Tác giả Nguyễn Văn Mần là soạn giả sân khấu, nghệ nhân tài tử tiêu biểu của tỉnh Cà Mau. Vốn là giáo viên, anh đến với nghệ thuật bằng tình yêu dành cho quê hương, con người và những giá trị văn hóa truyền thống.

Soạn giả Nguyễn Văn Mần (bìa phải) cùng các tác giả tham gia Trại sáng tác kịch bản sân khấu do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tại TP Cần Thơ.

Tại Trại sáng tác kịch bản sân khấu do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tại TP Cần Thơ vừa qua, kịch bản “Sáng mãi tên Anh” của tác giả Nguyễn Văn Mần tạo được sự chú ý với các đồng nghiệp. Tác phẩm phác họa cuộc đời và những chiến công vang dội của Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Nguyễn Việt Khái, người con của quê hương Cà Mau. Năm 1962, khi mới 22 tuổi, Anh hùng Nguyễn Việt Khái khi ấy là du kích xã Tân Hưng Tây, chỉ với 8 phát súng carbin đã bắn hạ 4 trực thăng đổ quân H47 của địch, mở đầu đánh bại chiến thuật “Phượng hoàng bay” của địch. Sự anh dũng, kiên gan và cuộc đời hiến dâng cho Tổ quốc của Anh hùng Nguyễn Việt Khái là nguồn cảm hứng để thầy giáo Nguyễn Văn Mần viết nên kịch bản “Sáng mãi tên Anh”.

Gặp tác giả Nguyễn Văn Mần tại trại sáng tác, anh vui mừng chia sẻ vừa vinh dự được trao Giải thưởng Văn học, Nghệ thuật Phan Ngọc Hiển lần thứ V, năm 2026, với vở cải lương “Mảnh ghép - Hai cuộc đời”. Với anh, đây là dấu mốc đáng nhớ trong cuộc đời cầm bút sáng tác của một thầy giáo. “Giải thưởng tạo cho tôi động lực để tôi thêm yêu và gắn bó với sân khấu cải lương, đờn ca tài tử”, anh Mần nói.

55 tuổi đời, với hơn 30 năm cầm bút, tác giả Nguyễn Văn Mần đã sáng tác khoảng 450 bài vọng cổ, kịch bản, chặp cải lương… và đoạt trên 50 giải thưởng cấp tỉnh, khu vực và toàn quốc. Các tác phẩm của anh phần nhiều khai thác đề tài lịch sử cách mạng, truyền thống quê hương, xứ sở, vẻ đẹp của đất và người Cà Mau… Đặc biệt, vở cải lương “Mảnh ghép - Hai cuộc đời” được anh chuyển thể từ kịch bản văn học của đồng nghiệp Trần Gia Bảo là dấu ấn đặc biệt. Tác phẩm khắc họa sự khắc nghiệt của chiến tranh và tinh thần yêu nước, đoàn kết một lòng của quân dân Cà Mau trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tác giả Nguyễn Văn Mần đã xây dựng nên một cái tứ thật đẹp, một câu chuyện đậm chất trữ tình.

Vốn có năng khiếu văn nghệ từ nhỏ, với giọng ca mùi mẫn, anh Mần từng đoạt nhiều giải thưởng tại các hội thi, liên hoan giọng hát hay, đờn ca tài tử. Anh cũng là nghệ nhân giỏi nghề, góp phần xây dựng phong trào đờn ca tài tử ở địa phương, đào tạo nhiều nhân tố kế thừa. Ngoài ra, anh Mần còn tham gia dàn dựng các chương trình, kịch bản thi diễn tại các liên hoan, hội thi, hội diễn… Sự đa tài ấy khắc họa thêm tố chất nghệ sĩ của soạn giả Nguyễn Văn Mần. Hiện anh là hội viên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Nghệ nhân Đờn ca tài tử tỉnh Cà Mau.

Trong bối cảnh tác giả sáng tác cổ nhạc, kịch bản cải lương ngày càng ít; sự góp mặt của tác giả Nguyễn Văn Mần không chỉ hay ở việc lựa chọn đề tài lịch sử, cách mạng hay quê hương, mà còn ở cách chuyển tải câu chuyện. Đó là những thông điệp về tình yêu đất nước, lòng biết ơn, nghĩa tình và trách nhiệm với quê hương được thể hiện tự nhiên, không khô cứng, giáo điều. Ngược lại, tác giả Nguyễn Văn Mần luôn chăm chút để tác phẩm có sự mềm mại, ngọt ngào, mùi mẫn rất đặc trưng của sân khấu cải lương.

Trong tác phẩm của soạn giả, thầy giáo Nguyễn Văn Mần, người mộ điệu cảm nhận thấp thoáng tấm lòng của một người thầy, tình yêu quê hương của một người con với xứ sở và trên hết là tâm huyết của người nặng nợ với sân khấu cải lương, đờn ca tài tử. “Tôi sẽ còn viết, viết mãi. Nhưng tôi luôn tự nhắc mình, cải lương không thể viết bằng sự gượng ép. Chỉ khi tiếng lòng mình thổn thức, khi con tim thật sự lên tiếng trước một câu chuyện, một con người hay một miền quê mình thương mến, tôi mới có thể đặt bút viết. Có vậy, tác phẩm mới chạm đến trái tim người mộ điệu”, tác giả Nguyễn Văn Mần tâm sự.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH