Thiếu nguồn tuyển sinh, cơ sở vật chất, trang thiết bị và diện tích đất xây dựng để mở rộng qui mô… là khó khăn chung mà các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ), trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) (gọi chung là cơ sở đào tạo) ở TP Cần Thơ đang gặp phải. Các vấn đề này đã được đại diện lãnh đạo các cơ sở đào tạo trình bày tại cuộc họp với lãnh đạo UBND TP Cần Thơ vừa qua.

* "Điệp khúc" thiếu nguồn tuyển

Kỳ tuyển sinh năm 2013 đã khép lại nhưng với các cơ sở đào tạo, nhất là cơ sở đào tạo TCCN, thì dư âm vẫn còn, bởi hầu như các đơn vị đều tuyển không đủ chỉ tiêu. Thạc sĩ Nguyễn Trọng Sơn, Hiệu trưởng Trường CĐ Nghề Cần Thơ, cho biết: "Từ năm 2010 đến nay, việc tuyển sinh của các trường nghề hết sức khó khăn, tuyển không đủ chỉ tiêu; thậm chí một số trường phải đóng cửa hoặc chuyển sang mục đích sử dụng khác. 3 năm qua, Trường CĐ Nghề Cần Thơ cũng tuyển không đủ chỉ tiêu. Nguyên nhân chính là do có quá nhiều cơ sở đào tạo, cơ sở đào tạo ĐH mở cả các ngành trung cấp, CĐ; trong khi đó, tâm lý phụ huynh, học sinh lại chuộng học ĐH nên các trường nghề càng khó tuyển sinh hơn". Theo ông Sơn, hai ngành mà những năm gần đây trường không mở được do thiếu nguồn tuyển là ngành May và Hàn. Trong đó ngành May do nhu cầu xã hội cần ê-kíp thợ không nhiều; còn ngành Hàn, xã hội đang rất cần thì người học ngại theo học vì sợ vất vả, ra trường làm việc cực nhọc, lương thấp.

Sinh viên Trường CĐ Nghề Cần Thơ trong giờ thực hành.

Bên cạnh Trường CĐ Nghề Cần Thơ, các cơ sở đào tạo khác ở TP Cần Thơ cũng rơi vào tình trạng tương tự. Đơn cử như, Trường ĐH Tây Đô, trừ bậc ĐH thì bậc CĐ và TCCN chỉ tuyển được từ 28% đến 31%; ĐH Nam Cần Thơ tuyển được 18,6% bậc TCCN; CĐ Cần Thơ tuyển được 27,78% bậc TCCN, CĐ Cơ điện và Nông nghiệp Nam bộ tuyển được 22,6% bậc CĐ và 34,75% bậc TC… Các trường "đàn anh" ĐH, CĐ tuyển đã khó huống hồ các trường "đàn em" TCCN? Bà Trần Thị Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường TC Miền Tây, nói: "Trừ các ngành y - dược trường tuyển sinh tương đối đạt, các ngành còn lại, nhất là lĩnh vực kinh tế, tuyển sinh rất thấp". Tương tự, ông Phạm Văn Tú, Phó Hiệu trưởng Trường TC Giao thông Vận tải Miền Nam, cho biết: "Nhiều năm trở lại đây, trường tuyển sinh đều không đạt so với chỉ tiêu của Bộ giao".

* Rào cản về cơ sở vật chất

Những năm gần đây, mạng lưới các sơ sở đào tạo ở TP Cần Thơ phát triển khá mạnh về qui mô, ngành nghề đào tạo. Thế nhưng, nhiều đơn vị, nhất là các cơ sở đào tạo ngoài công lập hoặc mới thành lập, còn gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh phí, diện tích đất để xây dựng và mở rộng cơ sở vật chất. Như Trường ĐH Kỹ thuật – Công nghệ Cần Thơ (nâng cấp trên cơ sở Trung tâm ĐH Tại chức Cần Thơ) thành lập tháng 1-2013. Khóa học đầu tiên, trường tuyển được gần 300 sinh viên cho 4 ngành ĐH hệ chính quy. Mặc dù trường đã "lên" ĐH nhưng vẫn còn khó khăn về cơ sở vật chất, thiếu đội ngũ giảng viên. Tiến sĩ Dương Thái Công, Hiệu trưởng nhà trường, nói: "Thành phố đã qui hoạch xây dựng cơ sở 2 của trường ở phường Long Tuyền, quận Bình Thủy. Trường đã phối hợp với quận Bình Thủy lên phương án, kinh phí bồi thường thiệt hại, giải phóng mặt bằng nhưng đến nay chưa xây dựng được, do thiếu kinh phí. Vì thế trường rất cần sự hỗ trợ hơn nữa của lãnh đạo UBND, các sở ngành thành phố". Còn theo ông Nguyễn Trọng Sơn, Hiệu trưởng Trường CĐ Nghề Cần Thơ, đặc thù của trường nghề, phần thực hành chiếm 70% chương trình đào tạo nên nhu cầu về trang thiết bị thực hành rất quan trọng. Tuy nhiên, trang thiết bị thực hành hiện nay của trường quá lạc hậu, không phù hợp với điều kiện sản xuất ở các đơn vị sử dụng lao động. Ông Sơn nói: "Mặc dù trường nằm trong số các trường nghề thụ hưởng dự án "Tăng cường kỹ năng nghề" do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tài trợ đầu tư cho các ngành Điện công nghiệp, Điện tử công nghiệp và Công nghệ thông tin nhưng trường không thể nhập cùng lúc các thiết bị thực hành vì chưa có xưởng chứa thiết bị".

