Dự án “Hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo và xây dựng mô hình nuôi thương phẩm cá chạch sông (Macrognathus siamensis)” do Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ thực hiện, vừa được Hội đồng khoa học TP Cần Thơ nghiệm thu. Kết quả của dự án góp phần giúp người nuôi giải quyết những khó khăn, thách thức từ việc thiếu nguồn con giống và từng bước phát triển nghề nuôi thương phẩm cá chạch sông.

Cá chạch sông là loài cá nước ngọt, có giá trị kinh tế cao, phân bố rộng rãi trong tất cả các thủy vực tự nhiên ở ĐBSCL. Mặc dù là loài có kích thước nhỏ, nhưng do cá có chất lượng thịt ngon, ngọt, không xương dăm, được chế biến thành nhiều món ăn, đặc biệt là làm khô rất được ưa chuộng. Ở ĐBSCL, cá chạch sông được khai thác từ tự nhiên và hầu như xuất hiện quanh năm. Trong những năm gần đây, do ảnh hưởng của việc khai thác không hợp lý làm cho trữ lượng cá chạch sông ngày càng giảm. Bên cạnh đó, việc phát triển nuôi loài cá này đang gặp không ít khó khăn, do chưa chủ động được nguồn cá giống. Ngoài ra, nghề nuôi cá nước ngọt tại ĐBSCL đang đối mặt với nhiều thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, nguy cơ ô nhiễm môi trường cũng như biến động giá cả thị trường…

Từ thực tiễn đó, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ thực hiện dự án “Hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo và xây dựng mô hình nuôi thương phẩm cá chạch sông (Macrognathus siamensis)” từ tháng 9-2023 đến tháng 8-2026. Việc thực hiện dự án không chỉ góp phần hoàn thiện các thông số kỹ thuật trong sinh sản nhân tạo và ương giống, mà còn tạo ra nguồn con giống đảm bảo cả về chất lượng lẫn số lượng. Đây là tiền đề quan trọng để triển khai mô hình nuôi thương phẩm ở quy mô nông hộ nhằm bước đầu xây dựng quy trình nuôi thương phẩm. Từ đó, đa dạng hóa đối tượng nuôi, khôi phục nguồn lợi thủy sản tự nhiên, từng bước tăng thu nhập cho người dân ở địa phương.

Thu hoạch cá giống sau quá trình ương nuôi. Ảnh: NVCC

Trong khuôn khổ dự án, đối lượng nghiên cứu là cá chạch sông có nguồn gốc ban đầu từ tự nhiên. Các nghiên cứu về nuôi vỗ cá bố mẹ, kích thích sinh sản nhân tạo, ương cá bột lên cá giống được thực hiện tại Trại Thực nghiệm của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ. Sau đó, cá giống được triển khai nuôi thương phẩm tại các hộ nuôi thuộc địa bàn phường Ô Môn và phường Phước Thới.

TS Nguyễn Quang Trung, Chủ nhiệm dự án, cho biết: “Nhóm thực hiện dự án đã nghiên cứu kỹ thuật nuôi vỗ cá chạch sông bố mẹ, kỹ thuật kích thích sinh sản, kỹ thuật ương cá chạch sông giai đoạn cá bột lên cá giống. Qua đó, thuần dưỡng thành công cá bố mẹ từ tự nhiên, xác định được loại thức ăn phù hợp trong giai đoạn nuôi vỗ và xác định liều kích thích sinh sản tối ưu. Tỷ lệ sống bình quân từ cá bột lên cá giống đạt 58% và số lượng cá giống đạt 23.030 con đều vượt chỉ tiêu đề ra. Những kết quả này đã góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật sản xuất giống với các thông số kỹ thuật có thể áp dụng trong thực tiễn sản xuất. Bên cạnh đó, dự án xây dựng mô hình nuôi thương phẩm cá chạch sông trong bể và giai; từ đó xây dựng 2 quy trình nuôi thương phẩm cá chạch sông. Đây là kết quả có giá trị khoa học vì đã tạo ra bộ dữ liệu thực nghiệm đầu tiên ở ĐBSCL, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm hoàn thiện công nghệ nuôi thương phẩm trong thời gian tới”.

Dự án đã chứng minh được tính khả thi của việc sản xuất giống nhân tạo và nuôi thương phẩm cá chạch sông tại địa phương cũng như ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực kỹ thuật cho cán bộ và người dân thông qua các lớp tập huấn hướng đến hoạt động chuyển giao công nghệ trong thời gian tới. Việc hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên, hạn chế khai thác cá chạch sông ngoài tự nhiên và hướng đến phát triển nghề nuôi thủy sản theo hướng bền vững. Đồng thời, kết quả nghiên cứu mở ra triển vọng đa dạng hóa đối tượng nuôi cá nước ngọt có giá trị kinh tế, góp phần tạo sinh kế, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp tại khu vực ĐBSCL.

LỆ THU