Các nhà khoa học Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ đã nghiên cứu thành công quy trình chặt chẽ, quản lý bệnh tổng hợp để tạo ra con giống và lươn thương phẩm khỏe mạnh, đạt chất lượng cao. Quy trình hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong thực tế.

Bể cho lươn đồng sinh sản trong mô hình thực nghiệm của đề tài. Ảnh: NVCC

Nghề nuôi lươn ở vùng ĐBSCL được quan tâm phát triển trong những năm gần đây. Năm 2025, tỉnh Hậu Giang (cũ) có khoảng 1.000 hộ nuôi lươn, với gần 10.000m², tập trung chủ yếu ở Vị Thủy, Châu Thành A, Long Mỹ và Vị Thanh.

Việc phát triển nhanh chóng nghề nuôi và gia tăng mật độ thâm canh hóa đồng nghĩa với sự gia tăng tình hình dịch bệnh trên lươn. Ngoài ra, chất lượng nước, thức ăn, kỹ thuật nuôi, con giống… cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Vì thế, cần một giải pháp tổng hợp để nâng cao kỹ thuật sản xuất giống, cũng như kiểm soát dịch bệnh trên lươn một cách hợp lý nhằm giảm thiểu thiệt hại cho các nông hộ. Do đó, Đại học Cần Thơ thực hiện đề tài "Nghiên cứu quy trình quản lý bệnh tổng hợp trên lươn đồng ương giống và nuôi thương phẩm ở tỉnh Hậu Giang (cũ)" và đã được Hội đồng khoa học TP Cần Thơ nghiệm thu.

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát, đánh giá thực trạng bệnh và thu mẫu xác định tác nhân gây bệnh trong ương giống và nuôi lươn thương phẩm. Đồng thời, nghiên cứu một số loại thuốc, hóa dược, men vi sinh, vitamin phòng trị bệnh trong ương giống và nuôi thương phẩm. Qua đó, xây dựng mô hình quản lý bệnh tổng hợp (bệnh xuất huyết phù đầu, bệnh nhiễm trùng máu, bệnh trắng thân, bệnh do nấm, ký sinh trùng gây ra...) trong sản xuất giống và trong nuôi thương phẩm. Mô hình thực nghiệm được thực hiện tại 4 hộ dân thuộc huyện Châu Thành và huyện Long Mỹ (cũ), với hình thức nuôi thay nước và nuôi trong hệ thống tuần hoàn. Mỗi hình thức nuôi trong 2 bể lót bạt/xi măng ở 2 hộ dân. 

PGS.TS Từ Thanh Dung, Chủ nhiệm đề tài, cho biết: “Cả 2 mô hình quản lý bệnh tổng hợp trên lươn đồng ương giống và lươn nuôi thương phẩm đều được kiểm soát mầm bệnh từ nguồn nước cấp (nước được xử lý theo công nghệ plasma lạnh để diệt khuẩn và làm giảm hàm lượng nitrite (NO2) hoặc ương, nuôi theo công nghệ tuần hoàn nước). Thức ăn có bổ sung men vi sinh vừa phòng bệnh cho lươn, vừa cải thiện tỷ lệ sống. Kết quả, mô hình ương giống có bổ sung men vi sinh vào thức ăn đạt tỷ suất lợi nhuận cao hơn 186% so với không bổ sung men vi sinh, Trong khi đó, mô hình nuôi thương phẩm trong hệ thống tuần hoàn có bổ sung men vi sinh vào thức ăn đạt tỷ lệ sống tăng 19,3%, năng suất 49,5kg/m2, giá thành sản xuất giảm 5,8% và tỷ suất lợi nhuận cao hơn 27%”.

Trong thời gian thực hiện đề tài, nhóm nghiên cứu đã tổ chức 2 lớp tập huấn cho người nuôi lươn ở xã Lương Nghĩa và xã Đông Phước (cũ); tổ chức 1 hội thảo chuyên đề để chuyển giao kết quả nghiên cứu tại TP Vị Thanh (cũ). Sau khi đề tài được nghiệm thu, quy trình được chuyển giao cho Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ, tiếp tục tập huấn, hướng dẫn rộng rãi cho người nuôi lươn của thành phố áp dụng.

Trong bối cảnh giá lươn nuôi có nhiều biến động, quy trình phòng bệnh tổng hợp trên lươn là một hệ thống biện pháp đồng bộ giúp an toàn sinh học trong nuôi trồng thủy sản. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng ương và nuôi lươn cho nhiều nông hộ, đảm bảo nguồn cung chất lượng cho thị trường.

LỆ THU