MAI QUYÊN (Theo SCMP)

Hồi tháng 10, đại hội lần thứ 20 của đảng Cộng sản Trung Quốc nhấn mạnh chính quyền đã có “những điều chỉnh kịp thời” trong chính sách sinh con và sẽ tiếp tục cải cách trong những năm tới. Bất chấp kỳ vọng lạc quan, các nhà nhân khẩu học cảnh báo Bắc Kinh dưới tác động của kinh tế trì trệ và những thay đổi trong thái độ xã hội đối với hôn nhân và gia đình, khó sớm đảo ngược tác động của chính sách kiểm soát dân số vốn được thực hiện nghiêm ngặt trong nhiều thập kỷ.

Suy giảm dân số ở Trung Quốc làm dấy lên lo ngại về tác động kinh tế. Ảnh: Getty Images

Bước ngoặt dân số

Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia (NBS), tổng dân số Trung Quốc chỉ tăng 480.000 người vào năm 2021. NBS cũng xác nhận tỷ lệ sinh quốc gia giảm còn 7,52 ca sinh trên 1.000 người, mức thấp kỷ lục kể từ khi các số liệu bắt đầu được thu thập vào năm 1949 .

Trong năm nay, các nhà nhân khẩu học dự đoán tỷ lệ sinh của Trung Quốc thậm chí còn thấp hơn do bị ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19 và áp lực ngày càng tăng về kinh tế - chính trị. Cùng với tỷ lệ sinh, số lượng đăng ký kết hôn trong 3 quý đầu năm 2022 cũng giảm 7,5% xuống còn 5,4 triệu cuộc hôn nhân. Số lượng người kết hôn lần đầu, vốn liên quan mật thiết với ca sinh mới, cũng xuống mức thấp báo động 11,58 triệu người, thấp nhất kể từ năm 1985. Ðiều này đồng nghĩa Trung Quốc có thể chứng kiến “bước ngoặt dân số” vào năm 2023, khi dân số nước này sụt giảm và nhường danh hiệu quốc gia đông dân nhất thế giới cho
Ấn Ðộ.

Trung Quốc hành động

Năm 2016, Trung Quốc chính thức chấm dứt chính sách một con và kể từ tháng 5-2021, nước này cho phép mỗi cặp vợ chồng có thể sinh tối đa 3 con. Trong nỗ lực đảo ngược tốc độ gia tăng dân số tự nhiên đang giảm nhanh chóng, các quan chức ở Bắc Kinh hồi tháng 2 cho biết thành phố sẽ lồng ghép hơn một chục dịch vụ hỗ trợ sinh sản vào chương trình bảo hiểm y tế do chính phủ hỗ trợ. Các nhà hoạch định cũng cho thực hiện khảo sát mới về hôn nhân và thai sản trên toàn quốc để hiểu rõ hơn nguyên nhân làm giảm tỷ lệ kết hôn và sinh đẻ ở nước này.

Chung tay với chính quyền trung ương, các tỉnh và thành phố trên khắp Trung Quốc đã đưa ra hàng loạt sáng kiến ​khuyến khích người dân kết hôn và sinh thêm con. Chẳng hạn như hồi tháng 5, Giang Tô trở thành tỉnh đầu tiên của Trung Quốc trợ cấp các công ty khoản tiền bảo hiểm chi trả cho nhân viên nữ trong thời gian họ nghỉ thai sản vì sinh con thứ 2 hoặc 3. Tháng rồi, quận Ninh Sơn ở tỉnh Thiểm Tây trở thành địa phương đầu tiên trợ cấp tiền mặt cho tất cả cặp vợ chồng, với khoản trợ cấp một lần là 287 USD nếu họ có một con, 430 USD cho 2 con và 716 USD cho gia đình 3 con. Ngoài ra, các bậc cha mẹ có thêm con thứ 2 hàng tháng được nhận gần 100 USD cho đến khi đứa trẻ tròn 3 tuổi trong khi gia đình sinh con thứ 3 nhận 172 USD/tháng đến khi đứa bé được 36 tháng. Trong động thái tương tự, tỉnh Vân Nam gần đây cam kết trợ cấp tiền mặt một lần cho các gia đình sinh con thứ 2 và 3.

Ngoài trợ cấp tiền mặt, một số thành phố khác bắt đầu áp dụng chính sách chi trả phí hỗ trợ sinh sản thông qua bảo hiểm y tế, cho cha mẹ nghỉ làm nhiều ngày hơn hoặc nới lỏng giới hạn mua nhà cho gia đình đông con. Ðể giải quyết vấn đề từ chối kết hôn, chính quyền các tỉnh thậm chí còn đóng vai trò mai mối giúp người trẻ tìm được bạn đời, đồng thời cho triển khai nhiều biện pháp giúp các cặp vợ chồng giảm gánh nặng tài chính và tăng nhận thức về hôn nhân.