Sự đứt gãy quan hệ hiện nay giữa chính quyền Afghanistan và nước láng giềng Pakistan thật ra không có gì đáng ngạc nhiên.

Đường biên giới đầy phức tạp có tên Durand giữa Afghanistan và Pakistan được thiết lập năm 1893 dưới thời đế quốc Anh.

Afghanistan chưa bao giờ chính thức công nhận đường biên giới có từ năm 1893 với nước láng giềng và tình trạng căng thẳng biên giới trở nên dai dẳng kể từ khi Pakistan tuyên bố độc lập năm 1947.

Thời Chiến tranh lạnh, hai nước theo hai phe khác nhau. Islamabad hậu thuận Mỹ trong khi Kabul đứng về phía Liên Xô trước khi nước này đưa quân sang can thiệp chính trị ở Afghanistan giai đoạn 1979-1989.

Ngày nay, tuy Pakistan chiếm ưu thế quân sự vượt trội nhưng Taliban lại có năng lực chiến tranh bất đối xứng đáng kể. Pakistan cũng luôn trong trạng thái bất ổn chính trị, còn lực lượng ly khai TTP đang lớn mạnh nhờ thu gom một phần trang thiết bị quân sự của Mỹ bỏ lại ở Afghanistan và hàng trăm tay súng của họ cũng được giải phóng từ các nhà tù nước láng giềng. Chưa kể, Pakistan phải đối mặt với lực lượng ly khai Quân đội Giải phóng Balochistan vốn được cho nhận được trợ giúp từ Taliban. Đáng chú ý, Pakistan cáo buộc “có bàn tay Ấn Độ trong các hành động của Taliban” nhằm vào Islamabad.

Những năm qua, những nỗ lực trung gian hòa giải của các  cường quốc Trung Đông dành cho Afghanistan và Pakistan có kết quả rất hạn chế. Và thời gian qua, các nỗ lực tương tự của Trung Quốc đã phần nào giúp xoa dịu xung đột giữa Pakistan - Afghanistan dọc theo biên giới chung. Tuy nhiên, tìm kiếm một giải pháp hòa bình bền vững cho hai nước sẽ không dễ dàng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ và hợp lý của cộng đồng quốc tế. Đây quả thật là vấn đề khó khăn trong một thế giới đầy ổn hiện nay.

ĐỨC TRUNG