Cuối tuần, lướt qua các kênh truyền hình, tôi dừng lại ở kênh THVL2 của truyền hình Vĩnh Long với bộ phim "Xóm gà". Thế nhưng xem chưa hết tập đầu, tôi đã phải chuyển kênh. Chưa biết nội dung phim hay đến mức nào, có tính giáo dục ra sao nhưng quả thật chỉ mới có vài chục phút đầu của một bộ phim dài 53 tập, tôi đã bị sốc bởi những ngôn từ phản cảm dày đặc: "bà mẹ mày", "mẹ cha mày", "tao lột đồ mày"… Có lẽ ý đồ của đạo diễn khi để nhân vật chửi, hăm dọa là nhằm làm nổi bật tính cách dữ dằn của nhân vật "kỳ nữ giang hồ". Thế nhưng, cách làm này gây khó chịu cho người xem bởi sự dung tục của những câu thoại.

Những cảnh giường chiếu nhan nhản trong phim truyền hình Việt. Trong ảnh: Một cảnh trong bộ phim “Một nửa yêu thương”.

Từ "Xóm gà", không khỏi ngẫm nghĩ đến hàng loạt phim truyền hình với những cảnh nóng, những pha đấm đá đầy bạo lực, nhân vật chửi bới lẫn nhau... đầy rẫy trên sóng truyền hình từ trung ương đến địa phương. Có thể những bộ phim đó mang chủ đề tư tưởng tốt, những cảnh quay đó nhằm phục vụ cho ý tưởng hay của phim. Tuy nhiên, sex, bạo lực… trong phim truyền hình có thể gây ảnh hưởng xấu đến một số đối tượng khán giả truyền thông, đặc biệt là trẻ em. Phần lớn trẻ em Việt Nam xem truyền hình chung với người lớn: ông bà, cha mẹ, anh chị…, nhất là ở nông thôn- khi cả gia đình dùng chung một chiếc ti-vi. Trẻ em vô tư cùng người lớn "thưởng thức" những phim truyền hình đủ cảnh tình cảm nóng bỏng, bạo lực, chửi rủa nhau bằng ngôn ngữ dung tục. Trong khi đó, các em là đối tượng rất dễ bị tác động và bắt chước theo những gì diễn ra trên phim ảnh.

Ở các nước phát triển, việc phân loại dán nhãn phim là cực kỳ minh bạch, nghiêm khắc, giúp khán giả có quyết định đúng đắn đối với quyền lợi của bản thân và người thân khi quyết định xem hay không xem một bộ phim nào đó. Ở Hoa Kỳ, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPAA) không chỉ phân loại phim mà còn phân loại cả các trailer phim. Ngôn ngữ dung tục, hình ảnh bạo lực, các cảnh chiến đấu, các pha tình cảm mùi mẫn… là những yếu tố để MPAA xem xét phân loại phim. Chỉ cần trong phim có sử dụng từ 1 đến 3 lần các từ tục tĩu, dù chỉ là sử dụng như một lời chửi thề thì phim vẫn bị dán nhãn PG-13 (phim không thích hợp cho trẻ em dưới 13 tuổi). Phim chỉ được dán nhãn G (phim phổ biến rộng rãi cho tất cả khán giả) khi hội đủ các điều kiện: không có hình ảnh khỏa thân; không có cảnh tình dục; không có cảnh sử dụng các loại chất kích thích: rượu, bia, thuốc lá, ma túy…; bạo lực và lời lẽ thô tục ở mức nhẹ nhàng, rất ít.

Việt Nam chỉ mới từng bước thực hiện việc phân loại phim đối với phim điện ảnh chiếu rạp. Tuy nhiên, việc phân loại hết sức chung chung: phim hài, phim tâm lý xã hội, phim kinh dị… Thực tế, số lượng phim điện ảnh của Việt Nam sản xuất mỗi năm không nhiều. Phim điện ảnh chiếu rạp cũng chỉ hướng đến một lượng khán giả nhất định ở khu vực đô thị. Trong khi đó, với sự phát triển của các kênh truyền hình, hằng năm, một số lượng lớn phim truyền hình Việt ra lò, được phát sóng rộng khắp trên cả nước, phát vô thời hạn, kênh này vừa phát xong, kênh khác có thể khai thác… Sức lan tỏa của phim truyền hình vì thế hết sức mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, phân loại phim truyền hình là vấn đề hết sức cần thiết. Kênh truyền hình HBO ở Việt Nam trước khi chiếu một bộ phim nào có những cảnh nhạy cảm cũng đều cảnh báo rõ ràng và yêu cầu khán giả cân nhắc trước khi xem. Những cảnh báo và yêu cầu này đều được chạy thành dòng chữ và có phụ đề trước khi vào phim.

Trong khi đó, nhan nhản trong các phim truyền hình Việt Nam là cảnh hút thuốc, uống rượu bia, thậm chí là tiêm chích ma túy, cảnh con nghiện lên cơn vật vã… nhưng không hề có một cảnh báo chọn lựa nào cho người xem. Nên chăng, Việt Nam cũng cần có những qui định buộc nhà sản xuất, nhà đài phải xem xét kỹ phim trước khi công chiếu và có những cảnh báo phù hợp đối với khán giả. Xa hơn nữa, các cơ quan hữu trách cần sớm xây dựng và hoàn chỉnh những tiêu chí phân loại phim phù hợp với sự phát triển của điện ảnh thế giới cũng như điều kiện của điện ảnh Việt Nam và bản sắc văn hóa Việt Nam. Đây là điều kiện để đảm bảo quyền lợi của khán giả, đồng thời là cơ sở để phim điện ảnh cũng như phim truyền hình Việt Nam có định hướng đối tượng khán giả cụ thể.

NGUYỄN KHUÊ