MAI QUYÊN (Theo ABC news)

Thông qua các chuyến thăm, giới chức Mỹ - Pháp đang cho thấy thái độ kiên định đối với các cam kết ở Nam Thái Bình Dương, đặc biệt giữa thời điểm cạnh tranh địa chính trị gia tăng khi Trung Quốc không ngừng mở rộng hiện diện trong khu vực.

Tổng thống Pháp Macron tại New Caledonia. Ảnh: AFP

Pháp tái khẳng định chủ quyền

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa có chuyến thăm lãnh thổ hải ngoại của nước này ở châu Ðại Dương, New Caledonia.

Nằm giữa Úc và Fiji, New Caledonia bị Pháp chiếm giữ vào năm 1853. Với dân số gần 300.000 người, kinh tế vùng lãnh thổ này phụ thuộc vào hỗ trợ tài chính từ Paris, bên cạnh nguồn thu du lịch và sản xuất kim loại, nhất là niken. Năm 2018, lần đầu tiên cuộc trưng cầu dân ý tách khỏi Pháp được tổ chức, nhưng kết quả có 56,7% cử tri ủng hộ tình trạng hiện tại. Sau thất bại lần hai vào năm 2020, cuộc bỏ phiếu thứ ba diễn ra vào năm 2021 nhưng có tới 97% phiếu ủng hộ New Caledonia tiếp tục là một phần của nước Pháp.

Dù vậy, phong trào ủng hộ độc lập vẫn tiếp diễn. Trước tình hình này, Tổng thống Macron trong cuộc gặp với các lực lượng chính trị của New Caledonia cho biết ông không tiến hành đàm phán mà đang tìm kiếm một cuộc thảo luận “sâu sắc và chân thành”. Bày tỏ đáng tiếc về quá khứ thực dân hóa, ông Macron đồng thời kêu gọi xây dựng con đường hòa giải và trách nhiệm của các bên trong tương lai của quần đảo. Không đề cập nỗ lực nào cho một cuộc bỏ phiếu độc lập mới, ông Macron thay vào đó lưu ý các cuộc trưng cầu dân ý có thể đánh dấu sự kết thúc một tiến trình chính trị nhưng không ai thực sự chuẩn bị cho các bước tiếp theo. Với việc Mỹ và Trung Quốc đang tranh giành ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương, Tổng thống Macron cảnh báo độc lập có thể đồng nghĩa sự hiện diện của căn cứ hải quân của Trung Quốc tại New Caledonia trong nay mai. “Chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của Pháp là bảo vệ các lợi ích chủ quyền của mình trong khu vực, vốn bị xói mòn một phần bởi sự trỗi dậy của sức mạnh quân sự và hành vi từ Trung Quốc” - theo tổ chức nghiên cứu chiến lược của Chính phủ Pháp Fondation pour la recherche Stratégique.

Sau New Caledonia, ông Macron thực hiện chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Pháp đương nhiệm tới Vanuatu và dừng chân ở Papua New Guinea vào cuối tuần này. Nhà nghiên cứu Denise Fisher cho biết, các chuyến đi này là nỗ lực của Paris để làm nổi bật vai trò “những người hàng xóm trực tiếp” trong khu vực. Ngoài ra, theo Ðiện Élysée, mục đích chuyến công du là thể hiện sự “tái can dự” của Pháp ở Nam Thái Bình Dương cũng như “cung cấp một giải pháp thay thế” trước ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.

Mỹ củng cố ảnh hưởng

Chuyến công du của Tổng thống Pháp diễn ra cùng thời điểm Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến thăm Tonga. Chuyến đi chớp nhoáng được thực hiện giữa lúc Nhà Trắng dành nhiều chú ý cho các nỗ lực ngoại giao ở Nam Thái Bình Dương để đối phó việc Trung Quốc đang mở rộng hiện diện.

Nói với người dân thủ đô Nuku'alofa, ông Blinken khẳng định Mỹ là một quốc gia Thái Bình Dương trước khi đề cập đến các vấn đề như biến đổi khí hậu, giải pháp phát triển và tác động của đánh bắt trái phép. Ngoại trưởng Blinken cũng nhắc đến sự can dự của Trung Quốc ở khu vực. Một mặt, ông cho biết Mỹ không phản đối các khoản đầu tư của Trung Quốc dành cho các đảo quốc. Song, theo quan điểm của Washington, một số động thái của Bắc Kinh “ngày càng có vấn đề”. Thay vì các hành vi “cưỡng ép kinh tế” hoặc “ràng buộc chính trị”, ông Blinken khẳng định sự hiện diện của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương sẽ là điều tốt nếu các chính sách được thực hiện một cách hiệu quả và thực sự đáp ứng nhu cầu của mọi người.

Sau Tonga, Ngoại trưởng Blinken còn công du New Zealand và Úc.