Bắc Kinh cực lực phản đối việc cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (ảnh) gần đây kêu gọi Tokyo cân nhắc chia sẻ vũ khí hạt nhân với đồng minh Mỹ.

Ảnh: Asahi Shimbun

Sau khi Nga quyết định tấn công quân sự Ukraine, ông Abe đề nghị Nhật nên phá bỏ điều cấm kỵ lâu nay và mở cuộc tranh luận về vũ khí hạt nhân, bao gồm chương trình “chia sẻ vũ khí hạt nhân” với Mỹ, giống như cách mà các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang thực hiện. “Trong NATO, Đức, Bỉ, Hà Lan và Ý đều tham gia thỏa thuận chia sẻ hạt nhân, triển khai vũ khí hạt nhân của Mỹ. Chúng ta cần phải hiểu cách thức an ninh được duy trì trên thế giới và không xem đây là điều ngăn cấm để tiến hành cuộc thảo luận mở”, ông Abe nói trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình hôm 27-2.

Tuy nhiên, phát biểu trên đã kéo theo những phản ứng gay gắt từ không chỉ Trung Quốc mà còn trong nội bộ Nhật Bản. “Từ quan điểm duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân hóa của Nhật Bản, việc này không được phép xảy ra”, Thủ tướng Nhật Bản đương nhiệm Fumio Kishida nói về đề xuất chia sẻ vũ khí hạt nhân của ông Abe. Ngoại trưởng Yoshimasa Hayashi cũng khẳng định Chính phủ Nhật Bản không nghĩ đến việc sửa đổi các nguyên tắc phi hạt nhân hóa của mình. Tương tự, Bộ trưởng Quốc phòng Nobuo Kishi hôm 1-3 đã bác bỏ khả năng triển khai vũ khí hạt nhân của Mỹ tại nước này.

Từ Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Uông Văn Bân nhấn mạnh Trung Quốc yêu cầu Nhật Bản nhìn lại lịch sử của mình, đồng thời sẵn dịp cảnh báo Tokyo “thận trọng trong những lời nói và hành động về vấn đề Đài Loan để tránh gây ra rắc rối”.

Nhiều thập kỷ qua, Nhật Bản đã tích cực vận động loại bỏ vũ khí hạt nhân sau khi hai thành phố Hiroshima và Nagasaki bị tàn phá nặng nề bởi bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống vào giai đoạn cuối của Thế chiến thứ hai. Nhật Bản - quốc gia duy nhất hứng chịu các cuộc tấn công hạt nhân - đã duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân là không sản xuất, không sở hữu và không cho phép đưa vào sử dụng vũ khí hạt nhân, do Thủ tướng Eisaku Sato đề ra năm 1967. Đến năm 1970, Nhật Bản ký Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Tuy nhiên, tài liệu giải mật cho thấy Mỹ từng chứa khoảng 1.300 vũ khí hạt nhân tại Okinawa trước khi phần lớn đất đai trên đảo này được trao trả cho Nhật Bản vào năm 1972.

Theo hiến pháp hòa bình của Nhật Bản, đất nước Đông Bắc Á này chủ yếu dựa vào “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ để đảm bảo an ninh trước những đối thủ như CHDCND Triều Tiên và Trung Quốc. Theo thăm dò của Hãng tin Nikkei và TV Tokyo, hơn 3/4 số người được hỏi lo ngại rằng việc không ngăn cản được Nga tấn công quân sự Ukraine sẽ cho phép Trung Quốc làm điều tương tự với Đài Loan để thống nhất vùng lãnh thổ này. Nhật Bản xem an ninh của Đài Loan liên quan chặt chẽ với an ninh nước này. Đảo Yonaguni, lãnh thổ cực Tây của Nhật, cách Đài Loan chỉ 110km.

Thật ra, chia sẻ vũ khí hạt nhân không phải là chủ đề mới ở Nhật Bản và cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chiến dịch vận động tranh cử năm 2016 từng đưa ra ý tưởng trang bị vũ khí hạt nhân cho hai đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, cho đến nay ông Abe là chính khách cấp cao nhất của Nhật nêu lên vấn đề này.

HẠNH NGUYÊN (Theo Eurasian Times, Guardian)