Theo Nhật báo Phố Wall ngày 13-8, Mỹ đang chuẩn bị điều tàu sân bay USS George Washington tới Trung Đông để thay thế USS Abraham Lincoln, chiến hạm đã được triển khai với thời gian kỷ lục hơn 8 tháng trong bối cảnh cuộc chiến Iran tiếp diễn và những nghi vấn liên quan đến tinh thần chiến đấu của thủy thủ đoàn.

Các thủy thủ điều hướng tiêm kích trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Ảnh: Hải quân Mỹ

Đợt triển khai bất thường

Tàu Abraham Lincoln rời quân cảng San Diego hồi tháng 11-2025 để làm nhiệm vụ ở Thái Bình Dương, trước khi chuyển hướng tới Trung Đông và đóng vai trò chủ chốt trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cũng như nỗ lực áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển sau đó.

Đợt triển khai này dự kiến kết thúc vào tháng 5, nhưng đã được gia hạn mà chưa có lịch rút về cảng nhà. Tính đến nay, chiến hạm với thủy thủ đoàn khoảng 5.000 người đã triển khai trong hơn 200 ngày và phá kỷ lục về số ngày hoạt động liên tục trên biển. Thông thường, các tàu sân bay Mỹ cập cảng một lần sau mỗi 30-45 ngày lênh đênh trên biển.

Đối với các thủy thủ, một lần cập cảng không đơn thuần chỉ là thời gian nghỉ ngơi, mà còn là cơ hội để họ tiếp nhận vật tư, hỗ trợ y tế và hành chính, bảo dưỡng trang thiết bị và kết nối trở lại với thế giới bên ngoài.

Việc thiếu những khoảng nghỉ như vậy chính là trọng tâm của cuộc tranh cãi hiện nay.

Theo 2 trang tin quân sự Navy Times và Stars & Stripes, các thủy thủ, người thân và nghị sĩ đã mô tả điều kiện sinh hoạt trên tàu Abraham Lincoln đang xuống cấp, trong đó có tình trạng thiếu thực phẩm tươi, sữa, đồ dùng vệ sinh cá nhân và các vật tư thiết yếu khác, cũng như vấn đề về hệ thống đường ống và vệ sinh. Các thủy thủ cũng đề cập đến tình trạng kiệt sức và tinh thần suy giảm.

Những cáo buộc này đã khiến Quốc hội Mỹ tiến hành xem xét. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Richard Blumenthal yêu cầu Lầu Năm Góc giải trình về điều kiện trên tàu, trong khi các đồng nghiệp khác kêu gọi tăng cường giám sát đợt triển khai cũng như tình trạng phúc lợi của thủy thủ đoàn. 

Về phần mình, Hải quân Mỹ bác bỏ việc con tàu bị bỏ mặc hoặc không được cung cấp những nhu yếu phẩm. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho rằng các báo cáo này gây hiểu lầm, đồng thời ông bảo vệ cách quân đội hỗ trợ thủy thủ.

Ảnh hưởng nhuệ khí

Những báo cáo nghiêm trọng nhất là liên quan đến việc các thủy thủ tìm cách nhảy khỏi tàu Abraham Lincoln. Cụ thể, nhiều thủy thủ trên tàu đã cố nhảy xuống biển hoặc bị chặn lại bởi các thành viên khác trong đoàn.

Những tài liệu đã làm gia tăng lời kêu gọi điều tra xem liệu đợt triển khai dài chưa từng có này có đang góp phần gây ra cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần hay không.

Trải qua các đợt triển khai càng lâu thì càng gây hao mòn đối với cả con người lẫn thiết bị trên tàu. Khi hoạt động liên tục, thiết bị thường bắt đầu hư hỏng hoặc không thể vận hành nếu thiếu linh kiện thay thế.

Chu kỳ hoạt động không ngừng nghỉ cũng có thể ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của thủy thủ đoàn. Một hàng không mẫu hạm hoạt động liên tục trong vùng chiến sự cần các thủy thủ đủ khả năng duy trì máy bay, vũ khí, hệ thống động lực, thông tin liên lạc, định vị và các hoạt động trên boong tàu trong điều kiện áp lực cực cao.

Hiện chưa rõ khi nào tàu Abraham Lincoln sẽ được thay thế bằng chiếc George Washington. Tuy nhiên, sự luân chuyển sẽ giúp Mỹ có thêm một cụm tác chiến tàu sân bay mới mà không làm giảm hiện diện quân sự của nước này tại Trung Đông. Tàu George Washington thuộc lớp Nimitz, chạy bằng năng lượng hạt nhân và đang được triển khai cùng Hạm đội 7 của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Do đó, việc tàu di chuyển về phía Tây cho thấy cuộc chiến Iran đang đặt ra những yêu cầu rất lớn đối với hạm đội hải quân toàn cầu của Mỹ

HẠNH NGUYÊN (Theo Gulf News, NY Times)