Tương tự, ở Trường TC Giao thông Vận tải Miền Nam, đang được định hướng phát triển thành trường cao đẳng nhưng diện tích đất sử dụng rất hạn chế, khó mở rộng qui mô đào tạo. Để phục vụ đào tạo, Trường TC Đại Việt đã đầu tư hơn 50 tỉ đồng (trong đó gần 50%, trường dành để mua đất) nhưng phải thông qua "cò" đất mới có thể mua được mảnh đất vừa ý để xây dựng trường. Theo lãnh đạo Trường TC Đại Việt, trường đã xin chủ trương thành phố bố trí đất xây dựng cơ sở trường nhưng quá chậm nên trường phải thuê đất xây dựng cơ sở vật chất trường trong thời gian 15 năm. Điều đáng quan ngại hơn, một số trường đào tạo đa ngành nhưng có đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe, vẫn còn thiếu thốn lavabo, trang thiết bị thực hành… Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ Lê Hùng Dũng nói: "Thực tế, việc thực hành, thực tập ở các trường là điều đáng quan ngại; trang thiết bị thực hành ở các trường nghề lạc hậu nên xã hội khó chấp nhận, đã có trường phải đóng cửa. Một số trường có đào tạo ngành y- dược, không chỉ thiếu trang thiết bị mà ngay cả HSSV đến thực tập tại các bệnh viện, rất ít thầy cô đi theo để hướng dẫn, thiết nghĩ các trường nên quan tâm, chấn chỉnh ngay".

* Hợp tác để phát triển

Trong điều kiện các trường mới thành lập còn thiếu thốn về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên thì việc hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu khoa học được xem là bài học chưa hề cũ. Thời gian qua, ĐH Cần Thơ đã hợp tác với ĐH Y Dược Cần Thơ; ĐH Kỹ thuật- Công nghệ Cần Thơ đã hợp tác với CĐ Nghề Cần Thơ và các doanh nghiệp... để cùng nhau phát triển. Theo lãnh đạo các trường ĐH, CĐ, hầu hết các trường đều có ngành nghề đào tạo giống nhau, nhất là gần đây đều có mở các ngành ở lĩnh vực sức khỏe nên sự liên kết trong đào tạo nhằm giúp các trường phát triển. Liên kết giữa các trường còn giúp đôi bên chia sẻ nguồn tuyển sinh, tránh tình trạng trường thừa, trường thiếu nguồn tuyển; nhất là hạn chế tình trạng đào tạo trùng lắp giữa các trường. Song, để làm được điều này, các trường cần có sự vào cuộc của UBND TP Cần Thơ- để gắn kết, điều phối. PGS.TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ, nói: "Liên kết đào tạo giữa các trường ngoài việc chia sẻ nguồn lực còn có thể xây dựng chuẩn đầu ra, đáp ứng nhu cầu xã hội. Trường ĐH Cần Thơ sẵn sàng hỗ trợ các trường trong điều kiện có thể, như nguồn tài nguyên, giáo án điện tử, đội ngũ giảng viên…".

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ Lê Hùng Dũng, nhấn mạnh: "Thành phố ủng hộ việc liên kết trong đào tạo giữa các trường vì rất cần thiết, nhằm chia sẻ nguồn lực, nghiên cứu khoa học… nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo, nhất là trường có đào tạo các ngành y - dược. Nếu làm tốt điều này sẽ nâng cao "thương hiệu"- chất lượng đào tạo của các trường, từ đó cung ứng nguồn nhân lực chất lượng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương và ĐBSCL".

Bài, ảnh: B.Kiên

TP Cần Thơ hiện có 22 trường ĐH, CĐ, TCCN và cơ sở đào tạo TCCN của địa phương và Trung ương. Trong đó có 5 trường ĐH (Cần Thơ, Y Dược Cần Thơ, Tây Đô và Nam Cần Thơ); 1 phân hiệu Trường ĐH Kiến trúc TP Hồ Chí Minh. Năm học 2013-2014, các trường có hơn 93 ngàn học sinh, sinh viên đang theo học, với 4.754 cán bộ, giảng viên, nhân viên (8 Giáo sư, 84 Phó Giáo sư, 347 tiến sĩ, chuyên khoa cấp II...).