Các trường đại học và trung tâm nghiên cứu khoa học của Iran đã trở thành mục tiêu của hàng loạt vụ tấn công trong những ngày gần đây, khiến nước Cộng hòa Hồi giáo đe dọa trả đũa. Điều này làm dấy lên lo ngại các cơ sở học thuật đang trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến ngày càng lan rộng.

Cảnh tan hoang sau khi một toà nhà của Đại học Tehran bị tấn công. 

Bộ Khoa học Iran cho biết ít nhất 21 trường đại học đã bị hư hại trong các cuộc không kích kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran, với nhiều học giả trở thành mục tiêu, điều mà Tehran tuyên bố là một nỗ lực nhằm làm suy yếu nền tảng khoa học và văn hóa của nước này.

CNN đã xác định được vị trí địa lý của một số video cho thấy các tòa nhà bị hư hại tại Đại học Khoa học và Công nghệ Iran, được thành lập năm 1929 và là cơ sở giáo dục đầu tiên của Iran chuyên đào tạo kỹ sư cũng như các ngành liên quan đến lĩnh vực công nghiệp và quốc phòng của nước này.

Ông Manouchehr Moradi, Hiệu phó phụ trách nghiên cứu tại Đại học Tehran, cũng từng bị tấn công, cho biết các cuộc tấn công này vượt ra ngoài mục tiêu quân sự. “Bất kỳ hành vi bạo lực hay đe dọa nào đối với không gian học thuật đều bị coi là một cuộc tấn công vào nền tảng của sự tiến bộ quốc gia và phẩm giá con người”, ông nói với hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA. Ông kêu gọi cộng đồng học thuật quốc tế lên tiếng, thể hiện trách nhiệm bảo vệ “sự độc lập của học thuật”.

Janina Dill, Giáo sư an ninh toàn cầu tại Đại học Oxford và đồng giám đốc Viện Đạo đức, Luật và Xung đột vũ trang Oxford (Anh), cho biết các trường đại học thường là cơ sở hạ tầng dân sự, và việc tấn công trực tiếp vào chúng có thể cấu thành tội ác chiến tranh, trừ khi chúng được sử dụng cho mục đích quân sự. “Việc cất giữ vũ khí hoặc lên kế hoạch tấn công từ một tòa nhà đại học có thể biến nó thành mục tiêu quân sự hợp pháp, nhưng chỉ hoạt động vì giáo dục hoặc nghiên cứu không thể biến nó thành mục tiêu quân sự”, bà nhấn mạnh. 

Iran đe dọa các cơ sở giáo dục có liên hệ với Mỹ

Hôm 29-3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) yêu cầu Mỹ lên án các cuộc không kích nhằm vào Đại học Khoa học và Công nghệ Tehran hôm 28-3 và Đại học Công nghệ Isfahan hôm 26-3, nếu không Tehran sẽ trả đũa bằng cách tấn công các trường đại học của Mỹ và Israel tại Trung Đông.

Phía quân đội Israel ngày 30-3 nói rằng họ chỉ nhắm mục tiêu vào những gì được xem là cơ sở hạ tầng quân sự tại một số khu vực trường đại học, gồm cả Đại học Imam Hossein trực thuộc IRGC ở Tehran, với cáo buộc các cơ sở này được sử dụng để phát triển vũ khí. 

Tuy vậy, những lời đe dọa trả đũa từ Iran hiện được xem xét nghiêm túc, dẫn đến việc gián đoạn hoạt động tại các trường đại học ở Lebanon, Qatar và các quốc gia vùng Vịnh khác. 

Đại học Mỹ ở Beirut hôm 29-3 thông báo sẽ giảng dạy từ xa “vì lý do thận trọng”, trong khi Đại học Lebanon - Mỹ cũng thông báo chuyển sang học trực tuyến như một biện pháp phòng ngừa trước các mối đe dọa. 

Bộ Giáo dục Qatar đã ra lệnh cho tất cả các trường học chuyển sang hình thức học trực tuyến vào ngày 28-2, ngày đầu tiên của cuộc xung đột. Các cơ sở giáo dục liên kết với Mỹ tại nước này, bao gồm cả các trường liên kết với Đại học Georgetown, Đại học Texas A&M, Trường Nghệ thuật Đại học Virginia Commonwealth và Đại học Northwestern, vẫn chỉ giảng dạy trực tuyến. 

Các tổ chức liên kết với Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait cũng đã thực hiện các biện pháp tương tự. 

Tại Iran, năm học mới bắt đầu vào đầu tháng 4, nhưng tất cả các lớp học cũng được tổ chức trực tuyến, cho đến khi có thông báo mới.

Các nhà phân tích cho rằng việc nhắm mục tiêu vào các trường đại học và cơ sở giáo dục cho thấy cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel tại Iran đang leo thang.

Dina Esfandiary, chuyên gia phân tích khu vực Trung Đông thuộc tổ chức nghiên cứu Bloomberg Economics, cho rằng Iran đã theo đuổi một chiến lược leo thang cứng rắn nhưng từng bước một. “Họ đáp trả mỗi đòn tấn công của Mỹ - Israel vào lãnh thổ của mình bằng cách đe dọa sẽ tấn công tương tự vào các quốc gia vùng Vịnh, nhưng cho Mỹ và Israel thời gian để nhượng bộ trước khi họ thực hiện lời đe dọa đó. Không còn nghi ngờ gì nữa, nếu muốn, họ hoàn toàn có thể tấn công các trường đại học Mỹ ở vùng Vịnh”, bà cảnh báo.

LÊ THƯ (Theo CNN)