình giao thông trên địa bàn. Đây là yêu cầu thiết thực để nguồn lực đầu tư sớm phát huy hiệu quả, đáp ứng nhu cầu đi lại, sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Lãnh đạo Đảng ủy, UBND và các ngành liên quan làm việc trực tiếp với các đơn vị liên quan chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ công trình.

Đối với những nội dung liên quan đến kinh phí, các phòng chuyên môn của UBND xã đã cập nhật, đối chiếu và làm rõ các nguồn chi còn tồn cuối năm, kết dư chuyển sang năm 2026. Việc làm rõ số liệu không chỉ phục vụ yêu cầu của cuộc giám sát mà còn góp phần tăng tính công khai, minh bạch và trách nhiệm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.

Qua kiểm tra, làm rõ, công tác chi an sinh xã hội được thực hiện đúng, kịp thời theo quy định. Kết quả này cho thấy giám sát không chỉ nhằm phát hiện hạn chế mà còn có ý nghĩa kiểm chứng những nội dung đã được thực hiện đúng, qua đó cung cấp thông tin đầy đủ hơn để đánh giá khách quan hoạt động của chính quyền.

Từ thực tế đó có thể thấy, một kiến nghị giám sát chỉ thực sự có sức nặng khi được tiếp nhận bằng hành động cụ thể. Chính quyền chủ động rà soát, cơ quan chuyên môn làm rõ số liệu, đơn vị thi công được đôn đốc tiến độ và chính sách an sinh được kiểm chứng về tính kịp thời - đó là những biểu hiện cụ thể của trách nhiệm giải trình và tinh thần phục vụ Nhân dân ở cơ sở.

Khi những con số ngân sách gắn với cuộc sống

Đối với Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND, một trong những yêu cầu thường xuyên là theo dõi, xem xét việc quản lý và sử dụng nguồn lực công. Công việc ấy có vẻ khô khan nếu chỉ nhìn qua những bảng biểu. Nhưng thực chất, mỗi con số ngân sách đều gắn với một nhiệm vụ cụ thể.

Một khoản kinh phí dành cho chính sách an sinh có thể liên quan trực tiếp đến đời sống của một gia đình. Một khoản chi cho công trình có thể tạo nên một tuyến đường phục vụ người dân. Một khoản đầu tư chậm triển khai đồng nghĩa với việc nguồn lực chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn.

Bởi vậy, người làm công tác kinh tế - ngân sách không thể chỉ nhìn vào việc “đúng số”, mà còn phải quan tâm đến câu hỏi “đúng mục tiêu và có hiệu quả hay chưa”. Đó là yêu cầu cụ thể của việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Trong bối cảnh nguồn lực còn có giới hạn, mỗi đồng ngân sách được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, tiết kiệm và hiệu quả đều có ý nghĩa đối với người dân.

Từ góc độ xây dựng Đảng, đây cũng là yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên: phải có trách nhiệm với công việc, có ý thức giữ gìn tài sản công, sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và đặt lợi ích chung trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Lãnh đạo Đảng ủy, UBND và lãnh đạo các ngành liên quan kiểm tra thực tế các công trình.

Người dân nói - cán bộ phải nghe và hành động

Điều đáng quý trong một cuộc giám sát ở cơ sở không chỉ là những con số được thu thập, mà còn là cơ hội để người dân nói lên những vấn đề họ đang quan tâm. Có những kiến nghị rất cụ thể. Có những vấn đề người dân đã phản ánh nhiều lần. Cũng có những nội dung người dân chưa biết rõ chính sách nên đặt câu hỏi. Mỗi ý kiến đều là một thông tin giúp đại biểu HĐND và cơ quan nhà nước nhìn rõ hơn thực tế.

Từ thực tiễn ấy cho thấy, gần dân không chỉ là đến với dân. Gần dân còn là nghe dân nói, hiểu điều dân cần, giải thích điều dân chưa rõ và theo dõi đến cùng những vấn đề thuộc trách nhiệm của mình.

Một nền hành chính phục vụ không thể chỉ đo bằng số lượng văn bản được ban hành hay số hồ sơ được giải quyết.

Ở cấp cơ sở, người dân còn đánh giá chính quyền bằng những điều rất đời thường: kiến nghị của mình có được lắng nghe không; vấn đề mình phản ánh có được trả lời không; chính sách có đến đúng người không; công trình có được thực hiện đúng tiến độ không.

Niềm tin của nhân dân cũng được hình thành từ những điều như thế.

Xây dựng Đảng bắt đầu từ trách nhiệm của mỗi cán bộ

Nhìn từ một cuộc giám sát, câu chuyện xây dựng Đảng không phải là vấn đề xa xôi. Đó có thể bắt đầu từ cách một cán bộ nghiên cứu một nghị quyết; từ việc đọc kỹ một báo cáo trước khi tham mưu; từ việc không bỏ qua một con số chưa rõ; từ việc đi đến tận nơi để kiểm chứng thông tin; từ việc dám nêu một vấn đề còn hạn chế và đồng thời đề xuất hướng khắc phục. Và trên hết, đó là thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm trước nhân dân.

Đối với cán bộ làm công tác tham mưu, có thể không trực tiếp quyết định những vấn đề lớn, nhưng chất lượng tham mưu lại góp phần vào chất lượng quyết định của cơ quan nhà nước. Một nội dung được nghiên cứu kỹ sẽ giúp việc thẩm tra có cơ sở hơn. Một vấn đề được phát hiện sớm có thể giúp hạn chế những sai sót trong quá trình thực hiện. Một kiến nghị sát thực tế có thể giúp cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ một khó khăn cụ thể.

Những công việc ấy thường âm thầm, nhưng lại góp phần tạo nên chất lượng hoạt động của cả hệ thống chính trị. Đó cũng là yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ nhân dân.

Đổi mới phương thức lãnh đạo phải được nhìn thấy từ cơ sở

Đổi mới phương thức lãnh đạo gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị không chỉ thể hiện ở những chủ trương, nghị quyết hay chương trình công tác, mà cần được nhìn thấy qua cách bộ máy vận hành và giải quyết công việc hằng ngày ở cơ sở.

Đối với cấp xã, điều đó càng thể hiện rõ ở yêu cầu bộ máy hoạt động thông suốt, trách nhiệm rõ hơn, phối hợp chặt chẽ hơn và công tác kiểm tra, giám sát thực chất hơn.

Từ thực tiễn giám sát tại Phú Lộc có thể thấy, để nghị quyết đi vào cuộc sống cần sự đồng bộ của nhiều khâu: cấp ủy lãnh đạo; chính quyền tổ chức thực hiện; HĐND quyết định và giám sát; Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội tham gia tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện; cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu; người dân tham gia và giám sát.

Khi mỗi chủ thể thực hiện đúng trách nhiệm của mình, nghị quyết mới có thể chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Đó cũng là quá trình biến chủ trương thành hành động và biến hành động thành niềm tin.

Để mỗi nghị quyết có một hành trình đến với nhân dân

Một nghị quyết được ban hành mới chỉ là điểm bắt đầu. Điều quan trọng hơn là sau nghị quyết ấy có những việc gì được triển khai, nguồn lực nào được bố trí, ai chịu trách nhiệm, tiến độ ra sao, kết quả thế nào và người dân được hưởng lợi gì. Đó là hành trình mà hoạt động giám sát của HĐND góp phần theo dõi và thúc đẩy.

Qua những câu chuyện từ ấp 1, Xa Mau 2, cùng với việc UBND xã chỉ đạo hoàn thiện công trình, đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, các phòng chuyên môn cập nhật và làm rõ nguồn kinh phí kết dư chuyển sang năm 2026, có thể thấy giám sát chỉ thực sự trọn vẹn khi vấn đề từ cơ sở được tiếp nhận, giải trình và chuyển thành hành động khắc phục cụ thể.

Muốn rút ngắn khoảng cách ấy, cần bắt đầu từ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cán bộ, từng đại biểu dân cử: không né tránh những hạn chế; không bỏ qua những kiến nghị chính đáng; không để chính sách chỉ nằm trên giấy; không để nguồn lực nhà nước sử dụng kém hiệu quả. Và quan trọng hơn, luôn đặt ra câu hỏi: Việc mình đang làm có thực sự mang lại lợi ích cho người dân hay chưa?

Khi câu hỏi ấy trở thành một phần trong suy nghĩ và hành động của mỗi cán bộ, đảng viên, thì xây dựng Đảng ở cơ sở sẽ trở nên cụ thể hơn. Đó là xây dựng tổ chức đảng vững mạnh từ chất lượng lãnh đạo; xây dựng chính quyền hiệu lực, hiệu quả từ trách nhiệm thực thi công vụ; xây dựng đội ngũ cán bộ từ sự tận tụy, liêm chính và tinh thần phục vụ; và xây dựng niềm tin của nhân dân từ những kết quả có thật trong cuộc sống.

Bởi suy cho cùng, nghị quyết chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động; chủ trương chỉ thực sự có sức sống khi đến được với người dân; và hiệu quả lãnh đạo ở cơ sở được thể hiện qua những kết quả cụ thể trong đời sống nhân dân.

LÂM THỊ CẨM TÚ